Вы тут

Пяць прычын для любові. Чаму сучаснае пяцібор'е вартае ўвагі


Магічнай заўжды была лічба сем. Але для многіх перамогі і поспех прыносіць лічба пяць. Сучаснае пяцібор'е — незаслужана сціплы, але асаблівы від спорту. Не кожная дысцыпліна можа пахваліцца тым, што яе хросны бацька — барон П'ер дэ Кубертэн, пачынальнік сучаснага алімпійскага руху. Менавіта яму прыйшла ідэя аб'яднаць стральбу, фехтаванне, плаванне, верхавую язду і бег у адзін від спорту. На яго думку, такое выпрабаванне павінна было стаць «выдатнай праверкай маральных якасцяў чалавека, яго фізічных магчымасцяў і навыкаў, і даць ідэальнага, рознабаковага атлета».


Афіцыйна пяцібор'е дэбютавала на Алімпійскіх гульнях у 1912 годзе, але яго алімпійская гісторыя пачалася значна раней. У 708 годзе да нашай эры на старажытнагрэчаскіх гульнях праходзілі спаборніцтвы па пенталоне — комплексе шматбор'я, які ўключаў бег, скачкі ў даўжыню, кіданне дыска і барацьбу. Перамога ў гэтым відзе лічылася адной з самых ганаровых. Такім чынам, пяцібор'е адносіцца да старэйшага пакалення алімпійскай спартыўнай сям'і.

У Беларусі сучаснае пяцібор'е развіваецца з 1950-х гадоў. У 1955 годзе студэнты-энтузіясты Беларускага інстытута фізічнай культуры стварылі секцыю пры кафедры фехтавання. Нягледзячы на больш чым паўвекавую гісторыю і багатыя традыцыі, беларускае сучаснае пяцібор'е гучна заяўляе аб сабе толькі апошнія некалькі гадоў. «Звязда» знайшла пяць прычын, па якіх варта цікавіцца сучасным пяцібор'ем і любіць яго.

Прычына першая: спорт на мяжы чалавечых магчымасцяў

Адна з дысцыплін — фехтаванне. Для перамогі дастаткова адзін раз укалоць саперніка электрыфікаванай шпагай. Перамога ў фехтаванні дае магчымасць стартаваць у камбінаваным відзе, ці на мове пяціборцаў «камбайне», на шэсць секундаў раней. Наступны від праграмы — плаванне вольным стылем на 200 метраў. Цікавая матэматыка — перавага над сапернікам на адну секунду ў басейне дае перавагу на дзве секунды на старце камбінаванага віду.

Самы цікавы і захапляльны від пяцібор'я — канкур. Вярхом на кані спартсмен павінен пераадолець 12 перашкод і выканаць пяць скачкоў. Цяжкасці дабаўляе і тое, што на кожных спаборніцтвах спартсмены выступаюць на розных конях. Каб пазнаёміцца, у іх ёсць толькі 20 хвілін і пяць скачкоў падчас размінкі. Часта здараецца так, што пяціборац паспяхова спраўляецца з усімі дысцыплінамі, але канкур усё мяняе і не дае падняцца на п'едэстал. Настассі Пракапенцы на чэмпіянаце свету 2016 у Маскве папаўся конь Тандэм, капрызны, наравісты. На выступленні з ім спартсменка згубіла 47 секундаў. У выніку Настасся не змагла заваяваць медаль, а заняла толькі 18-е месца. Праблемы з чатырохногімі партнёрамі мае і чэмпіёнка свету 2019 Вольга Сілкіна. «Кожны конь — індывідуальнасць, часам 15 хвілін недастаткова, каб знайсці з ім кантакт. Мой трэнер сцвярджае, што прафесіянал справіцца з любым канём. Мабыць, я яшчэ не вельмі добры яздок, мне складана добра выступаць у канкуры. Адзіны плюс пандэміі і адмены спаборніцтваў — магчымасць больш працаваць з коньмі і трэніраваць сваю верхавую язду», — расказвае Вольга.

Кульмінацыя спаборніцтваў па сучасным пяцібор'і — бег на дыстанцыі 3200 метраў і стральба з адлегласці 10 метраў па чатыры серыі. У кожнай серыі стральбы спартсмен павінен паразіць мішэнь пяць разоў. «Камбайн» — гэта не проста крос, а гонка пераследавання, спартсмены стартуюць з адставаннем ад лідара, якое залежыць ад колькасці балаў за папярэднія дысцыпліны.

Сучасны пяціборац — гэта фізічна вынослівы і моцны чалавек, з імгненнай рэакцыяй і хуткасцю. Ён тонка адчувае прыроду і можа знайсці падыход нават да незнаёмай жывёлы. Спаборніцтвы па пяці розных дысцыплінах у адзін дзень загартавалі яго характар і прывучылі да вялікіх нагрузак.

Прычына другая: замежны трэнер, свае спартсмены

З 2016 года з беларускай нацыянальнай камандай працуе трэнер з сусветным імем — польскі спецыяліст Вальдэмар Дарыуш дэ Макай. Ён вывеў беларускую каманду ў лідары сусветнага пяцібор'я. На чэмпіянаце свету 2018 года ў агульнакамандным заліку беларусы былі другія, у 2019 — першыя. Польскі спецыяліст прызнаецца, што ў Беларусі ўжо адчувае сябе як дома: «Мне падабаецца, што недалёка да Варшавы, і я магу перыядычна ездзіць дадому. Я палюбіў Беларусь за гэтыя чатыры гады, з'ездзіў у Нясвіж, Мір, пазнаёміўся з іншымі славутасцямі. Але, акрамя прыгажосці, мне імпануе, што ў Беларусі шмат увагі ўдзяляецца развіццю спорту. Планавалася, што мой кантракт скончыцца ў лістападзе 2020 года, але хочацца паставіць прыгожую кропку ў нашым супрацоўніцтве на Алімпійскіх гульнях. Мы разам са спартсменамі ішлі да гэтага, і пакінуць іх зараз я не магу».

Пакуль у нацыянальнай камандзе па сучасным пяцібор'і з легіянераў толькі трэнер. Федэрацыя сучаснага пяцібор'я верыць у сілы беларускіх атлетаў і запрашаць замежных спартсменаў не плануе.

Прычына трэцяя: жаночы твар беларускага пяцібор'я

Парадокс, але ў відзе спорту, дзе патрабуецца вялікая фізічная сіла і вынослівасць, найлепшыя вынікі паказваюць жанчыны. Настасся Пракапенка — чэмпіёнка свету 2018, чэмпіёнка Еўропы 2017, найлепшая спартсменка-пяціборка 2018 года па меркаванні Міжнароднага саюза сучаснага пяцібор'я. Дзякуючы ёй ў Беларусі ёсць алімпійскі медаль у сучасным пяцібор'і, які даказвае, што спартыўная справядлівасць заўсёды пераможа. На Алімпійскіх гульнях 2008 года ў Пекіне Настасся стала чацвёртай, саступіўшы ўкраінцы Вікторыі Церашчук. Але праз 10 гадоў у допінг-пробе ўкраінскай спартсменкі знайшлі забаронены прэпарат, а бронзавы медаль Пекінскай алімпіяды знайшоў сваю беларускую гераіню. На чэмпіянаце свету 2019 года Вольга Сілкіна прымусіла ўсіх слухаць беларускі гімн. У тым жа годзе на чэмпіянаце Еўропы бронзавым прызёрам стала Ірына Прасянцова.

Найлепшыя мужчынскія дасягненні на міжнародным узроўні паказвае Ілья Палазкоў. У 2015 годзе разам з Кацярынай Арол заваяваў бронзу этапу Кубка свету ў змешанай эстафеце, перамог на Кубку Крамля разам з Настассяй Пракапенкай у 2018 годзе. Чэмпіянат свету 2017 года адзначыўся бронзай Ільі Палазкова і Паўла Ціханава ў мужчынскай эстафеце. Беларус Іван Хамцоў — бронзавы прызёр юніёрскага чэмпіянату свету 2018 года.

«У хлопцаў ёсць усе даныя, каб паказваць высокія вынікі: рост, сіла. Магчыма, не хапае жадання. Дзяўчаты прагныя да перамог, на кожнай трэніроўцы яны працуюць не шкадуючы сябе. Каб так працавалі і хлопцы, мы б з кожнага чэмпіянату свету прывозілі россып медалёў», — адзначае Вальдэмар Дарыуш дэ Макай.

Прычына чацвёртая: міжнародныя спаборніцтвы ў Мінску

Амаль кожны год Беларусь прымае міжнародныя спаборніцтвы па сучасным пяцібор'і. У 2013 годзе — чэмпіянат Еўропы сярод юнакоў, 2014-м — чэмпіянат Еўропы сярод юніёраў, 2015-м — фінал Кубка свету, 2017-м — чэмпіянат Еўропы. І гэта толькі самыя значныя турніры.

Фінал Кубка свету 2015 года быў адзначаны найвышэйшай ацэнкай Міжнароднага саюза сучаснага пяцібор'я. А кантынентальны форум 2017 года стаў знакавым для Настассі Пракапенкі. На дамашнім турніры яна заваявала сваё першае еўрапейскае «золата» і сабрала поўны камплект узнагарод чэмпіянату Еўропы. У жаночай эстафеце дуэт Кацярыны Арол і Таццяны Халдобы заваяваў бронзавы медаль.

У 2021 годзе беларускіх арганізатараў чакае сур'езнае выпрабаванне, а аматараў — свята сучаснага пяцібор'я. Налета Мінск прыме чэмпіянат свету. Напярэдадні Алімпійскіх гульняў і пасля адмены чэмпіянату 2020 года гэта турнір мусіць стаць падзеяй сапраўды грандыёзнай.

«Нам пашанцавала, што перад алімпіядай спартсмены выступяць у сябе дома. Па-першае, ім не прыйдзецца нікуды ехаць, спраўляцца з акліматызацыяй. Па-другое, дома і сцены дапамагаюць. Нездарма Настасся Пракапенка ўзяла золата менавіта на дамашнім чэмпіянаце Еўропы. Веру, што нам дапамогуць нашы сцены і аматары. Беларускія арганізатары даўно даказалі, што яны прафесіяналы сваёй справы, і, я ўпэўнены, гэта будзе выдатны чэмпіянат свету», — адзначыў Вальдэмар Дарыуш дэ Макай.

Задаволена і тым, што чэмпіянат пройдзе дома, і Вольга Сілкіна. Чэмпіянат свету 2020 у Мексіцы адменены, таму Вольга засталася чэмпіёнкай свету на два гады без лішніх намаганняў: «Спадзяюся, і на трэці год застануся чэмпіёнкай свету, але за гэта ўжо прыйдзецца змагацца. Я не перажывала, што сёлета адмянілі чэмпіянат свету. Гэта мусіў быць не самы важны старт, алімпійская ліцэнзія ў мяне ўжо ёсць. Тым больш што добра выступіць там наўрад ці атрымалася б. Мексіка — гэта ўзвышша, а мой арганізм заўсёды вельмі цяжка пераносіць перапады вышыні».

У сакавіку Мінск наведаў старшыня Міжнароднага саюза сучаснага пяцібор'я доктар Клаус Шораман. Ён выказаў упэўненасць, што сусветны форум у беларускай сталіцы пройдзе на высокім узроўні. Прыме сусветны форум нацыянальны алімпійскі стадыён «Дынама».

Прычына пятая: алімпійскія перспектывы

У беларускіх пяціборцаў ужо ёсць дзве ліцэнзіі на Алімпійскія гульні ў Токіа. Заваявалі іх Вольга Сілкіна і Ірына Прасянцова. Алімпійскую пуцёўку амаль заваявала і Настасся Пракапенка, на чэмпіянаце свету яна стала чацвёртай. Трэнер нацыянальнай зборнай упэўнены, што ў яе яшчэ ёсць час атрымаць ліцэнзію. Але наяўнасць ліцэнзіі не гарантуе стапрацэнтнага пападання на Алімпіяду. Кожная краіна можа прадставіць толькі дзвюх спартсменак на алімпійскія старты.

Ёсць шанц выступіць у Токіа і ў мужчын. Перанос Алімпійскіх гульняў даў ім магчымасць падняцца ў рэйтынгу і атрымаць ліцэнзіі. Галоўнае — адабрацца ў фінал Кубка свету і добра выступіць на чэмпіянаце свету 2021.

«Калі б зараз у мяне не было алімпійскай ліцэнзіі, я б перажывала, а так мне неяк спакайней. План-мінімум выкананы. Але крыху напружанне прысутнічае. Я пастаянна думаю, што павінна працаваць больш, лепш сябе праяўляць і адначасова баюся ператрэніравацца. Не ўяўляю, што будзе, калі да Алімпіяды застанецца месяц ці тыдзень. Да пераносу Алімпійскіх гульняў я аднеслася спакойна. Мяне больш хвалюе, што пасля Токіа я хачу на яшчэ адну Алімпіяду, а час ідзе», — падзялілася Вольга Сілкіна.

За пяцібор'ем можна назіраць, як глядзець цікавы серыял ці чытаць захапляльную кнігу. Героі розных узростаў з розных гарадоў пераадольваюць розныя выпрабаванні. У адзін дзень яны могуць стаць самымі шчаслівымі і няшчаснымі людзьмі. І ўсё гэта можна адчуць разам з імі, не выходзячы на арэну для фехтавання, і стадыён для бегу, не плаваючы ў басейне, не страляючы па мішэнях і не пераадольваючы перашкоды на кані.

Валерыя СЦЯЦКО

Фота Ганны ЗАНКАВІЧ

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Арктычнае ўварванне на змену цёпламу паветру. Калі чакаць першы снег? Прагноз ад Дзмітрыя Рабава

Арктычнае ўварванне на змену цёпламу паветру. Калі чакаць першы снег? Прагноз ад Дзмітрыя Рабава

З чым звязана такая восеньская зменлівасць надвор’я і калі чакаць першы снег.

Грамадства

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

КАЗЯРОГ. Буйныя крэдыты зараз лепш не браць. Паспрабуйце прывесці думкі і пачуцці ў парадак. І перастаньце гібець, зазірніце ў сябе, ураўнаважце эмацыянальны стан. Зараз самы час для наладжвання згубленых сувязяў, якія спатрэбяцца ў найбліжэйшай будучыні. Не забывайце пра родных і блізкіх.

Спорт

Сяргей Кавальчук: У спорце вышэйшых дасягненняў адна мэта — быць лепшымі

Сяргей Кавальчук: У спорце вышэйшых дасягненняў адна мэта — быць лепшымі

Міністр спорту і турызму пра жыццё беларускага спорту. Шчыра і аб’ектыўна.