Вы тут

Эпоха папяровых пашпартоў заканчваецца


У будучым беларусы могуць разлiчваць на атрыманне ўсiх дзяржаўных паслуг i даведак праз iнтэрнэт. А ўжо з новага года ў кожнага з'явiцца ўласны электронны лiчбавы подпiс i анлайн-кабiнет, незалежна ад жадання карыстальнiка. Апошнi папяровы беларускi пашпарт выдадуць 31 снежня 2020-га. Як краiна пераходзiць на электронныя адносiны i дзяржпаслугi, расказалi спецыялiсты.


Лiчбавы чалавек

Цалкам змянiць сiтуацыю ў галiне электронных паслуг, мяркуюць спецыялiсты, дапаможа ўкараненне Беларускай iнтэграванай сэрвiсна-разлiковай сiстэмы (БIСРС) — комплексу iнфармацыйных сiстэм i рэсурсаў для iдэнтыфiкацыi спажыўцоў (фiзiчных i юрыдычных асоб) з прымяненнем iдэнтыфiкацыйных картак (ID-картак) з мэтай аказання iм электронных паслуг, у тым лiку адмiнiстрацыйных працэдур.

З 1 студзеня 2021 года нiводзiн беларус не зможа атрымаць стары ўзор пашпарта. Калi дакумент трэба будзе змянiць цi атрымаць новы, чалавеку дадуць ужо два дакументы: для адносiн унутры Беларусi — ID-картку, а для выезду і карыстання па-за межамi нашай краіны — біяметрычны пашпарт.

— Беларусь прыняла ў гэтым кiрунку сур'ёзнае рашэнне. Кожны, хто атрымлiвае ID-картку, аўтаматычна набывае электронны лiчбавы подпiс з 10-гадовым тэрмiнам прыдатнасцi. Гэта дазволiць нам атрымаць «лiчбавага чалавека», — упэўнены Сяргей РУДНЕЎ, першы намеснiк дырэктара Нацыянальнага цэнтра электронных паслуг. — Сёння над гэтым праектам працуе больш за 50 дзяржорганаў і арганізацый. У краiне няма нiводнай сферы дзейнасцi, дзе б нi патрабавалася асоба грамадзянiна. Усе працэсы пачынаюцца з ID-нумара.

На ID-картцы будуць сабраныя даныя, якiя практычна нiколi не мяняюцца: дата нараджэння, iмя, iмя па бацьку, прозвiшча, пол. Астатнiя звесткi пра чалавека досыць зменлiвыя. Сёння ты замужам, заўтра — не, сёння ў адным месцы працуеш, заўтра ў iншым, сёння ў цябе адно дзiця, заўтра — два. I гэтую дынамiчную iнфармацыю прапiсваць на ID-картках не будуць.

Сертыфiкат фiзiчнай асобы

Самы просты прыклад, дзе патрабуецца iнфармацыя пра чалавека, — працэс яго рэгiстрацыi. З 2021 года, каб зарэгiстраваць чалавека з дапамогай ID-карткi, спатрэбiцца атрыманне анлайн-iнфармацыi пасродкам агульнадзяржаўнай аўтаматызаванай iнфармацыйнай сiстэмы (ААIС) «Рэгiстрацыйны ўлiк» або Рэгiстра насельнiцтва.

— Лiчбавы пашпарт зробiць у краiне рэвалюцыю. Гэтак жа як з'яўленне таксi Uber, якое змянiла падыходы да сэрвiсаў i мысленне людзей. Нам паказалi, як гэта можа працаваць у анлайн без дыспетчарскiх службаў. Наша задача цяпер — стварыць умовы для пераводу ўсiх працэсаў у анлайн-узаемадзеянне, каб мiнiмiзаваць паходы ў розныя структуры, — падкрэслiў эксперт. — Другое неабходнае мерапрыемства — поўная перапрацоўка дзяржаўнай сiстэмы кiравання адкрытымi ключамi. З 1 студзеня мы поўнасцю пачынаем сыходзiць ад выпуску сертыфiкатаў юрыдычных асоб. Гэта будзе сертыфiкат фiзiчнай асобы плюс сертыфiкат, якi вызначае яе паўнамоцтвы. Такiм чынам першасным суб'ектам становiцца чалавек, а працэсы, што адбываюцца вакол яго, — яго атрыбуты. I варыянтаў такiх сертыфiкатаў можа быць мноства.

Е-канструктар

Поўнасцю перапрацоўваецца агульнадзяржаўная аўтаматызаваная iнфармацыйная сiстэма (ААIС). Ад старой ААIС, якая стваралася ў 2008-м, практычна нiчога не застанецца. Вiзуальная частка працэсу лiчбавага прадстаўлення асобы чалавека будзе базiравацца цяпер на новых тэхналогiях з новымi функцыянальнымi магчымасцямi. З 1 студзеня з'явiцца таксама канструктар адмiнiстрацыйных працэдур i электронных паслуг усiх вiдаў — е-канструктар.

— З яго дапамогай мы зможам стварыць любую адмiнiстрацыйную працэдуру (незалежна ад таго, якому суб'екту яна будзе аказвацца) не за два-тры месяцы, а за тыдзень, не прыцягваючы да працэсу суперпраграмiстаў, — абазначыў Сяргей Руднеў.

Трэба будзе мяняць i звычку беларусаў давяраць дакументам на паперы з абавязковай пячаткай ды подпiсам службовай асобы. Звесткi з дзяржаўнага iнфармацыйнага рэсурсу апрыёры павiнны лiчыцца юрыдычна сапраўднымi. Нават калi ў гэтым рэсурсе будзе нейкая памылка, нiчога страшнага, яе выправяць. Ва ўсiм свеце чыстым лiчыцца рэсурс, сапраўднасць якога 70 %. Гэтага дастаткова, каб якасна працаваць з iнфармацыяй, упэўнены прадстаўнiк Нацыянальнага цэнтра электронных паслуг:

— Цяпер мы пачынаем працаваць не з электроннымi файламi, падпiсанымi лiчбавым подпiсам, а са звесткамi, атрыманымi з iнфармацыйных рэсурсаў.

Нарадзiўся чалавек — атрымаў электронны кабiнет

Новая версiя партала электронных паслуг з'явіцца з 1 студзеня 2021 года.

І для кожнага беларуса на базе iнфармацыi з Рэгiстра насельнiцтва аўтаматычна створыцца новы электронны асабiсты кабiнет, незалежна ад таго, прасiў пра гэта чалавек цi не.

З моманту стварэння (з нараджэння чалавека) кабiнет мае статус неактыўны, пакуль чалавек яго не актывiзуе ў момант першаснай iдэнтыфiкацыi з выкарыстаннем электроннага лiчбавага подпiсу з ID-карткi. Тут будзе знаходзiцца ўся iнфармацыя з гiсторыяй выкарыстання гэтага кабiнета. Нават калi чалавек не заходзiў у кабiнет, але дзяржава рабiла нейкiя дзеяннi адносна грамадзянiна, то паведамленнi пра гэта будуць дасылацца ў кабiнет. Калi чалавек памёр, кабiнет аўтаматычна дэактывуецца, каб нiхто замест яго не змог здзейснiць нiякiх юрыдычна значных працэдур. У межах платформы ствараецца таксама электронны асабiсты кабiнет юрыдычнай асобы, расказаў Сяргей Руднеў:

— З 1 студзеня мы такiм чынам атрымлiваем два асабiстыя кабiнеты. Кабiнет фiзiчнай асобы дазваляе рэгулятару ў асобе Мiнiстэрства юстыцыi працаваць з грамадзянамi на базе звестак з Рэгістра насельніцтва. Асабiсты кабiнет юрыдычнай асобы дазволiць Мiнiстэрству эканомiкi працаваць з гэтымi асобамi. Пры гэтым кожны кабiнет юрыдычнай асобы будзе звязаны з канкрэтным грамадзянiнам, а не з кампанiяй.

Адна асоба — два пашпарты

З новага года ў беларусаў стане фактычна па два пашпарты: ID-картка для абазначэння асобы i бiяметрычны пашпарт, якi дазволiць выезд з краiны i будзе выдавацца не абавязкова, а пры патрэбе пакiнуць межы Беларусi. Тэрмiны выдачы такога пашпарта вызначаюцца законам, як i папяровага сiняга, аднак яны будуць больш скарочаныя. Дзейнiчаць дакумент будзе дзесяць гадоў, расказала Наталля КОЧЫНА, намеснiк дырэктара па камерцыйных пытаннях Нацыянальнага цэнтра электронных паслуг.

Усе арганiзацыi краiны ў новым годзе павiнны закупiць счытвальнiкi, каб мець магчымасць прымаць грамадзян з ID-карткамi, на якiх ужо будзе змешчана неабходнае праграмнае забеспячэнне. На адваротным баку ID-карткі знаходзiцца прамавугольнiк, якi ўшываецца ў гэтую прыладу — гэта i ёсць лiчбавы подпiс, якi разам з ID-карткамі будзе выдавацца чалавеку. Цi карыстацца подпiсам, вырашае сам грамадзянiн.

— У першую чаргу з ажыццяўленнем адмiнiстрацыйных працэдур i аказаннем электронных сэрвiсаў з выкарыстаннем ID-карткi, пэўна, сутыкнуцца службы «адно акно», а таксама ўсе сферы жыццядзейнасцi чалавека, куды ён можа звярнуцца дзеля аказання паслуг, — заўважыла намеснiк дырэктара.

Абсалютна ўсе адмiнiстрацыйныя паслугi могуць быць накiраваны чалавеку ў яго асабiсты кабiнет пасля іх пераводу ў электронны выгляд. У тым лiку паведамленнi ад дзяржорганаў накшталт штрафаў i павестак. Лiчыцца, што грамадзянiн такiм чынам успрыняў дасланую iнфармацыю i не можа iгнараваць яе, бо дакумент дастаўлены.

— У дзеючай версii адзiнага партала электронных паслуг прысутнiчае 163 электронныя сэрвiсы (113 электронных паслуг i 50 адмiнiстрацыйных працэдур). I з моманту пераходу на новую платформу трэба будзе пераводзiць на яе i ўсе гэтыя рэсурсы, і адміністрацыйныя працэдуры, якія вызначаны ўрадам. Зрабiць гэта трэба да 2024 года. Ужо вызначаны пералiк з 30 найбольш запатрабаваных адмiнпрацэдур для грамадзян i 30 — для юрыдычных асоб, якiя неабходна перавесцi ў электронны выгляд найперш ужо налета.

На жаль, у межах БIСРС пакуль немагчыма выкарыстоўваць мабiльныя тэхналогii, каб атрымаць дадатковыя звесткi на тэлефон, аднак работа ў гэтым кiрунку вядзецца. Як i плануемая поўная алiчбоўка ўсёй iнфармацыi, якая захоўваецца ў архiвах загсаў.

Iрына СIДАРОК.

Выбар рэдакцыі

Грамадства

«Да штыка ён пяро прыраўняў». Узгадваем ваеннага карэспандэнта Канстанціна Сіманава

«Да штыка ён пяро прыраўняў». Узгадваем ваеннага карэспандэнта Канстанціна Сіманава

28 лістапада 2020 года спаўняецца 105 гадоў з дня нараджэння вядомага рускага пісьменніка, ваеннага карэспандэнта і журналіста Канстанціна Сіманава. 

Грамадства

«Калі б не сям'я Абрамукоў, наш род перастаў бы існаваць яшчэ ў 1941 годзе». Расіянка з Ніжняга Ноўгарада знайшла ў беларускай вёсцы сваякоў

«Калі б не сям'я Абрамукоў, наш род перастаў бы існаваць яшчэ ў 1941 годзе». Расіянка з Ніжняга Ноўгарада знайшла ў беларускай вёсцы сваякоў

І аднавяскоўцаў людзей, якія ў час вайны ратавалі сям'ю яе бабулі, жонкі афіцэра Чырвонай Арміі.

Спорт

«Вікторыя», якая робіць з Гродна баскетбольную сталіцу

«Вікторыя», якая робіць з Гродна баскетбольную сталіцу

Гродна — горад з багатай не толькі культурнай, але і баскетбольнай гісторыяй. 

Грамадства

У Гродне жыхары кватэр адмовіліся падчас капітальнага рамонту здымаць аздабленне з балконаў. На іх падалі ў суд

У Гродне жыхары кватэр адмовіліся падчас капітальнага рамонту здымаць аздабленне з балконаў. На іх падалі ў суд

Такога кшталту справа ў судзе Кастрычнiцкага раёна Гродна разглядаецца ўпершыню.