Вы тут

Маленькія беларускія супрэматысты са Смілавіч здзіўляюць свет


Супрэматызм для дзяцей — наколькі гэта даступна? Тут і дарослы не кожны зразумее прынцып «вызвалення фарбаў» і ўспрымання сусвету ў простых формах. Часам цяжка нават дасведчанага чалавека пераканаць, што «Чорны квадрат» Казіміра Малевіча, заснавальніка супрэматызму, не проста неахайна зафарбаванае палатно, а маніфест, які змяніў усё мастацтва.


З другога боку, менавіта дзеці найбольш пазбаўленыя стэрэатыпаў і здольныя да крэатыву. Прынамсі, у арт-цэнтры «Вулей», які дзейнічае ў Цэнтры творчасці дзяцей і моладзі Хаіма Суціна ў гарадскім пасёлку Смілавічы, гэтаму крэатыву ёсць дзе развіцца. У год, калі ўвесь свет адзначае 100-годдзе суполкі «Сцвярджальнікі новага мастацтва» («Утвердители нового искусства» («УНОВИС»), створанай Казімірам Малевічам у Віцебску, дзеці падрыхтавалі ўражальны праект «На100ящий УНОВИС». Першая спроба на Беларусі засваення супрэматызму юнымі мастакамі. Гэта і выстаўка малюнкаў, і макеты архітэктурных формаў, і распісаны сервіз для гарбаты... А галоўнае — калекцыя фантазійнага адзення ў супрэматычным стылі, да якой пастаўлены танцавальны нумар, зняты відэаролік... Нядаўна гэты праект перамог на міжнародным конкурсе «Скрыжаванні. Мінск». З гэтай нагоды ў Смілавічах адбылася імпрэза — павіншаваць юных пераможцаў прыехалі прадстаўнікі Нацыянальнага мастацкага музея Беларусі, літаратурнага музея Максіма Багдановіча, творчай і грамадскай супольнасці. Вядома, самым цікавым было паглядзець дэманстрацыю касцюмаў — сапраўдны спектакль. Персанажаў усяго сем: дзеці ўявілі, як выглядаюць супрэматычныя мастак, кампазітар, мадэльер, танцоўшчыца, цырульнік, дызайнер... Фантазія лунала. Адсылкі да японскага тэатра Кабукі і гатычнага касцюма Чумнага доктара, торбачка ў выглядзе швейнай машынкі і матэрыялізаваныя ноты на дроціках... Асаблівае замілаванне выклікаў касцюм горадабудаўніка — у выглядзе чорнага квадрата, які танцаваў і ствараў неверагодную атмасферу. Касцюмы былі зробленыя самімі дзецьмі, вядома, з дапамогай педагогаў. Давялося засвоіць ручны роспіс і шыццё, аплікацыю і пэчварк... Матэрыялы таксама разнастайныя: кардон і атлас, натуральная скура і поліэтыленавая плёнка... Што ж, асноўны прынцып «УНОВИСа» — калектыўная творчасць пры захаванні абсалютна індывідуальных пошукаў і праектаў. Таму віншавалі не толькі дзяцей, але і педагогаў, а сёння ў цэнтры шмат маладых настаўнікаў.

— Чатыры гады існуе арт-цэнтр «Вулей», створаны на базе мастацкай школы, — адзначыў грамадскі дзеяч, дыпламат, пісьменнік Уладзімір Шчасны. — Галоўнае — што тут вучаць не толькі маляваць, але і ўяўляць сябе ў мастацтве, знаёмяць з яго рознымі плынямі, каб сярод іх кожны мог знайсці сваю.

— Сама ідэя была крыху дзіўная — супрэматызм і дзеці, — разважала вядучы навуковы супрацоўнік Нацыянальнага мастацкага музея Надзея Усава, якая падтрымлівала незвычайны праект. — Супрэматызм адчуваюць не ўсе дарослыя мастакі, расцэньваючы як нейкае дзівацтва. А тут — дзеці... Як да іх данесці, што такое гэты стыль? Але дзякуючы маладым педагогам арт-цэнтра і дзякуючы энтузіязму дзяцей, мы ўбачылі нешта вельмі стыльнае і дзёрзкае. Зрэшты, аднойчы я сказала, што супрэматычныя выстаўкі мусяць быць хуліганскія. І на сённяшняй выстаўцы творчая хуліганскасць, дзёрзкасць адчуваецца. Гэта адзіная выстаўка дзіцячага супрэматызму ў Беларусі. Смілавіцкі арт-цэнтр «Вулей» зрабіўся брэндам, і я ўпэўнена, што з гэтым праектам удзельнікі яшчэ будуць шмат падарожнічаць і заваёўваць узнагароды.

Нацыянальны мастацкі музей адмыслова для таго, каб мог здзейсніцца праект, арганізаваў для навучэнцаў арт-цэнтра наведванне экспазіцыі аднаго з мастакоў суполкі «УНОВИС» Лазара Хейдэкеля, майстар-клас па роспісе парцалянавага посуду ад супрацоўніка НММ Алы Васілеўскай, а архітэктар Андрэй Бяляеў правёў лекцыю па супрэматычнай архітэктуры і даў для выстаўкі ў Смілавічах створаны ім супрэматычны стол. У згаданай мэблі неверагодная форма, шмат шуфлядак і паверхняў, а таксама колераў. Менавіта на ім расстаўлены распісаны дзецьмі чайны сервіз. Таму архітэктар Галіна Левіна прывезла на імпрэзу адмыслова падрыхтаваны ёй «supremateе» — набор гарбаты. Вядома, такую гарбату варта піць толькі з адмысловага кубка! А паколькі Андрэй Бяляеў паабяцаў да свайго стала зрабіць яшчэ і супрэматычныя зэдлікі, на навагоднія святы ў музеі, магчыма, пройдзе «супрэматычнае чаяванне».

Цікава, як хто ўспрымае малюнкі дзіцячага супрэматызму? Зразумела, меркаванні будуць неадназначныя, і той-сёй абурыцца — навошта? Ці не лепей, каб дзеці пераймалі толькі ўзоры класічнага рэалістычнага мастацтва? Але найлепей на закіды адказвае цытата Казіміра Малевіча, якую выкарысталі юныя мастакі ў адной з работ: «У кропцы няма чаго пабачыць, акрамя кропкі. Таму з'яўляецца ў супрэматызме кропка ў выглядзе квадрата ці круга, якая выклікае наймоцнае абурэнне ўсяго грамадства. Але ўрэшце прыйдуць да кропкі — да сябе».

Падчас імпрэзы прагучала яшчэ адна прыемная навіна: навучэнцы арт-цэнтра «Вулей» сталі пераможцамі яшчэ аднаго творчага міжнароднага конкурсу «Усходнія казкі вачыма дзяцей», гэтым разам у Эстоніі. Атрымалі дзевяць дыпломаў першай, другой і трэцяй ступеняў.

Людміла РУБЛЕЎСКАЯ

Фота аўтара

Загаловак у газеце: Танец Чорнага квадрата

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Ад стагоддзя да стагоддзя. «Чырвонка. Чырвоная змена» святкуе свой стагадовы юбілей

Ад стагоддзя да стагоддзя. «Чырвонка. Чырвоная змена» святкуе свой стагадовы юбілей

Якой сёння павінна быць маладзёжная газета? Пра што і як размаўляць з моладдзю?

Грамадства

«Верагоднасць угадвання на ЦТ зніжаецца»

«Верагоднасць угадвання на ЦТ зніжаецца»

15 новых спецыяльнасцяў, у тым ліку чатыры абсалютна новыя, па якіх падрыхтоўка раней нідзе не вялася, адкрыюцца сёлета ў беларускіх ВНУ.

Грамадства

Стаўка на веды. У што верылі хлопцы і дзяўчаты 1920—30-х гадоў?

Стаўка на веды. У што верылі хлопцы і дзяўчаты 1920—30-х гадоў?

Якую ролю адыграла моладзь у эканамічным і культурным жыцці краіны.