29 кастрычніка, чацвер

Вы тут

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў


З лесу грыбоў не выбераш…


У слова «многа» сiнонiмаў шмат. Ну вось наўскiдку, як той казаў: безлiч, па вушы, дай божа, бачана-нябачана, нi канца нi краю, да гiблоты, да халеры, цьма-цьмушчая, навалам, як сабак... Адсюль жа —  хоць касу закладай i хоць вазамi вазi, што, згадзiцеся, часта ўспамiнаецца ў добрую восень i якраз тады, калi размова iдзе пра лес i грыбы, пра так званае цiхае паляванне.

...На яго ў той год настойлiва клiкаў кум —  хросны бацька маiх дзяцей. Грэх было не адгукнуцца, не ўзяць з сабою сяброў.

Словам, аднойчы рана-раненька ўсiм кагалам мы прыехалi ў сапраўдную глыбiнку цi нават глухмень.

(Спадзяюся, што кума слова гэтае не пакрыўдзiць, бо вёска, дзе ён жыў i, дзякаваць богу, жыве (назву засакрэчу, бо якi ж грыбнiк выдае свае месцы?), знаходзiцца на мяжы Аршанскага i Сенненскага раёнаў i мы, даехаўшы туды на дызелi, яшчэ сем вёрст iшлi пехатой).

Але ж дарогу тую неяк агоралi i ў кума адразу ж паселi за стол: гаспадар сказаў, што ў лес iсцi ранавата, бо росна пакуль, да таго ж «без сугрэву» там можна прастыць...

Такiм чынам на стале з'явiлася пляшка вядомага «сельгаснапою», глынуўшы якога, мы, павесялелыя, пабралi кашы i рушылi ў апенькi.

Трэба сказаць, што на маёй радзiме, на Мiншчыне, гэтыя грыбы, як i розныя там кабылкi-сыраежкi, тады зусiм не цанiлiся. Мой бацька, у прыватнасцi, iх наогул не браў: кашамi насiў баравiкi —  па дзвесце, па трыста штук. Прычым не абы-якiх, а крамяных, з цёмна-карычневымi шапкамi, з тоўстымi высокiмi ножкамi...

Але ж у гасцях гаварыць пра гэта ды носам круцiць нам з жонкай не выпадала: апенькi дык апенькi.

На ўскрайку лесу iх было зусiм няшмат, затое потым... Адзiн нейкi пень абрэжаш — кошык грыбоў. За iм — глядзiш — другi, трэцi... I яно ж, далiбог, праўду кажуць, што чым больш у чалавека грошай, тым больш iх хочацца. Тое ж самае i з грыбамi, хоць сабе i з апенькамi...

Праз нейкую гадзiну-другую мы запоўнiлi ўвесь свой пасудак. А далей i зусiм разгубiлiся: дайшлi да невялiкай балацiнкi, зарослай травой, а ступiць на яе проста не можам, бо там усюды апенькi —  прыгожыя, пругкiя —  хоць ты iх сырыя еш!.. Каб пазбiраць, нашы жанчыны паздымалi хусткi, мы —  курткi, потым пайшлi кофты, сарочкi...

—  Стойце, адпачнiце крыху, —  загадаў нам урэшце кум. — Я зараз, я мiгам, адна нага тут...

I сапраўды ён хуценька знiк (сiгануў у бок дому), i гэтак жа хутка аб'явiўся: з-за кустоў мы пачулi вясёлае «ф-р-р», пасля якога з парыжэлага вецця паказалася галава... каня. Ён тады хiба што лiчыўся калгасны, а калi па праўдзе —  быў, як кажуць, у кума ва ўласнасцi, бо жонка яго працавала малаказборшчыцай, а сам ён развозiў па вёсках газавыя балоны.

Такiм чынам далей мы збiралi грыбы ўжо ў... мяшкi, поўныя састаўлялi iх на калёсы i тым самым стваралi карцiну, безумоўна ж, вартую пэндзля мастака! Ну ўявiце: конь цягне воз, а на iм —  поўныя мяшкi i кашы — прычым не з нейкай там банальнай бульбай, а з сапраўднымi дарункамi лесу — з грыбамi.

...Кажуць, што сёлета яны таксама ўрадзiлi. Дык мо пахвалiцца хто з чытачоў «Звязды», што вазiў iх вазамi, бо я нiчога падобнага болей не тое што не бачыў, — нават не чуў.

Мiкола Камароўскi, г. Орша


Любіў цалаваць — любі і калыхаць

Гiсторыя гэта даўняя-даўняя, але што праўдзiвая —  факт.

Значыць, адзiн хлапчына ў хуткiм часе пасля вайны скончыў курсы трактарыстаў, завербаваўся ў Сiбiр, папрацаваў там, потым адслужыў у войску (ды ў самой Маскве!). А далей —  вярнуўся дамоў у родную вёску i там жа хацеў застацца. Але ў калгасе тады амаль нiчога не плацiлi, таму нi трактарыстам, нi шафёрам ён працаваць не стаў, —  уладкаваўся ў школу загадчыкам гаспадаркi. «Пусцiлi казла ў гарод», —  казалi з гэтай нагоды вяскоўцы, бо ў школе тады i настаўнiц маладых, i тэхнiчак многа было... А ён жа, як той казаў, першы хлопец на вёсцы, бо i да працы ахвочы, i танцор, якiх пашукаць, i бывалы, i гумарны... Да таго ж сам падрамантаваў дабiтую школьную «палутарку» (падарунак вайскоўцаў), давёў да ладу гэткi ж старэнькi матацыкл з каляскай... I гойсаў на iх ну вельмi шмат! Некага па справах падвозiў, некага катаў... Ахвотных (у тым лiку дзяўчат) хоць завалiся было: зляталiся, як тыя пчолкi на мёд. Ён нiкога не адганяў...

I настаўнiцы, трэба сказаць, больш гордыя аказалiся —  з iмi неяк абышлося. А вось тэхнiчкi дзве —  тыя «дакаталiся». Адна за нялюбага замуж пайшла, каб сорам прыкрыць, другая, да апошняга, вiдаць, на нешта спадзявалася: «уцiскала» жывот i такiм чынам рыхтавала сюрпрыз  —  нават роднай мацi... Тая, гаротнiца Марфа, неяк да фельчара ляцiць ды крыкма крычыць:

—  Роды ў мяне! Роды ў мяне!

—  Дык чаго ты бегаеш? —  пытаецца той. —  Iдзi кладзiся...

На Зiначку, на Марфiну дачку, ён нават не падумаў: анiякага жывата ў дзеўкi не было —  хiба скура ды косцi...

Факт, што ўспамiнаючы той дыялог, людзi ў вёсцы доўга смяялiся.

А вось у сям'i парадзiхi, вядома ж, не да смеху было. Гаспадар, Марфiн муж, на фронце прапаў без вестак. Адпаведна, жонцы анi пенсii якой, анi дапамогi. Меншых дзяцей чым хочаш кармi, у што хочаш адзявай. А тут нi села, нi пала, яшчэ i большае з дзiцем...

Марфа з таго гора спрабавала i з «хадаком» гаварыць, i з яго раднёй. Упрошвала, бедная, каб ажанiўся, каб гадаваў сваю дачушку. Толькi хлопец той —  нават не падумаў. Сказаў: «Не я за вашай Зiнай бегаў, а Зiна за мной... Што хацела яна, тое i атрымала. Значыць, няхай i гадуе».

Такi ён вынес прысуд. Думаў, мусiць, што сам дык чысценькi застанецца. Але ж не, па-iншаму атрымалася.

...У вёсцы той хто-нiхто вырошчваў чырвоны стручковы перац. А ўжо што пякучы, —  дык проста жах. Нехта з яго прыправы да кiлбас ды мяса рабiў, нехта —  настойкi для нацiранняў...

Марфа таксама перцам разжылася, праўда, для iншых мэт: вёска ведала, што хадок той любiць у лазнi парыцца. У першы дух, маўляў, на верхнi палок узбярэцца, ляжа там, як на пляжы, на жывот ды яшчэ i ногi ўверх задзярэ, каб у пяты запякло...

Вось Марфа i сцямiла: тыя дошкi на палку нацерла пякучым перчыкам... I шчодранька — ну, як толькi магла!

Факт, што зяць (няспраўджаны) лёг, знячэўку яшчэ трохi паёрзаў, а далей...

Галяком, з крыкам-ровам, у рэчку, у халодную ваду...

Але ж i там паратунку не меў —  як нi абмываўся...

Пасля гэтага, казалi, на дзевак ды маладзiц нават паглядзець не мог: цi то перац «не пускаў» (нагадваў, каб не лазiў, куды не трэба), цi то сорамна было, бо ўрэшце не вытрымаў ён насмешак, з'ехаў на цалiну ды недзе там i асеў.

А дачушка яго, тая Зiнiна дзяўчынка, трэба сказаць, харошым чалавекам вырасла, вучонай стала: байстручкi —  пазашлюбныя дзецi —  яны часта далёка iдуць.

Любоў Чыгрынава, г. Мiнск


Вось такая мiтусня

Узорам ведання роднай мовы для нас, журналiстаў раённых газет, заўсёды была (ды i засталася) газета «Звязда». Безлiч разоў, iгнаруючы слоўнiкi, мы звярталiся да яе па дапамогу, каб адшукаць найбольш дакладнае, сваё, беларускае слоўца. Не раз выручала газета i ў складаных, нават анекдатычных, выпадках.

Адзiн з iх адбыўся ў тыя часы, калi пра iнтэрнэт нават почуту не было: усю патрэбную iнфармацыю людзi шукалi ў iншых крынiцах. Дык вось аднойчы нам трэ было анансаваць харошы фiльм, якi па-руску называецца «Суета сует». Па-беларуску значыць...

Калега, якi рыхтаваў рэкламу, доўга не думаў —  напiсаў «Мiтусня мiтусiнь», што, вядома ж, няправiльна. А правiльна як?

Адшукаць што-небудзь у слоўнiках нам не ўдалося: там «суета» —  мiтусня, i болей амаль нiчога. Прапанову даць назву кiнафiльма па-руску рэдактар таксама адмёў: сказаў, што лёгкiх шляхоў мы шукаць не павiнны. Значыць, трэба хадзiць цяжкiмi?

Адна галава добра, а некалькi, як вядома, лепш. У вынiку ў нас з'яўляецца цi не з дзясятак «мудрых» прапаноў: «Мiтусня мiтуснёў», «Мiтусня мiтусiнняў», «Мiтусня вакол мiтуснi», «Мiтусня з мiтуснямi» i г. д.

У працэсе iх «нараджэння» мы смяялiся, можна сказаць, да iкаўкi. I, напэўна б, доўга, калi б час не падганяў, калi б не трэ было ў друкарню нумар здаваць, прычым тэрмiнова.

Таму ўрэшце некаму з нас прыйшла генiяльная думка —  глянуць, а як жа гэтую назву падае «Звязда»? Спехам кiнулiся да падшыўкi, пагарталi — i, на шчасце, нам пашанцавала: досыць хутка знайшлi там адно кароткае слова: «Мiтусня»! I ўсё!..

Гэткi ж варыянт дала тады i наша газета. А мы, яе супрацоўнiкi, для сябе зрабiлi выснову, што не заўсёды трэба мiтусiцца, спяшацца перакласцi кожную iдыёму або прымаўку цi шукаць для яе адпаведнiк. Яго ў iншай мове можа проста не быць.

Анатоль Палынскі, г. Беразiно.

Рубрыку вядзе Валянцiна Доўнар

Фота pixabay.com

Выбар рэдакцыі

Культура

Як знік працяг рамана Янкі Нёманскага «Драпежнікі», прысвечанага лёсу рабочых шклозавода

Як знік працяг рамана Янкі Нёманскага «Драпежнікі», прысвечанага лёсу рабочых шклозавода

Беларускі акадэмік працаваў грузчыкам у порце і падарыў Мінску трамвай.

Грамадства

Бяздзетныя па ўласным жаданні. ​Ці ва ўсім яны не маюць рацыі?

Бяздзетныя па ўласным жаданні. ​Ці ва ўсім яны не маюць рацыі?

Даслоўна англійскае слова «чайлдфры» перакладаецца як «свабодныя ад дзяцей». 

Грамадства

Карэспандэнты «Звязды» даведалiся, як працуюць ратавальнiкi-кiнолагi

Карэспандэнты «Звязды» даведалiся, як працуюць ратавальнiкi-кiнолагi

У Беларусi прайшлi спартыўныя спаборнiцтвы па службовым шматбор'i кiнолагаў.

Грамадства

Спрабуем «выглядаць на мiльён» танна

Спрабуем «выглядаць на мiльён» танна

Парады ад Аляксандры Анцэлевіч.