Вы тут

Зеляніца Маларыцкага раёна. Мікалай Капанька — дзіця вайны, калгасны перадавік, актыўны пенсіянер


Кіраўнік мясцовай улады параіла пазнаёміцца з Мікалаем Капанькам з Зеляніцы. «Такога работніка, як Мікалай Міхайлавіч, ва ўсёй акрузе пашукаць, — гаворыць старшыня Арэхаўскага сельскага Савета Святлана Вітаноўская. — Неяк заязджаю ў вёску позна ўвечары, цямнее ўжо, а ён грэчку зграбае. Кажа, на наступны дзень дождж перадалі, дык трэба паспець. Шчыруе на падворку кожны дзень у свае 83 гады». Яшчэ Мікалай Міхайлавіч старанна даглядае невялікую гаспадарку, трымае ў парадку дом на час адсутнасці гаспадыні, якая праходзіць курс лячэння ў бальніцы, паспявае з'едзіць па розных справах — сам жа за рулём!


Авечы пастушок

Напрасіліся ў госці надвячоркам, а прыязджаем крыху раней і застаём гаспадара за хатнімі клопатамі ў рабочай вопратцы. Ён крыху канфузіцца і просіць пачакаць колькі хвілін... А потым выходзіць да нас лёгкай паходкай, прычасаны, у выхадным гарнітуры, як і належыць джэнтльмену пры сустрэчы з дамамі. Затым сам пачынае аповед пра вёску, пра сваё дзяцінства, сталыя гады. Вось каб заўсёды так! А галоўнае, што мяне ўражвае: памяць Мікалая Міхайлавіча. Усе падзеі жыцця ён пачынае згадваць з дакладнай даты. Ведае не толькі год, месяц, але і чысло, калі ішоў у войска, калі ўладкоўваўся на работу і шмат чаго іншага. Дакладныя фармулёўкі разам з падрабязнай храналогіяй выдаюць матэматычны склад розуму гэтага чалавека, а вось адукацыі ў вяскоўца ўсяго чатыры класы. І настаўнікаў сваіх з пачатковай школы ён назваў без запінкі: Дубяга Аляксей, Сцяпан Ермалюк. Апошні, паводле слоў былога вучня, запомніўся як асабліва строгі і патрабавальны, затое ўсе пры ім старанна вучыліся.

— Нарадзіўся я ў 1937 годзе, — расказвае Мікалай Капанька, — тут жа, у гэтай вёсцы. У 44-м бацьку забралі на вайну. Загінуў ён у ноч на 9 мая 45-га. Самае крыўднае было дажыць да перамогі і памерці... Пахавальную і пісьмо мы атрымалі 18 мая, а да гэтага радаваліся, што вайна скончылася, што хутка ўбачым роднага чалавека. Ліст нам даслалі медыкі са шпіталя. З цяжкім раненнем ён трапіў туды 24 красавіка, а вечарам 8 мая яму рабілі аперацыю. Адкрыўся крывацёк — надта вялікі асколак захрас у плячы, выратаваць параненага не змаглі. У пісьме яшчэ гаварылася, што пахавалі салдата з усімі ваеннымі ўшанаваннямі 11 мая. Магіла яго пад нумарам 104 знаходзіцца ў польскім горадзе Гнезна.

Маці засталася з намі — трыма малымі дзецьмі. Ці трэба казаць, што на адукацыю, большую за пачатковую, разлічваць не даводзілася. Неабходна было працаваць, дапамагаць сям'і. У 1947-м годзе арганізавалі калгас, і ў 11 гадоў я пайшоў пасвіць авечак. У маім статку было 162 галавы. Трэба было рана ўставаць, ісці ў поле кожны дзень у любое надвор'е. Сезон я прапасвіў і зарабіў 37 кілаграмаў збожжа. За працадзень тады налічвалі 100 грамаў збожжа.

Вось так даводзілася жыць і працаваць пасля вайны, потым у наступныя гады за дзень работы давалі крыху болей, але ўсё роўна гэта не параўнаць з аплатай у суседняй Украіне. Туды я паехаў, як і многія равеснікі-аднавяскоўцы, у 1955 годзе. Там зарабіў тону пшаніцы, бо за працадзень давалі чатыры рублі і тры кілаграмы збожжа. Гэта ўжо была раскоша, — успамінае пенсіянер.

Калгасны шафёр

А 19 красавіка 1956 года хлопец з Зеляніцы пайшоў у войска. Служыў за мяжой, у Германіі. Пра армейскія гады ў яго самыя добрыя ўспаміны. Там атрымаў прафесію шафёра, якая стала асноўнай на ўсё жыццё. Калі вярнуўся з войска, у калгасе аказаўся запатрабаваным спецыялістам. І адпрацаваў на розных машынах роўна сорак гадоў. Тады ж, у 60-м, калі стаў калгасным кіроўцам, ажаніўся з прыгожай дзяўчынай Надзяй. Сёлета ён з Надзеяй Васілеўнай справіць юбілей — 60 гадоў разам. Вось толькі яна трошкі прыхварэла, муж адвёз яе ў бальніцу. Участковая бальніца недалёка, у Олтушы, праз дзень муж праведвае жонку — пры наяўнасці свайго аўтатранспарту гэта не праблема, а тэхніку ён любіць.

— Першыя гады не асабліва плацілі нават шафёрам, — згадвае былы калгасны вадзіцель. — Памятаю зарплату 25 рублёў у месяц. Вядома, мы і ў горад маглі пераехаць з жонкай, нейкую работу знайсці, там болей плацілі, выхадныя стабільныя, гарадское жыццё наогул лягчэйшае. Але не хацелася са сваіх мясцін з'язджаць, мы нават не разглядалі такую магчымасць. Тут нарадзіліся, тут выраслі і паціху працавалі на зямлі ўсё жыццё.

Скрынка з медалямі

Гэта ён, вядома, сціпла пра сваю працу. Калі не без падказкі старшыні сельскага Савета прынёс свае запаветныя скрыначкі з узнагародамі, стала ясна, які быў выдатны работнік з Мікалая Капанькі. Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга, медаль «За працоўную доблесць», не кажучы ўжо пра юбілейныя ўзнагароды, цяпер з'яўляюцца нагодай для ўспамінаў. Пра кожную з іх ён расказвае канкрэтна: называе дату ўручэння, згадвае, хто ўручаў, на сходзе якога ўзроўню. Заўважаю яшчэ адзін медаль, пра які нічога не было сказана... «А гэта не мой, гэта жонка ўзнагароджана» — не без гонару паказвае Мікалай Міхайлавіч. Яна працавала ў гаспадарцы паляводам, а каб калгасным паляводам уручалі медалі — гэта была вялікая рэдкасць. За поспехі ў вырошчванні лёну, буракоў, бульбы Надзею Капаньку таксама прадставілі да высокай дзяржаўнай адзнакі. Аказваецца, працавітасць — гэта ў іх сямейнае.

Ды і цяпер былыя калгасныя работнікі без справы не сядзяць. Напрыклад, вырошчваюць грэчку. «Праўда, апошнім часам няма дзе зрабіць крупу — са шкадаваннем кажа гаспадар. Нам сказалі, што тая фірма пад Брэстам, куды раней вазілі крупы, закрылася. А так было нядрэнна нарыхтаваць мех сваёй грэчкі, і сабе на год хапала, і сем'ям дзяцей».

Грачанікі і кветкі

На Маларыччыне, дарэчы, многія да гэтай пары сеюць грэчку, пякуць знакамітыя грачанікі, ці, па-тутэйшаму, бабку. Надзея Васільеўна таксама раней пякла адмысловы хлеб з грэчкі. Цяпер рэдка гэта робіць: паводле слоў гаспадара, здароўе не тое, ды і цікавасці такой няма да кулінарных эксперыментаў, як раней. Хіба толькі пад асаблівую нагоду можа спячы.

Хоць цалкам ад уласнай гаспадаркі Капанькі не адмаўляюцца. А дзеці кожны раз патрабуюць паберагчы здароўе. «Яно-то так. Пенсію атрымліваем добрую, усяго хапае, але ж не прывыклі сядзець склаўшы рукі, — разважае гаспадар. — Прыходзіць вясна, зноў садзім бульбу, сеем грэчку. Бульба, дарэчы, гэтым разам вырасла нядрэнная. Цяпер мала ў каго ўрадзіла».

Звяртаю ўвагу на багаты кветнік у двары. Такой колькасці кветак у дварах невялікіх вёсак дакладна раней не бачыла. Стракатыя восеньскія краскі пары бабінага лета радуюць вока. Можна сабе ўявіць, якая прыгажосць у гэтым двары ўвесну. «Гэта ўсё мая гаспадынька, — не без гонару паказвае на агародчык Мікалай Міхайлавіч. — Цяпер, праўда, і сын з кветнікам памагае, вось і сёння павінен з Брэста прыехаць». Двое дзяцей сужэнцаў Капанькаў жывуць у Брэсце, адзін — у Маларыцкім раёне.

Дзеці ўсіх вяскоўцаў гэтак жа раз'ехаліся па гарадах, некалі немалая вёска зараз налічвае дзясятак сталых жыхароў. А ў свой час тут была пачатковая школа, магазін, калгасныя жывёлагадоўчыя памяшканні. Было шмат моладзі, дзяцей. У пачатковай школе ў пару нашага героя займалася 37 вучняў. На фронт з Зеляніцы пайшло 13 маладых мужчын, з іх вярнулася чацвёра. Цяпер некаторыя хаты стаяць пустыя, іншыя даглядаюць гарадскія дзеці.

— Аўтакрама два разы на тыдзень прыязджае, бальніца побач, у нас усё ёсць, жыць можна, — разважае пенсіянер. — Я некалі нікуды не паехаў, бо палюбіў сваю зямлю, прыкіпеў да яе. Але тады нельга было ўзяць кавалак зямлі, каб рабіць на ёй. А цяпер можна і зямлю ўзяць, і фермерам стаць альбо гаспадаром. О, каб мне пасля арміі цяперашнія магчымасці! Пэўна, зямлі ўзяў бы ў арэнду, ды і другія мае аднавяскоўцы не адмовіліся б. Цяперашняя моладзь не мае цікавасці да зямлі. Таму і чэзнуць вёскі.

Святлана ЯСКЕВІЧ

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Арктычнае ўварванне на змену цёпламу паветру. Калі чакаць першы снег? Прагноз ад Дзмітрыя Рабава

Арктычнае ўварванне на змену цёпламу паветру. Калі чакаць першы снег? Прагноз ад Дзмітрыя Рабава

З чым звязана такая восеньская зменлівасць надвор’я і калі чакаць першы снег.

Грамадства

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

КАЗЯРОГ. Буйныя крэдыты зараз лепш не браць. Паспрабуйце прывесці думкі і пачуцці ў парадак. І перастаньце гібець, зазірніце ў сябе, ураўнаважце эмацыянальны стан. Зараз самы час для наладжвання згубленых сувязяў, якія спатрэбяцца ў найбліжэйшай будучыні. Не забывайце пра родных і блізкіх.

Спорт

Сяргей Кавальчук: У спорце вышэйшых дасягненняў адна мэта — быць лепшымі

Сяргей Кавальчук: У спорце вышэйшых дасягненняў адна мэта — быць лепшымі

Міністр спорту і турызму пра жыццё беларускага спорту. Шчыра і аб’ектыўна.