29 кастрычніка, чацвер

Вы тут

Што паглядзець у Нацыянальным мастацкім музеі


Вiдавочна, што пакуль былi зачыненыя музеi, гледачы засумавалi па «жывой» сустрэчы з карцiнамi. Бо прызнаемся шчыра — нiякiя вiртуальныя прэзентацыi (дарэчы, дзякуй за iх нашым музеям) не заменяць сузiрання ўсёй непаўторнасцi адценняў i фактур шэдэўра, маўклiвай размовы з мастаком. I няхай трывога застаецца, але ўсё часцей людзi прыходзяць у свой любiмы музей — ратавацца гутаркай з вечным, з беларускiм. Ну а супрацоўнiкi Нацыянальнага мастацкага музея заўжды гатовыя прапанаваць нам усё самае цiкавае i крэатыўнае. Я з вялiкай радасцю зноў прыйшла ў наш галоўны мастацкi музей, дзе не была ўжо даўно. I адразу выбудавалiся некалькi маршрутаў праз неверагодны сусвет фарбаў, лiнiй, адценняў i формаў.


Маршрут першы. Легенда

Падарожжа пачалося, так бы мовiць, «пад знакам» легендарнага беларускага мастака Вiтольда Бялынiцкага-Бiрулi. Якраз адбывалася прэзентацыя новай кнiгi пра яго, аўтарства дырэктара музея, вядомага мастака i мастацтвазнаўцы Уладзiмiра Пракапцова (на фота). Уладзiмiр Iванавiч шмат пiсаў пра Бiрулю, даследаваў яго творчасць i бiяграфiю. Выданнi з рэпрадукцыямi славутых мастакоў — гэта, напэўна, найлепшы сродак папулярызацыі нацыянальнай культуры. I падчас той прэзентацыi Уладзiмiр Iванавiч падзялiўся новай цiкавай задумай: у музея з выдавецтвам «Беларусь» маецца амбiцыйны план  — выдаць трынаццаць тамоў, у якiх «сабраць» усе шэдэўры Нацыянальнага мастацкага музея.

А яшчэ наведвальнiкi змогуць нейкi час палюбавацца нацюрмортам Марыi Iсаёнак «Сонечны дзень. Прысвячэнне Бiрулю» i пейзажам Мiкалая Iсаёнка «Жнiвень. Поле Бiрулi. На радзiме Бiрулi». «Нейкi час» — таму што палотнам наканавана адправiцца ў Магiлёў, у экспазiцыю музея Бялынiцкага-Бiрулi. Карцiны вядомай мастакоўскай пары падчас прэзентацыi музею перадала Марыя Iсаёнак.

Маршрут другi. Для юных

Наш наступны маршрут пачынаўся пад лiчылку «Раз, два, тры, чатыры, пяць, я iду цябе шукаць». Iлюстрацыi да кнiг для дзяцей i падлеткаў, зробленыя майстрамi XX—XXI стагоддзяў, стракацеюць усiмi фарбамi, прымушаюць усмiхацца, а яшчэ — адразу пазнаць непаўторны стыль аўтара. Толькi азiрнешся, успомнiш iмёны: Аксана Аракчэева, Кацярына Дубовiк, Арлен Кашкурэвiч, Георгiй Паплаўскi, Валерый Славук, Васiль Шаранговiч, Барыс Забораў, Павел Татарнiкаў... Як бачыце, ад народных мастакоў да сённяшнiх маладых-таленавiтых.

— Звярнiце ўвагу: карцiны вiсяць нiжэй. Гэта для таго, каб iх маглi разгледзець нават самыя маленькiя гледачы, якiя прыйдуць на выстаўку, — расказвае Святлана Анэйка, намеснiк генеральнага дырэктара па навуковай i асветнiцкай працы. — Яшчэ адна фiшка: частка работ — у аўтарскiх паспарту. Паглядзiце: гэта могуць быць абрысы матылька цi кветкi. Да выстаўкi падрыхтаваныя закладкi на падставе прадстаўленых прац, iх атрымалi першыя з тых, хто прыйшоў на выстаўку. За першы ж дзень раздалi сто пяцьдзясят! Падрыхтавалi i паштоўкi, іх таксама раздадзiм падчас мерапрыемстваў, у якiх возьмуць удзел вядомыя артысты. Таксама будзе квэст для маленькiх i дарослых, якi дапаможа ўспомнiць вядомыя казачныя сюжэты. Для юных наведвальнiкаў маецца расфарбоўкi i пясочнiца з фiгуркамi жывёл. Так што маладым бацькам з дзецьмi будзе i прыемна, i зручна правесцi з намi час.

Маршрут трэцi. Гераiчны

Яшчэ адна новая выстаўка ў музеi — да 75-годдзя Перамогi. Ваенная тэма ў беларускiм мастацтве зрабiлася цi не адной з галоўных. Бо, як распавядаюць мастацтвазнаўцы, яе распрацоўваюць ужо як мiнiмум тры пакаленнi мастакоў: вiдавочцы — тыя, хто нарадзiўся ў 1930-х, прадстаўнiкi пакалення «дзяцей вайны» i нашы сучаснiкi, што асэнсоўваюць трагiчныя падзеi з адлегласцi, праз чужы вопыт.

— Тут прадстаўлены працы буйных мастакоў з фондаў нашага музея. Працы ў асноўным манументальныя — гэта i тэндэнцыя беларускага жывапiсу другой палавiны XX стагоддзя, i маштаб сюжэтаў патрабуе пэўнага фармату, — тлумачыць Святлана Анэйка.

Маршрут чацвёрты. Нямецкi

Калi чытаеш архiўныя матэрыялы 1920—1930-х гадоў, можаш толькi горка шкадаваць, трапляючы на звесткi аб тым, колькi тады было вывезена прадметаў сусветнага мастацтва з Беларусi ў iншыя музеi. Вялiзныя страты культурнай спадчыны адбылiся i падчас вайны. Але сёння ў зборах Нацыянальнага мастацкага музея дастаткова твораў сусветнага мастацтва, якiя збiралiся руплiўцамi-супрацоўнiкамi, набывалiся ў прыватных калекцыянераў, прымалiся ў дар. Сёння ў асобнай экспазiцыi можна пабачыць нямецкi жывапiс i гравюру XVII—XVIII стагоддзяў з музейных фондаў. Адкрыйце для
сябе незвычайныя культурныя паралелi. Вось, напрыклад, парадны партрэт у нямецкiм стылi вялiкага гетмана Мiхала Казiмiра Агiнскага, якi ператварыў Слонiм у «прыстанак муз». Аўтар урачыстай карцiны — насамрэч аўтарка, мастачка Ганна Разiна Лiшэўская, дачка вядомага мастака польскага паходжання. Яна намалявала князя ў 1754 годзе, калi той прыехаў у Нямеччыну на ўзнагароджанне ордэнам Белага Арла. А вучань Дрэздэнскай школы Фрыдрых Барызьен намаляваў партрэт уладальнiка маёнтка Раманава на Аршаншчыне Аляксея Дандукова. Расеец Дандукоў, нашчадак калмыцкага хана, атрымаў ва ўладанне на беларускiх землях маёнтак, канфiскаваны ў Караля Радзiвiла, калi той адмовiўся прысягнуць на вернасць Кацярыне II. Так што перад вамi — магчымасць не толькi пазнаёмiцца з нямецкiм мастацтвам, але i заглыбiцца ў таямнiцы беларускай гiсторыi.

Маршрут пяты. Краязнаўчы

Мііхась СЯЎРУК. Слуцкая брама.

Незвычайна цёплае i адначасова шчымлiвае ўражанне... Карцiны мастакоў, якiя занатоўваюць так званую «малую радзiму». Але недарэмна выстаўка называецца «Малая радзiма — вялiкая зямля».

Грамыка, Цвiрка, Шчамялёў, Маркавец, Сяўрук, Кiрэеў, Кожух, Данцыг... Каложская царква, Заслаўе, Слуцкая брама ў Нясвiжы, Блакiтныя азёры...

Непаўторныя стылi, непаўторныя выявы... Для майстроў мiлыя сэрцу краявiды — падстава для фiласофскага выказвання. Таму зубры ператвараюцца ў магутнае ўвасабленне стыхii, квiтнеючы луг выяўляе абрысы жаночай фiгуры, стагi нагадваюць анёлаў... Праўда, як нi дзiўна, нiводнай аўтаркi-мастачкi тут не прадстаўлена.

Мастацтвазнаўца Надзея Вусава звяртае нашу ўвагу на карцiны так званай «заводскай урбанiстыкi»:

— Калiсьцi яны ўспрымалiся як кан'юнктурныя — заводы, вытворчасць, працоўны люд вяртаецца са змены... Але сёння выглядаюць зусiм па-iншаму. Сёння такiмi карцiнамi захапляюцца. Паглядзiце хоць  бы на палатно Iвана Стасевiча, на якiм намаляваныя шахцёры Салiгорска — якая экспрэсiя, якiя твары! Гэта канкрэтныя людзi, iх мастак пiсаў з натуры. Цiкава было б даведацца, як склаўся лёс кожнага.

Не ведаю, якiя i калi ў вас, шаноўныя чытачы, адбудуцца спатканнi ўжывую з карцiнамi — але пры магчымасцi не прамiнiце iх.

Людмiла РУБЛЕЎСКАЯ

Выбар рэдакцыі

Культура

Як знік працяг рамана Янкі Нёманскага «Драпежнікі», прысвечанага лёсу рабочых шклозавода

Як знік працяг рамана Янкі Нёманскага «Драпежнікі», прысвечанага лёсу рабочых шклозавода

Беларускі акадэмік працаваў грузчыкам у порце і падарыў Мінску трамвай.

Грамадства

Бяздзетныя па ўласным жаданні. ​Ці ва ўсім яны не маюць рацыі?

Бяздзетныя па ўласным жаданні. ​Ці ва ўсім яны не маюць рацыі?

Даслоўна англійскае слова «чайлдфры» перакладаецца як «свабодныя ад дзяцей». 

Грамадства

Карэспандэнты «Звязды» даведалiся, як працуюць ратавальнiкi-кiнолагi

Карэспандэнты «Звязды» даведалiся, як працуюць ратавальнiкi-кiнолагi

У Беларусi прайшлi спартыўныя спаборнiцтвы па службовым шматбор'i кiнолагаў.

Грамадства

Спрабуем «выглядаць на мiльён» танна

Спрабуем «выглядаць на мiльён» танна

Парады ад Аляксандры Анцэлевіч.