Вы тут

Пастэрнак памятаюць ва Узбекістане


Ташкент даў прытулак мастачцы Яўгеніі Пастэрнак, якая нарадзілася ў Магілёве


Барыс Пастэрнак і Яўгенія Лур’е з сынам Жэням, 1924 год. Фота PASTRNAK.NIV.RU

Ёсць у сталіцы Узбекістана так званы “Мангалачын дворык”. Гэта — фактычна музей. Ці калі ўжо быць досыць дакладным — Клуб-музей Анны Ахматавай. Заснаваны ў 2000 годзе. Знаходзіцца па вуліцы Васіда Вахідава, 53. Тут яшчэ размяшчаецца Рускі культурны цэнтр. Назву музею даў адзін з вершаў вялікай рускай паэтэсы, якая знаходзілася ў Ташкенце ў эвакуацыі ў Вялікую Айчынную вайну… “Мангалочий дворик,/ Как дым твой горек/ И как твой тополь высок…”

Экспазіцыя клуба-музея большай часткай складаецца з асабістых архіваў Наталлі Зайко, якія яна перадала музею. У экспазіцыю ўваходзяць запіскі Анны Ахматавай, якія яна адрасавала сваёй ташкенцкай сяброўцы Соф’і Аркадзеўне Жураўскай… І вось некалькі гадоў таму назад у “Мангалачыным дворыку” прайшла паэтычная імпрэза, прысвечаная творчасці паэта Барыса Пастэрнака — “Гамлета XX стагоддзя”. Гучалі вершы легендарнага рускага паэта. Былі агучаны і цікавыя факты ўдзельнікамі той літаратурна-мастацкай імпрэзы. Сярод іх — і тое, што з Ташкентам звязана жыццё яго, Барыса Пастэрнака, першай жонкі — Яўгеніі ЛУР’Е, ці Яўгеніі ПАСТЭРНАК, і сына Яўгенія…

Яўгенія Пастэрнак нарадзілася ў Беларусі, у Магілёве, 28 снежня 1898 (9 студзеня 1899) года. Была адна з чатырох дзяцей у сям’і гаспадара крамы паперы і прылад пісьма Уладзіміра Аляксандравіча Лур’е (1865–1943) і хатняй гаспадыні Аляксандры Мікалаеўны Лур’е (1870–1928). У 1916 годзе Яўгенія закончыла гімназію. На наступны год здала экзамены за курс казённай гімназіі з залатым медалём… І разам са стрыечнай сястрою Соф’яй Лур’е паехала ў Маскву. Паступіла на матэматычнае аддзяленне Вышэйшых жаночых курсаў на Дзявочым Полі. У 1918 годзе захварэла туберкулёзам і вярнулася ў Магілёў. Пасля разам са стрыечнай сястрой Соняй Мейльман паехала на лячэнне ў Крым.

У 1919 годзе ўся сям’я Лур’е пераехала з Магілёва ў Петраград. Яўгенія з дапамогай мужа сваёй старэйшай сястры Абрама Мінца ўладкавалася кур’ерам у Смольны. Праз некаторы час пераехала ў Маскву. І паступіла ў вучылішча жывапісу, лепкі і дойлідства ў майстэрню Штэйнберга і Канчалоўскага. Нагадаем пра гэтых майстроў хаця б крыху… Эдуард Антонавіч Штэйнберг нарадзіўся ў 1882 годзе ў Астрожску Варонежскай губерні. Паступіў у вучылішча жывапісу, лепкі і дойлідства. Вучыўся ў Валянціна Сярова. Пасля падзей 1905 года Сяроў, матывуючы тым, што расстрэлам кіраваў вялікі князь Уладзімір Аляксандравіч, які адначасова быў і прэзідэнтам Акадэміі мастацтваў, выйшаў са складу Акадэміі і таксама дэманстратыўна пакінуў Маскоўскае вучылішча. Следам за настаўнікам вучылішча пакінуў і Эдуард Штэйнберг, і яшчэ шмат хто з вучняў. Разам з сябрамі Эдуард накіраваўся на вучобу ў Еўропу. Праз два гады вярнуўся ў Маскву і завяршыў адукацыю ў вучылішчы. Як мастака Штэйнберга зараз амаль не згадваюць, хаця ён і дынастыю мастакоўскую заснаваў, і стварыў мастацкае вучылішча ў Растове… Іншы масштаб у Пятра Пятровіча Канчалоўскага (1876–1956) — Акадэміка Акадэміі мастацтваў СССР, народнага мастака РСФСР, лаўрэата Сталінскай прэміі першай ступені (1943)… Мастак пакінуў пасля сябе незлічоную колькасць рэалістычных карцін. Вось такія былі настаўнікі ў нашай зямлячкі. Розныя і па творчых пазіцыях, і па здабытках…

24 студзеня 1922 года Яўгенія выйшла замуж за паэта Барыса Пастэрнака, які на той час ужо быў вядомым літаратарам. У 1931 годзе Яўгенія выязджала для лячэння туберкулёза ў Германію. Вярнулася — шлюб распаўся… Двум талентам заўсёды складана было жыць разам. Пастэрнак чакаў ад Яўгеніі большага шанавання, большай захопленасці, а ёй хацелася некаторай самастойнасці…

Патрапіўшы ў Ташкент 6 жніўня 1941 года, Яўгенія шмат працавала. Засталіся яе працы Ташкенцкага перыяду. А сын некаторы час вучыўся на фізічным факультэце Маскоўскага ўніверсітэта, які знаходзіўся ва Узбекістане ў эвакуацыі. А пасля пайшоў на фронт. На шчасце, выжыў, стаў вядомым літаратуразнаўцам. Шмат намаганняў прыклаў для даследвання і захавання творчай спадчыны бацькі — лаўрэата Нобелеўскай прэміі, паэта і празаіка, аўтара рамана “Доктар Жывага” Барыса Пастэрнака.

Алесь Карлюкевіч

Выбар рэдакцыі

Калейдаскоп

Хутка выпускны! Што выбраць, каб выглядаць годна на галоўным школьным свяце?

Хутка выпускны! Што выбраць, каб выглядаць годна на галоўным школьным свяце?

Пачнём, зразумела, з дзяўчынак, бо менавіта іх мамы ўжо цяпер ламаюць галаву над выпускным уборам дачок.

Грамадства

Дружалюбнасць да сем'яў і моладзі — важны крытэрый сацыяльна арыентаванай дзяржавы. Круглы стол

Дружалюбнасць да сем'яў і моладзі — важны крытэрый сацыяльна арыентаванай дзяржавы. Круглы стол

Нацыянальным брэндам Беларусі па праве лічыцца сацыяльная падтрымка сем'яў дзяржавай, і таму напярэдадні Міжнароднага дня сям'і прадстаўнік