Вы тут

Генадзь Мароз: Мне хацелася б, каб беларуская лазня стала брэндам


Стаўленне да лазнi ў розных людзей бывае дыяметральна процiлеглае. Ёсць аматары «лёгкай пары», перакананыя, што парыльня i венiк карысныя ў любым узросце i пры любым стане здароўя. Нямала i тых, хто лазню не любiць i не прымае. Пагаворым пра тое, цi сапраўды класiчная паравая лазня нясе здароўе i даўгалецце? А экспертам выступiць заснавальнiк штогадовых народных чэмпiянатаў i фестываляў па параннi ў нашай краiне, суддзя мiжнароднай катэгорыi па спартыўным параннi, член Мiжнароднай асацыяцыi лазневага мастацтва Генадзь МАРОЗ.


— Генадзь, давайце пачнём з таго, што за чэмпiянаты такiя — па параннi? Навошта яны патрэбныя i чаму ў вас з'явiлася iдэя iх праводзiць?

— Тут я не быў першаадкрывальнiкам. Прафесiйныя чэмпiянаты па параннi праходзяць у розных краiнах. Я ж iмкнуўся ўлiць у гэты рух свежы струмень i правесцi народны чэмпiянат. Мне хацелася паказаць, што беларуская традыцыйная лазня не менш цiкавая, чым, напрыклад, шырока вядомая руская. На жаль, многiя нашы нацыянальныя традыцыi парання сёння неабходна адраджаць, прафесiйных лазеншчыкаў у нас таксама пакуль няшмат. Таму ў 2017 годзе я вырашыў, што чэмпiянаты нашы будуць не прафесiйныя, а аматарскiя, народныя. Iдэя спадабалася, i на сённяшнi дзень у Беларусi праведзены ўжо тры народныя чэмпiянаты. Больш за тое, аматарскiя цяпер праводзяцца i ў Расii, i ў Лiтве. Падчас такiх мерапрыемстваў з'яўляецца магчымасць даваць майстар-класы людзям, якiя цiкавяцца традыцыйнай лазняй. Распавядаць пра асаблiвасцi парання, якiя дазваляюць зрабiць лазню спосабам аздараўлення, i пра памылкi, якiя наносяць шкоду здароўю. Каб людзi прыходзiлi ў лазню не пiць спiртное i не гуляць у карты, а менавiта парыцца. I парыцца правiльна.

— Вашы чэмпiянаты збiраюць шмат гледачоў?

— Так, i з кожным годам iх становiцца больш. Калi ўдзельнiкi абараняюць перад журы сваю тэхнiку парання, гэта сапраўды цiкава — прычым нават тым, хто раней нiколi лазняй не захапляўся. Мы, арганiзатары, стараемся зрабiць усё, каб нашы чэмпiянаты праходзiлi ярка, цiкава i весела. Бо наведванне лазнi — гэта зусiм не тое ж самае, што звыкла памыцца ў ванне. Гэта своеасаблiвае жыццесцвярджальнае свята, якое дае зарад аптымiзму i пазiтыву. Напрыклад, некалькi гадоў таму мы праводзiлi ў Палацы спорту акцыю «Адкрытае акенца жаночай лазнi». Мае вучанiцы парылi ўсiх жадаючых — i васямнаццацiгадовых дзяўчат, i дам ва ўзросце 40+. Зразумела, усё адбывалася ў купальнiках, але астатнiя законы правiльнай лазнi былi вытрыманы i гледачы маглi ўбачыць i б'юцi-эфект, i амалоджвальнае ўздзеянне паравой лазнi. А ў гэтым годзе напярэдаднi 8 Сакавiка ў Беларусi адбыўся Мiжнародны жаночы конкурс па параннi — сустрэча аматарак заходняга бескантактнага парання рушнiкамi (аўфгус) i традыцыйнага парання венiкамi.

Традыцыi i сучаснасць

— Што ж такое сапраўдная беларуская лазня?

— Гэта не надзвычайная спёка (каля 60°) i разумныя суадносiны тэмпературы i вiльготнасцi паветра. У гэтым, дарэчы, наша лазня падобная на аўтэнтычную саўну, якую i сёння можна знайсцi ў сельскай мясцовасцi ў Фiнляндыi. Там таксама выкарыстоўваюцца гарачыя камянi, венiкi, дровы. Дарэчы, сухая саўна з вельмi высокiмi тэмпературамi, якую любяць нашы сучаснiкi, не мае нiякага дачынення нi да аўтэнтычнай традыцыi саўны, нi да аздараўлення. Яна з'явiлася толькi ў XX стагоддзi, калi былi прыдуманы электранагравальнiкi. Сухое распаленае паветра (у сучасных саўнах тэмпературу падымаюць да 120°) — гэта стрэс для арганiзма. Я прыхiльнiк класiчнай беларускай лазнi, асноўнае правiла якой — сума тэмпературы i вiльготнасцi не павiнна быць большая за 120. Калi тэмпература ў парылцы, дапусцiм, 55°, то вiльготнасць павiнна быць, адпаведна, 65 %. У беларускай лазнi ёсць аўтэнтычныя, старажытныя рысы, узрост якiх — напэўна, больш за тысячу гадоў. Гэта, напрыклад, пераважна бярозавыя венiкi. Для параўнання, украiнцы аддаюць перавагу венiкам дубовым: у iх гiстарычна склалася ўдарная тэхнiка, а ў нас падчас парання больш выкарыстоўвалiся масажныя рухi.

— Вы толькi вывучаеце i захоўваеце старадаўнiя традыцыi парання, або беларуская лазня развiваецца i сёння?

— Ну зразумела, развiваецца, бо гэта не музейны экспанат, а жывая з'ява. Мы, прафесiйныя лазеншчыкi, пастаянна абменьваемся вопытам. Сёе-тое з беларускiх лазневых традыцый, да прыкладу, прыжылося ў Татарстане, а некаторыя асаблiвасцi я ўзяў для сябе ў расiйскiх майстроў пары. Ну, i самi мы пастаянна распрацоўваем нешта новае. Напрыклад, выкарыстоўваем пры параннi стоўн-тэрапiю, а таксама розныя масажныя тэхнiкi. У прыватнасцi, масаж выконваецца заваранымi ў кiпенi мяшэчкамi з натуральнай iльняной тканiны, якiя мы напаўняем гаючымi травамi ў залежнасцi ад сезона i патрэб госця. Свайго роду «наш варыянт SPA».

— Раскажыце аб вашай аўтарскай праграме «Пар Мароза» — у яе ёсць аматары?

— Сутнасць маёй методыкi — кантраст: чым мацней награваецца арганiзм, тым мацней яго трэба астудзiць. Пар i высокая тэмпература прымушаюць паступаць у капiляры на 30 % больш крывi, чым звычайна, чалавек пацее, з арганiзма выводзяцца таксiны. Рэзкае ахаладжэнне прыводзiць да сцiскання капiляраў, сасудзiстая сiстэма вызваляецца ад халестэрынавых бляшак, дасягаецца магутны ачышчальны эфект. Яшчэ адна асаблiвасць — вялiкая колькасць вады на аднаго чалавека (50 i больш лiтраў на праграму): вада змывае i фiзiчнае недамаганне, i псiхалагiчныя праблемы. У маёй праграмы дастаткова аматараў у розных краiнах свету. Ёсць клiенты з ЗША, Аўстралii, Кубы, Еўрапейскiх краiн. Мне хацелася б, каб беларуская лазня стала брэндам. Яна гэтага вартая — i гэта не толькi маё меркаванне. На мiжнародных чэмпiянатах я часта пазнаю ў выступленнях многiх удзельнiкаў свае методыкi работы венiкам i нашы нацыянальныя тэхналогii парання, якiя я дэманстраваў раней. Але ж з-за мяжы клiенты едуць не ў лазню наогул, а да канкрэтнага майстра з рэпутацыяй. Хацелася б, каб майстроў у Беларусi было шмат, гэта дазволiць нашай традыцыi парання стварыць свой iмiдж — як, напрыклад, у той жа японскай лазнi афура або ў турэцкага хамама.

Iндывiдуальны падыход

— Калi лазня такая карысная, чаму ж у яе ёсць перакананыя працiўнiкi? I акрамя таго, паранне мае вельмi шмат супрацьпаказанняў...

— Сапраўды, у многiх гараджан за плячыма няўдалы вопыт наведвання паравой лазнi. Непрафесiйныя лазеншчыкi выклiкалi ў iх негатыўныя эмоцыi, i цяпер пераканаць iх амаль немагчыма. I гэта вельмi сумна. Ну, а супрацьпаказанняў у беларускай лазнi з прафесiйным парыльшчыкам усяго некалькi: першыя тры месяцы цяжарнасцi, скурныя хваробы, хранiчныя хваробы ў перыяд абвастрэння, вострыя запаленчыя захворваннi (з «ковiдам» у лазню iсцi нельга!), рак. Але падкрэслю: з прафесiйным лазеншчыкам. Прафесiянал — гэта той, хто ведае, як трэба парыць госця менавiта ў дадзены момант, прымаючы пад увагу яго фiзiчны i псiхалагiчны стан, здароўе, настрой. У лазнi, як нiдзе, важны iндывiдуальны падыход.

— А як становяцца прафесiйнымi лазеншчыкамi?

— Гэта доўгi шлях. Каб стаць прафесiяналам, я вучыўся ў майстроў у Расii, Украiне, краiнах Балтыi, збiраў па крупiнках веды аб нашай нацыянальнай лазнi па ўсёй Беларусi. Прафесiянал павiнен прайсцi навучанне ў лазневых школах, дзе даюць сур'ёзныя веды, — яны ёсць ва Украiне, Санкт-Пецярбургу, у Казанi, на Урале. Ёсць мая школа ў Мiнску. Прафесiянал абавязаны валодаць дзясяткамi методык парання, ведаць, як не нашкодзiць госцю пры наведваннi парыльнi. Калi да лазеншчыка прыходзяць як да ўрача — з тым жа даверам з боку госця i з той жа мерай адказнасцi з боку прафесiйнага парыльшчыка — тады паранне прынясе толькi карысць. Сярод маiх гасцей былi цяжарныя жанчыны на вялiкiх тэрмiнах. А адзiн мой калега пачаў парыць свайго сына, калi таму не было яшчэ i двух тыдняў.

У лазню за маладосцю

— Пагаворым пра б'юцi-эфект класiчнай паравой лазнi: ён сапраўды ёсць?

— Перакананы: айчынная лазня лепш за замежныя SPA захоўвае маладосць i прыгажосць нашых жанчын, таму што яна створана для тых клiматычных умоў, у якiх мы жывём. Эфект скрабiравання забяспечвае, напрыклад, лыкавае мачала, якое адвеку выкарыстоўвалi нашы продкi. А вось сiнтэтычнымi мачалкамi ў лазнi я карыстацца не раю, як i гелямi для душа. Травы выдатна мыюць, гэта натуральна i карысна для скуры. Паравая лазня — гэта i водаратэрапiя (вядома, калi вы карыстаецеся правiльнымi венiкамi). Лiпавыя я нарыхтоўваю, калi лiпа квiтнее. Узiмку асаблiва карысны ядлоўцавы венiк. Ну, а бярозавыя венiкi лепш за ўсё вязаць, калi з'яўляюцца маладыя лiсцiкi. Гэта эфектыўны сродак барацьбы з запаленнямi скуры плюс магутны зарад вiтамiнаў.

— SPA асацыюецца з абкручваннямi — цi магчымыя такiя працэдуры ў парылцы?

— Пры высокай тэмпературы не трэба дадатковага ўцяплення, можна проста наносiць маскi на цела i атрымлiваць той жа эфект. Напрыклад, вельмi эфектыўная маска з блакiтнай глiны. Гэтая глiна ёсць не толькi на Усходзе, але i ў Беларусi, у Магiлёўскай вобласцi. Выдатна працуе антыцэлюлiтны мядовы масаж. Эфект anti-age дасягаецца спалучэннем цяпла i холаду: гэта адзiн з прынцыпаў прыгажосцi яшчэ з антычнасцi. Калi наведваць правiльную парылку раз у 10 дзён, узроставыя змены скуры «адсунуцца» гадоў на 7-8, маршчынкi разгладзяцца, авал твару падцягнецца. А вось чакаць эфекту пахудзення ад лазнi я не рэкамендаваў бы. Зразумела, калi не папаўняць страту вадкасцi ў парыльнi, за 60 хвiлiн можна згубiць больш за 1,5 кг вагi. Але дасягаецца гэта за кошт абязводжвання — а значыць, не карысна i не даўгавечна. Лазня дапамагае пахудзець, але не наўпрост: яна паскарае абмен рэчываў, нармалiзуе лiпiдны абмен i падтрымлiвае iмунiтэт.

— Лiчыцца, што паранне — добры спосаб барацьбы са стрэсам. Цi так гэта?

— Дакладна. Больш за тое — лазня дае эфект «быццам другi раз нарадзiўся»: супакойвае нервы i парадкуе думкi. Правiльная лазня «змывае» негатыў, агрэсiю, незадаволенасць жыццём. Застаюцца толькi пазiтыўны настрой i адчуванне напоўненасцi новымi сiламi.

Аляксандра АНЦЭЛЕВIЧ

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Выбіраем аптымальную пару года для пахудзення. Спойлер: і гэта не лета!

Выбіраем аптымальную пару года для пахудзення. Спойлер: і гэта не лета!

Жыццё ў «эпоху спажывання» — сур’ёзнае выпрабаванне для чалавека.

Эканоміка

Нашы фінансы павінны прыносіць даход. Які? Вось у чым пытанне

Нашы фінансы павінны прыносіць даход. Які? Вось у чым пытанне

Адукаваныя людзі загадзя плануюць свой паток фінансаў, размяркоўваючы іх па перспектыўных напрамках, тым самым забяспечваючы сабе нябеднае жыццё.

Культура

Мінск 1941. Як гэта было

Мінск 1941. Як гэта было

Неба пачарнела ад самалётаў.