Вы тут

Людмiла Рублеўская. Урывак з рамана «Авантуры Вырвiча, Лёднiка i Чорнай Меланхолii»


Людмiла Рублеўская. Урывак з рамана «Авантуры Вырвiча, Лёднiка i Чорнай Меланхолii». Раздзел другi. Як Лёднiкi з графам Мануцы пазнаёмiлiся.

У часопiсе «Полымя» пачынае друкавацца новы раман Людмiлы Рублеўскай «Авантуры Вырвiча, Лёднiка i Чорнай Меланхолii». Гэта шостая кнiга вядомай авантурна-прыгоднiцкай серыi пра шляхцюка Пранцiша Вырвiча герба Гiпацэнтаўр i яго старэйшага сябра, полацкага доктара Баўтрамея Лёднiка. Прапануем чытачам «Звязды» пазнаёмiцца з урыўкам з гэтага твора. Дзеянне адбываецца ў XVIII стагоддзi, у апошнiя гады iснавання Рэчы Паспалiтай. Заканчваецца праўленне ўсемагутнага канцлера Антонiя Тызенгаўза, iнтрыгi якога зноў гоняць герояў у далёкую дарогу. Пранцiш Вырвiч цяпер — шаноўны суддзя падкаморы, Баўтрамей Лёднiк — паплечнiк стваральнiка медычнай акадэмii Жана Жылiбера, жонка Лёднiка, чароўная Саламея, таксама займаецца лекарскай справай, а ягоная падрослая дачка Сафiйка ўспадчыннiла не толькi матчыну гожасць, але i неўтаймоўны бацькаў характар. I зноў — захапляльнае падарожжа па трагiчных i яркiх старонках беларускай гiсторыi.

Пачатак рамана чытайце ў № 8 часопiса «Полымя», працяг — у №№ 9 i 10.


Як сведчаць летапiсы, у лета шэсць тысяч шасцiсотае ад стварэння свету было на Полацак нашэсце наўяў. Гойсалi мерцвякi па вулiцах, самiх не вiдаць было, а вось сляды капытоў iхнiх коней палачане бачылi выразна. Можа, прывiдныя конi проста занадта хутка неслiся для вока чалавечага, як умеюць чорныя духi гарцукi, якiя возяць па небе агромнiсты вогненны жоран з паганскiм Перуном?

Чацвёрка сытых чорных коней пёрла па старажытнай Альгердавай дарозе мiж Полацкам i Вiльняй шыкоўную карэту, пазалочаную, з гербамi, так iмклiва, нiбыта ў ёй выправiлiся на зладзейскую справу наўцы альбо хтосьцi зацугляў перуновых гарцукоў. Лужыны ператваралiся ў феерверкi бруду, гасцiнец ажно дрыжэў...

Нiхто не прытрымаў чорных коней, нават бачачы, што наперадзе валюхаецца грувасткi рыдван. Дарэмна два фурманы, што кiравалi рыдванам, чарнявы дзяцюк з квадратнымi плячыма i бялявы хлапец-мацак, спрабавалi адвесцi свой экiпаж убок... Шалёная залачоная карэта дагнала рыдван якраз у самым нязручным месцы дарогi, калi з аднаго боку было густое кустоў'е, з з другога — узгорак, на якi ўскарасквалiся танклявыя бярозкi.

Хрась!.. Залаты бок карэты ледзь не прыхiлiўся да чорнай сценкi рыдвана, заднiя колы экiпажаў сутыкнулiся, быццам няўважлiваму шкаляру аднакласнiк спрытна падставiў нагу... Вось i прыехалi. Без кола засталiся. А да Гароднi ўсяго два пераезды!

Красамоўства фурманаў абедзвюх павозак змусiла б вядомага грэка Дэмасфена тэрмiнова набраць у рот каменьчыкаў i зноў бегчы на бераг мора, трэнiравацца ў вымаўленнi складаных сiнтаксiчных фiгур, няхай не дужа прыстойных.

Сiтуацыю маглi ўладзiць толькi гаспадары. Пакуль Саламея супакойвала раз'юшанага Лёднiка, якi ад штуршка ледзь не паляцеў на падлогу, Пранцiш самавiта выйшаў з пахiленага рыдвана, паклаўшы руку на дзяржальна Гiпацэнтаўра. Гаспадар залачонай карэты не зрабiў ласку выйсцi, але ягоны слуга ў венгерцы з залатымi галунамi расчынiў дзверцы, каб пан мог высунуцца вонкi i пакараць дзёрзкi сусвет.

Пан быў даволi гожы, гэткай саладжавай гожасцю, якую цэняць у куртуазных свецкiх салонах: чорныя выразныя вочы, акуратны нос, не кiрпаты i не дзюбаты, румяныя шчокi, невялiкi капрызны рот. Парыс, каб яго цапамi малацiлi. Праўда, цяпер гожае аблiчча псавала злосць.

— Вашыя фурманы мусiлi збочыць.

Ружовыя вусны ўладальнiка залачонай карэты ганарыста крывiлiся, пальцы правай рукi, знiзаныя пярсцёнкамi паўзверх тонкай шаўковай пальчаткi, барабанiлi па сценцы. А камзол парчовы, карункi галандскiя, панчохi белыя, чаравiкi на чырвоных абцасах, з дыяментавымi спражкамi, парычок пудраны з акуратнымi буклямi, мушка на правай шчацэ... Лыткi, мусiць, накладныя, як цяпер модна. Нiбыта не ў дарогу выправiўся, а на баль. Што за фацэт? Вырвiч зiрнуў на герб на баку карэты: залаты леў, вельмi падобны да венецыянскага, вежа, якар, рука з трыма ружамi... Падобна, гэткi стракаты герб нядаўна зацвердзiлi. I ўладальнiк нетутэйшы, з акцэнтам гаворыць, i звычаяў сармацкiх не ведае — не прадставiўся пану-брату. Пранцiш паклаў руку на дзяржальна Гiпацэнтаўра, другой рукой паправiў шапку сабалiную з дыяментавым гузам, выпрастаўся, каб аксамiтная дылея лягла прыгожымi складкамi паўзверх жупана.

— Франтасiй Вырвiч з Падняводдзя, герба Гiпацэнтаўр, старэйшая лiнiя роду, падкаморы менскага павета. З кiм маю гонар размаўляць?

Фацэт падумаў, неахвотна выйшаў з карэты, грэблiва пераступiўшы па беларускай гразi, якая адразу засмактала ягоныя чырвоныя абцасы.

— Граф Нiкола Антонiй Мануцы, староста Опсаўскi.

А бож-жачкi, гонару колькi ў iтальянчыка, як блох у бадзяжнага сабакi... Вырвiч ветлiва схiлiў галаву, стрымлiваючы паблажлiвую ўсмешку. Дык вось ён якi, Мануцы, самазваны графчык! Прыехаў у Польшчу з Венецыi некалькi год таму, укруцiўся ў давер да Панятоўскага, выконваючы самыя слiзкiя даручэннi... Дапамагчы з упадабанай красунькай сустрэцца, таго, хто перашкаджае, настрашыць, скалечыць цi са свету прыбраць... Хаця на першы погляд мала быў падобны да брэцёра. Нарэшце, венецыянец аказаў Цялку такую паслугу, якую не забываюць: ажанiўся з Ядвiгай Струтынскай, амараткай караля, што трапiла ў цiкавае, але непрыемнае становiшча. Панi Ядвiга шылахвосткай была вядомай, першы яе муж, Цеханавецкi, з ёй са скандалам развёўся, з-за гожых вочак паненкi тады ў Рэчыцы цэлае пабоiшча выйшла, з ахвярамi... I караля акруцiла. Цяпер у сям'i графа гадаваўся маленькi Станiслаў Мануцы, па водгуках усiх — вылiты Цялок. Сам Мануцы выдаваў сябе за нашчадка старажытнага венецыянскага роду, вось i змайстрачылi яму герб... А паралельна самазваны граф пасябраваў з расiйскiм паслом Штакельбергам i наладзiў сувязь з каханкам расiйскай iмператрыцы Пацёмкiным. Так што шпегаваў увiшны iтальянчык, сябручок такога ж падлючага авантурыста Казановы, на абодва бакi, а мо на тры цi чатыры. Такога ў бутэльку закаркуй — выслiзне.

Мiж тым слугi абодвух экiпажаў узялiся правiць папсаваныя колы. А размова Пранцiша з графчыкам набыла небяспечны паварот. Вырвiч справядлiва лiчыў, што вiнаваты ў прыкрым сутыкненнi ўладар залачонай карэты. Гэта ягоныя слугi мусiлi прытрымаць коней.

Мануцы намякнуў, што спяшаецца ў iнтарэсах караля.

Пранцiш ганарыста заявiў, што яны выконваюць загад падскарбiя, знакамiты доктар Баўтрамей Лёднiк мусiць як найхутчэй з'явiцца ў Гародню.

Пачуўшы iмя Чорнага Доктара, Мануцы змянiўся. Цёмныя вочы загарэлiся азартам, ноздры вытанчанага носа драпежна разадзьмулiся, рука ў шаўковай пальчатцы сцiснула дзяржальна шпагi... I раптам: замiж спешчанага хатняга сабачкi перад вамi — iкласты хорт, якi лёгка ўчэпiцца ў загрывак. А цi праўда, што доктар Лёднiк такi выбiтны фехтавальшчык, што можа адзiн выстаяць супраць дваццацi чалавек? А як ён па сценах скача? Забiць няўзброенай рукой, не дакранаючыся — таксама можа? Цi гэта плёткi? А цi згодзiцца пан доктар нешта прадэманстраваць?

Кадры з фільма «Авантуры Пранціша Вырвіча»

(Заканчэнне ў наступным нумары «Звязды».)

Выбар рэдакцыі

Культура

Пошук вечнага жыцця

Пошук вечнага жыцця

Шмат разоў, збочыўшы з брэсцкай трасы, праязджаючы ад Міра да Карэліч, царкву на могілках каля вёскі Загор'е выхопліваеш літаральна за лічаныя секунды.

Спорт

Ірына Курачкіна заваявала серабро Алімпійскіх гульняў!

Ірына Курачкіна заваявала серабро Алімпійскіх гульняў!

 У фінале спаборніцтваў па жаночай барацьбе яна ўступіла японцы Рысака Каваі. 

Грамадства

Ацэнка дзеянняў урада і давер да апазіцыі — Мусіенка пракаментаваў вынікі сацапытання

Ацэнка дзеянняў урада і давер да апазіцыі — Мусіенка пракаментаваў вынікі сацапытання

Па заказе ЗАТ «Другі нацыянальны тэлеканал» — АНТ з 5 па 21 ліпеня Аналітычны цэнтр ЕсооМ з прыцягненнем фонду «Украінская палітыка» правёў

Палітыка

Літоўцы раскручваюць крывавую хвалю гвалту

Літоўцы раскручваюць крывавую хвалю гвалту

З беларуска-літоўскай граніцы працягваюць паступаць весткі, ад якіх проста кроў стыне ў жылах.