Вы тут

Пра духоўную экалогію і замок на «сусветнай валізе»


Пра духоўную экалогію і замок на «сусветнай валізе»

Разумнае спажыванне, абмежаванне колькасці рэчаў ва ўжытку, немудрагелісты лад жыцця — усё гэта трывала ўкаранілася ў нашай карціне свету, стаўшы адной з найважнейшых мэт і каштоўнасцей свядомага сучаснага чалавека. Мы доўга раздумваем над мэтазгоднасцю той ці іншай пакупкі, старанна зніжаем колькасць штодзённых адкідаў, рупімся аб экалогіі як навакольнага асяроддзя, так і свайго ўласнага дома. Адным словам, для нас становяцца ўсё больш важнымі прыродная простасць і чысціня той прасторы, якая атачае наша фізічнае цела. Сёння многія ўздымаюць пытанне экалогіі вонкавай, але мала хто задумваецца над тым, што непасрэдна з ёй звязана, — над экалогіяй унутранай.

Духоўнае перанасычэнне
І я кажу нават не аб раскрыцці свайго духоўнага патэнцыялу (хаця гэта, бадай, мае быць прамым наступствам таго, аб чым пойдзе гаворка), а аб вызваленні прасторы нашых розуму і душы ад усяго лішняга, што замінае нам спазнаць саміх сябе. Так, мы пачалі набываць менш непатрэбных рэчаў, па магчымасці адмаўляцца ад выкарыстання пластыку і ўдзельнічаць у акцыях па зборы смецця ў лясах. Пры гэтым з нябачанай сквапнасцю паглынаем тоны патрэбнай і непатрэбнай інфармацыі, прапускаем праз сябе бясконцыя плыні літар, гукаў, карцінак і, не пабаюся заўважыць, самі выкідваем у навакольную прастору не менш. І я маю на ўвазе не толькі інфармацыйны шум, але і многае з таго, што прынята лічыць важным, карысным, прагрэсіўным. Вядома ж, аб’ектам крытычнага асэнсавання перш-наперш павінны стаць усялякае ментальнае смецце і інтэлектуальны «пластык», якога зараз возам не павязеш. Але, ні ў якім разе не змяншаючы ролі выкшталцонага мастацтва, музыкі, літаратуры ва ўзбагачэнні нашай душы, прапаноўваю крыху па-новаму паглядзець на інфармацыйную энергію наогул. Далей будзе зразумела, што я насамрэч маю на ўвазе.
Толькі прашу вас, не падумайце, што я топлю за культурнае і інтэлектуальнае цемрашальства! Я сама — заўзяты змагар фронту асветы і лічу тое, аб чым цяпер гавару, як ні дзіўна, яе неад’емнай часткай. Таму што добраахвотны духоўны голад магчымы і патрэбны толькі пасля духоўнага перанасычэння і пакліканы стаць перыядам адпачынку і ўнутранага абнулення, калі ўсё засвоенае асэнсоўваецца і перапрацоўваецца, каб вызваліць месца новаму і неабходнаму. Я сама прыйшла да гэтага менавіта тады, калі бясконцае, механістычнае, часам амаль гвалтоўнае «самаразвіццё» вычарпала мае рэсурсы і пачало выклікаць не што іншае, як млосць.

Ад карысці да фанатызму: духоўны канвеер
У эпоху адукацыі і інфармацыі, калі чалавек літаральна знаходзіцца пад прэсам неабходнасці бесперапынна атрымліваць усё новыя і новыя дыпломы і сертыфікаты, праходзіць усё новыя і новыя курсы і трэнінгі, павышаць сваю прафесійную кваліфікацыю ўсё новымі і новымі спосабамі, чытаць усё новыя і новыя кнігі, развіваць усё новыя і новыя скілы, — у гэтых умовах так званае «самаразвіццё» становіцца назойлівай, часам паранаідальнай ідэяй. Разам з новымі ведамі і навыкамі чалавек набывае хранічны стрэс ад перанасычэння інфармацыяй, становіцца носьбітам грымучай сумесі пачуццяў на стыку пыхі і самабічавання, трапляе ў пастку панічнага страху перад «нічоганерабленнем» і «кудысьцінепаспяваннем» і, не маючы шанцу спыніцца хоць на хвілінку і выдыхнуць, вырашае, што не застаецца нічога іншага, акрамя як запісацца на чарговы разумны курс або пачаць чытаць чарговую разумную кнігу. А раптам дапаможа?
І замест таго каб адпусціць сябе хаця б ненадоўга, мы маскіруем свае апатыю і стому тым, што напышліва трасём адзін перад адным крутымі пасадамі і навуковымі ступенямі, моднымі інстаграмамі і інтэлектуальнымі дыскурсамі як медалямі. Яшчэ раз паўтару: адукацыя і самаразвіццё — гэта адзін з найцудоўнейшых здабыткаў чалавецтва, як, дарэчы, і такія цывілізацыйныя нішцякі, як каналізацыя, аўтамабіль і крама. Але ад любові да нянавісці адзін крок, ад карысці да фанатызму — яшчэ менш, і разумнае спажыванне ад прагавітасці аддзяляе толькі што? Слушна, розум. І няважна, пра што ідзе размова: пра круасан, пакет або чырвоны дыплом.  Ды што там казаць, цяпер нават запаветны духоўны пошук часта ператвараецца ў канвеер: хто больш гуру паслухае і больш разоў на Балі злятае.

Ачысціць унутраны акіян
Ведаеце, часам найлепшы здабытак — гэта адмаўленне.  Страшна і адначасова неверагодна кайфова аднойчы перастаць чапляцца, як за мыліцы, за жыццёвыя парадыгмы разумных людзей і кніг, няхай яны і вельмі аўтарытэтныя. Безумоўна, яны патрэбныя ў свой час, каб прадаставіць нам пункт адліку ў пабудове ўласнай рэчаіснасці. Але, калі не адпусціць усё гэта аднойчы, можна так ніколі і не пайсці на сваіх нагах. Унутраная экалогія — менавіта пра гэта. Пра тое, што трэба перыядычна ачышчаць свой духоўны акіян, каб адчуваць унутры свежасць, моц і глыбіню ўласнай магутнай стыхіі. Каб хоць часам у ціхім і няспешным сузіранні ўнутранай пустэчы — вусцішнай і рэсурснай адначасова — разумець,  якія  мы насамрэч. Чалавек для мяне — не tabula rasa і не простая сума ўваходных сігналаў. Чалавек у сваёй найлепшай праяве — гэта сасуд, які можа  змясціць  у сабе  бясконцы вопыт і пры гэтым адпусціць яго ў любы момант, калі яму гэтага захочацца.

Разумнае спажыванне і разумная аддача
Вось і мяне напаткала фаза перанасычэння, з-за чаго я сумую і чаму ўсцешана адначасова. Год напружанай інтэлектуальнай працы над дысертацыяй, якая таксама прысвечана праблемам паэтычнага тэксту, над артыкуламі для рубрыкі і ўласнымі літаратурнымі і мастацкімі праектамі павінна зараз змяніцца фазай адасаблення і медытатыўнага сузірання, бо творчы зарад не стрымаеш у цуглях: ён не церпіць сілы. Цягам гэтага году паэзія, магчыма, і так раскрыла мне болей сваіх таямніц, чым належыць, а таму патрэбны час, каб калодзеж слоў і вобразаў напоўніўся зноў.  Болей за тое, паэзія якраз і можа стаць для нас павадыром у той запаветны сусвет унутранай цішыні, пра які я кажу. Толькі для гэтага трэба не злоўжываць яе ацаляльнай энергіяй і самім як мага часцей наводзіць парадак у закутках уласнай душы.
Важна разумець, што духоўная экалогія — гэта не толькі ўмеранае спажыванне рэсурсаў тонкай прыроды, такіх як веды і ўражанні, але і разумная іх аддача. Па маіх асабістых адчуваннях, перш чым зрабіць які-кольвек унёсак у навакольную прастору, заўжды варта спачатку паразважаць над тым, наколькі ён дарэчны і неабходны ў дадзены момант. Дысцыпліна цела, розуму і душы — вось што, на маю думку, прадвызначае арганічнае — і экалагічнае! — суіснаванне чалавека з навакольным асяроддзем і самім сабой. 
Я хачу шчыра падзякаваць часопісу «Маладосць», а таксама ўсім тым, хто цягам гэтага часу дзяліў са мной радасць паэтычных адкрыццяў! Памятайце: паэзія — гэта як замок з кодам на «сусветнай валізе»: варта падабраць правільную камбінацыю сімвалаў і вам адкрыюцца сапраўдныя скарбы! 

Кацярына МАСЭ

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Калі дапамога патрэбна экстранна, яе заўсёды змогуць аказаць валанцёры Чырвонага Крыжа

Калі дапамога патрэбна экстранна, яе заўсёды змогуць аказаць валанцёры Чырвонага Крыжа

Гучны гул сірэны знянацку застаў пенсіянерку Веру Васільеўну дома.

Грамадства

Хормайстр Ніна Ламановіч: Можна выходзіць замуж, калі жыццё жанчыны пасля гэтага палепшыцца

Хормайстр Ніна Ламановіч: Можна выходзіць замуж, калі жыццё жанчыны пасля гэтага палепшыцца

Галоўнаму хормайстру Вялікага тэатра 27 жніўня споўнілася 70 гадоў. 

У свеце

У «чорнай» зоне. Чаму Літву захліснула пандэмія?

У «чорнай» зоне. Чаму Літву захліснула пандэмія?

Уся Літва трапіла ў «чорную» зону заражэння каранавірусам. 

Грамадства

Страшнае слова «генацыд»

Страшнае слова «генацыд»

Для тых, хто прысвойвае сабе права быць «выключнымі», гэта рана ці позна становіцца катастрофай у маштабах народа.