Вы тут

Папулярызацыя гістарычнай навукі


Адразу дзве тэматычныя канферэнцыі зладзілі апошнім часам прадстаўнікі выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі», прэзентаваўшы гэткім чынам свае выданні. Першая з  іх прайшла пад назвай «Беларусь. Трагедыя і праўда памяці» ў прэс-цэнтры Дома прэсы. Кніга, якая выйшла ў аднайменнай серыі зусім нядаўна, — «Асіповічы: трагічныя старонкі».


Выданні гэтай серыі, распачатай у 2018 годзе кнігай «Хатынь. Трагедыя беларускага народа», распявадаюць пра месцы масавага знішчэння нацыстамі ваеннапалонных і  мірных жыхароў, партызан і падпольшчыкаў на тэрыторыі Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Пры падрыхтоўцы кожнага з іх выдавецтва супрацоўнічае з Інстытутам гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук, Нацыянальным архівам, Нацыянальным гістарычным архівам, Беларускім дзяржаўным архівам кінафотафонадакументаў, Беларускім дзяржаўным музеем гісторыі Вялікай Айчыннай вайны, Упраўленнем па ўвекавечанні памяці абаронцаў Айчыны і ахвяр войнаў Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь, Міністэрствам абароны, Дзяржаўным архівам Мінскай вобласці, абласнымі і раённымі гісторыка-краязнаўчымі музеямі ды іншымі арганізацыямі.

— Кожная кніга — гэта грунтоўная даследчая праца, — звярнула ўвагу дырэктар выдавецтва Вольга Ваніна. — Спрычыніліся ўсе гэтыя ўстановы, прадаставілі патрэбную інфармацыю. Штосьці з гэтага ўжо вядома, аднак для некаторых кніг звесткі збіраліся па крупінках, з нуля. Але і на месцах ёсць энтузіясты, краязнаўцы, неабыякавыя, якія ідуць у архівы, апытваюць яшчэ жывых відавочцаў, шукаюць сляды і знаходзяць новыя імёны загінулых.

Шосты том — «Асіповічы: трагічныя старонкі» — расказвае пра знішчэнне нямецка-фашысцкімі захопнікамі мірнага яўрэйскага насельніцтва Асіповіцкага раёна. Аўтар Неаніла Львоўна Цыганок — гісторык, педагог, краязнаўца Магілёўскай вобласці — займаецца гісторыяй Халакосту ў Асіповіцкім раёне з 2006 года. Дзякуючы яе дзейнасці сталі вядомы дзясяткі імёнаў ахвяр генацыду. У кнізе змешчаны спіс са 176 прозвішчаў, які раней нідзе не публікаваўся. Многія старонкі прысвечаны гісторыі Асіповіч і былых мястэчак на тэрыторыі раёна, дзе традыцыйна жылі яўрэі, якія сталі ахвярамі генацыду. Адзначаецца, што жывых сведкаў амаль не засталося.

Міхаіл Нікіцін, рэдактар серыі «Беларусь. Трагедыя і праўда памяці», зазначыў, што вартасць кнігі «Асіповічы: трагічныя старонкі» — у вывераных навуковых тэкстах і нагляднасці:

— Кніга створана дасведчанымі людзьмі — навуковымі работнікамі з вялікім стажам. Некаторыя з іх працавалі над гэтай тэмай дзесяцігоддзямі. Але эмацыянальна гэта вельмі цяжкая справа, бо ўкладальнікі ўсё прапускалі праз сябе. У  кнізе шмат фатаграфій, якіх мы пастараліся размясціць як мага больш. Мэта  — захаваць памяць пра трагедыі мільёнаў людзей у часы Вялікай Айчыннай вайны.

Выданне са 128 старонак, праілюстраванае гістарычнымі і сучаснымі фатаграфіямі, фотакопіямі архіўных дакументаў, выдадзена на рускай і англійскай мовах і прызначана ўсім, хто цікавіцца гісторыяй Беларусі.

Серыя будзе працягнута, і зараз збіраецца матэрыял па Магілёўскай і Віцебскай абласцях, Брэсцкім гета. Вольга Ваніна таксама праанансавала выхад кнігі з рабочай назвай «Мінск: адроджаны з пекла, накіраваны ў будучыню». У гэтым выданні будуць змешчаны фатаграфіі пасляваенных і сучасных відаў Мінска для таго, каб паказаць, як сталіца адраджалася пасля вайны.

— Акрамя вывучэння невядомых старонак нашай гісторыі, не менш важна не выпускаць з-пад увагі пытанне папулярызацыі ведаў пра Вялікую Айчынную вайну,  — адзначыў дырэктар Дзяржаўнага мемарыяльнага комплексу «Хатынь» Артур Зельскі.  — Менавіта даступнай мовай трэба даносіць да абывацеля факты нашай гісторыі. Відавочна, што сёння агульны ўзровень кніжнасці ў  грамадстве панізіўся. А гістарычны пошук бясконцы.

Другую прэзентацыю ў Музеі гісторыі тэатральнай і музычнай культуры арганізатары прысвяцілі музычна-культурнай спадчыне беларусаў. Падчас размовы былі прадстаўлены кнігі «Кампазітары Беларусі» (серыя «Вялікія і знакамітыя людзі беларускай зямлі») пра творцаў ХХ стагоддзя Мікалая Аладава, Яўгена Глебава і Сяргея Картэса, «Арганы Беларусі» пра шматвяковую арганную культуру і 123 арганы, што захаваліся ў краіне, а таксама «Лiбрэта опер Станiслава Манюшкi». У выданні сабраны сем перакладаў лiбрэта опер Манюшкi на беларускую мову: «Ідылія» В.  Дуніна-Марцінкевіча, «Галька» У. Вольскага (двухі чатырохактовыя рэдакцыі), «Латарэя», «Карманьёл, альбо Французы любяць жартаваць» А. Корвіна-Мілеўскага, «Слова гонару» («Verbum nobile») і «Страшны двор» («Зачараваны замак») Я.  Хянцінскага. Кнiга знаёмiць з кароткiмi нарысамi жыцця чатырох лiбрэтыстаў, расказвае падрабязнасцi з гiсторыi беларускiх пастановак опер, змяшчае афiшы iх прэм’ер i ўнiкальныя фотаздымкi. Аўтарамi сталі прафесар Вiктар Скорабагатаў i кандыдат мастацтвазнаўства Святлена Немагай.

З’яўляюцца ў «БелЭН» кнігі пра музыку і для дзяцей. Так, у серыі «Гісторыя для школьнікаў» пабачыла свет выданне «Міхал Клеафас Агінскі». Другая кніга для школьнікаў — «На чым іграе музыка» (серыя «Беларуская дзіцячая энцыклапедыя»).

— Прыемна, што выдавецтва звяртаецца да акадэмічнай музычнай навукі і да кірунку папулярызацыі імёнаў, з’яў музычнай культуры, — адзначыла Святлена Немагай. — Доўгі час яна ўвогуле не была даследавана, асабліва што тычыцца XIX і папярэдніх стагоддзяў. Гэта вялікае поле для даследчыцкай дзейнасці, і існуе яшчэ шмат звестак, не вядомых шырокаму чытачу. У будучыні наша музычная культура зайграе ўсімі фарбамі.

Яўгенія ШЫЦЬКА

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Водар лаванды вабіць на Веткаўшчыну

Водар лаванды вабіць на Веткаўшчыну

Як выглядае «беларускі Праванс», дакладна ведаюць жыхары глыбінкі Гомельскай вобласці.

Эканоміка

«Прадам утульную кватэру, а куплю яшчэ лепшую». А пра падаткі вы не забыліся?

«Прадам утульную кватэру, а куплю яшчэ лепшую». А пра падаткі вы не забыліся?

Адна мая добрая знаёмая вырашыла палепшыць свае жыллёвыя ўмовы — прадаць сваю двухпакаёвую кватэру і купіць трохпакаёвую.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

БЛІЗНЯТЫ. Калі ёсць цікавыя ідэі, то менавіта цяпер яны будуць запатрабаваныя і нарэшце ажыццёвяцца. Тыдзень прынясе знаёмствы з новымі людзьмі, спатканні, вандроўкі і шмат яркіх уражанняў. Асабістае жыццё рэзка зменіцца, прычым менавіта так, як вы марылі. Вы больш не будзеце самотныя, сітуацыя вырашыцца на вашу карысць.