Вы тут

Месца белых начэй на Друці


Што кажуць паданні пра ўзнікненне назвы Бялынічы — гарадскога пасёлка, які 6 верасня стане сталіцай Дня беларускага пісьменства‑2020


Дзень беларускага пісьменства сёлета пройдзе пад лічбай XXVІІ, свята спрыяе пашырэнню лепшых традыцый нацыянальнай культуры, друкаванага слова, нашай духоўнасці. Заснавана было ў маладой беларускай незалежнай дзяржаве ў 1994 годзе. З таго часу й адзначаецца штогод: у першую нядзелю верасня па ўсёй краіне. А сталіцамі свята штогод становяццца розныя гістарычныя й культурныя цэнтры Бацькаўшчыны, з якімі спалучана жыццё вядомых дзеячаў краіны.

Бялынічы цяпер — гэта горад на захадзе Магілёўшчыны. Упершыню згадваецца ў летапісах пад 1577 годам, але ж паданні даносяць весткі пра больш даўнюю гісторыю мястэчка. Як пісаў вядомы мовазнаўца, гісторык, палітычны дзеяч Янка Станкевіч (1891–1976), ужо сама назва Бялынічы сведчыць пра яе старажытнасць: бо назвы найстарэйшых беларускіх паселішчаў заканчваюцца на -ічы. Паводле ж падання ў 1240 годзе, калі хан Батый захапіў Кіеў, некалькі манахаў, ратуючы жыцці, узялі з сабой старадаўнюю візантыйскую ікону й спачатку па Дняпры, а потым па Друці прыплылі да высокае гары, парослай лесам. На тым узвышшы й заснавалі манастыр — з праваслаўнай царквой святога прарока Ільі. Ад іконы ж ноччу зыходзіла свячэнне, што дапамагала манахам умацавацца духам, мець надзею на лепшую будучыню. Тады, паводле падання, і насталі для святых айцоў на зямлі беларускай ясныя дні й светлыя (ці белыя) ночы. Дарэчы, па-ўкраінску белая ноч — гэта біла ніч. Адзін крок ад такога словазлучэння да Бялынічаў! Кажуць, праз пэўны час паблізу абраза пачалі здзяйсняцца цуды. І пакаціўся па зямлі погалас пра тое, а ў манастыр пайшло ўсё больш паломнікаў. Некаторыя з іх сяліліся паблізу. З часам паселішча й атрымала назву Белыя Ночы, ці Бялынічы.

Той цудатворны абраз, на жаль, знік у часе Вялікай Айчыннай вайны — разам з іншымі каштоўнымі музейнымі рарытэтамі, якія захоўваліся ў Магілёве. За савецкім часам не ацалеў і згаданы манастыр. Праўда, цяпер ёсць надзея на ягонае адраджэнне: ужо закладзены падмурак капліцы на Ільінскай гары, той самай, дзе калісьці стаяла царква. Мяркуецца, вернецца ў горад з Магілёва й захаваная там фрэска з разбуранага манастыра.

Галоўныя ўрачыстасці ў Бялынічах, як пісалі нашы калегі, пройдуць па вуліцы Савецкай, дзе размесцяцца пяць тэматычных зон. У 10‑тысячным горадзе вялікія работы па падрыхтоўцы да Дня беларускага пісьменства распачаліся ў леташнім верасні: калі старшыня Бялыніцкага райвыканкама Васіль Захаранка ў Слоніме з рук калегі атрымаў вымпел на права правядзення свята. Рэканструявана само гарадское асяроддзе, адноўлены Дом культуры, бібліятэка, іншыя сацыяльна значныя аб’екты, жылыя дамы Бялынічаў. У прыватнасці, мясцовы музей павялічыўся па плошчах практычна ў два разы, там адкрыюцца экспазіцыйныя залы, прысвечаныя творчасці знакамітага мастака Вітольда Каятанавіча Бялыніцкага-Бірулі (ён, як вядома, родам з Бялыніччыны), гісторыі краю, ягоных людзей, духоўнай спадчыне. Там жа й размесцяць спіс цудатворнага абраза Бялыніцкай Божай Маці.

Яшчэ да 9 Мая цалкам была зроблена прыгожая Алея герояў у Ліпавым гаі — Цэнтральным парку горада. Рэканструявалі там і мемарыял воінам Вялікай Айчыннай вайны, прывялі ў парадак вадаём, зрабілі веладарожку. Зрэшты, як будуць выглядаць Бялынічы ў святочную пару — пабачым у тэле- й фотарэпартажах са свята. У каго ж ёсць магчымасць пабываць у святочных Бялынічах, той атрымае шмат станоўчых эмоцый ды ўспамінаў — на многія гады.

Дарэчы. Пасёлак гарадскога тыпу Бялынічы атрымаў статус горада раённага падпарадкавання напрыканцы 2016 года — разам з паселішчам Круглае, што таксама ў Магілёўскай вобласці. Такое рашэнне было прынята 19 снежня на сесіі Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў.

Іван Іванаў

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Калі дапамога патрэбна экстранна, яе заўсёды змогуць аказаць валанцёры Чырвонага Крыжа

Калі дапамога патрэбна экстранна, яе заўсёды змогуць аказаць валанцёры Чырвонага Крыжа

Гучны гул сірэны знянацку застаў пенсіянерку Веру Васільеўну дома.

Грамадства

Хормайстр Ніна Ламановіч: Можна выходзіць замуж, калі жыццё жанчыны пасля гэтага палепшыцца

Хормайстр Ніна Ламановіч: Можна выходзіць замуж, калі жыццё жанчыны пасля гэтага палепшыцца

Галоўнаму хормайстру Вялікага тэатра 27 жніўня споўнілася 70 гадоў. 

У свеце

У «чорнай» зоне. Чаму Літву захліснула пандэмія?

У «чорнай» зоне. Чаму Літву захліснула пандэмія?

Уся Літва трапіла ў «чорную» зону заражэння каранавірусам. 

Грамадства

Страшнае слова «генацыд»

Страшнае слова «генацыд»

Для тых, хто прысвойвае сабе права быць «выключнымі», гэта рана ці позна становіцца катастрофай у маштабах народа.