Вы тут

З рэдакцыйнай пошты


«Мяне ў прафесiю прывялi папярэднiкi...»

Часам тры невялiчкiя здымкi кажуць больш, чым тры тысячы слоў. Не верыце? Тады глядзiце.

На першым фота — мой дзядуля Казiмiр Купрыянавiч Какола, iнвалiд Вялiкай Айчыннай вайны.

Калi яна пачалася, юнаку было 17 i яго сям'я ва ўсiм дапамагала партызанам: у iх доме размяшчаўся штаб атрада iмя Дзяржынскага. Потым хлопца прызвалi на фронт: ваяваў у радах дзявятай асобнай штурмавой брыгады сапёраў 1-га Прыбалтыйскага фронту. Вясной 45-га, падчас штурму Кёнiгсберга, быў цяжка паранены i адпраўлены ў ваенны шпiталь. Там яму збiралiся ампутаваць руку, аднак вытрымка байца i дапамога ваенных лекараў зрабiлi цуд: руку ўдалося захаваць.

Найсвятлейшым у жыццi салдата стаў Дзень Перамогi, а 9 Мая — найбольшым святам. На ўсе часы...

Пасля вайны дзядуля працаваў бухгалтарам на цагельнi, вучыўся (завочна) у Гродзенскiм педiнстытуце, больш за 20 гадоў паспяхова настаўнiчаў у Зенявiцкай васьмiгодцы.

...Аб тым, як цяжка тады працавалася настаўнiкам, шмат расказвала i мая бабуля Марыя Андрэеўна. Будынак быў паўразбураны, без ацяплення, i выкладаць ёй даводзiлася ў двух класах па 30 чалавек, прычым — адначасова. Дзецi (у вопратцы) па шэсць чалавек сядзелi на лаўках за звычайнымi сталамi.

«...Там, дзе добры настаўнiк, там добра выхаваны i вучнi». З гэтым дэвiзам на працу ў дзядулеву школу прыйшла i мая мама Ала Мiхайлаўна Какола. Яна была пiянерважатай, выкладчыцай беларускай мовы i лiтаратуры, дырэктарам Зенявiцкай, а потым Бенiнскай сярэднiх школ, чалавекам, адданым сваёй прафесii.

...Я прыйшла ў школу, калi мне споўнiлася тры гады. Пакуль мама праводзiла ўрокi, я цiхенька сядзела за апошняй партай.

У свой клас, дзе вучылiся меншыя дзеткi, мяне запрашала i бабуля. А таму не дзiва, што, вярнуўшыся дамоў, я рассаджвала за сталом сваiх лялек i вучыла iх таму, што ўмела сама: заводзiла журнал, ставiла адзнакi. Ужо тады я цвёрда ведала, што таксама буду настаўнiцай.

Гэта мара збылася: скончыўшы Гродзенскi ўнiверсiтэт iмя Янкi Купалы, я працую ў Навагрудскай спецшколе-iнтэрнаце. Дзецi тут розныя, i ў нас, выхавацелях, яны бачаць не толькi педагогаў, але i старэйшых таварышаў, лiдараў, якiя ўмеюць натхнiць на добрыя справы, павесцi за сабой...

Мяне — у тым лiку ў прафесiю — прывялi папярэднiкi. Я вельмi ўдзячная iм, бо цяпер кожны мой працоўны дзень напоўнены галасамi дзяцей, iх звонкiм смехам,  жаданнем пазнаваць невядомае. I я ў гэтым магу дапамагчы.

Iна Петушкова, г. Навагрудак


Каб вучыць, трэба вучыцца

Немалая ўвага ў нашых школах надаецца прафарыентацыi: праводзяцца класныя гадзiны, сустрэчы, гутаркi. Робiцца гэта для таго, каб дапамагчы вучням сарыентавацца, не памылiцца ў выбары.

Яго, як вядома, дзецi робяць змалку: яшчэ ў пачатковых класах яны цiкавяцца, што трэба зрабiць для таго, каб працаваць урачом, кiроўцам, артыстам...

Вось i на апошняй класнай гадзiне адна з другакласнiц спытала, як стаць настаўнiцай? Я звыкла адказаў, што для гэтага трэба добра вучыцца ў школе, затым скончыць педагагiчны ўнiверсiтэт або каледж...

Адказаць-то адказаў, аднак потым стала неяк не па сабе, бо як нi круцi, а трохi схiбiў. Справа ў тым, што я ведаў i ведаю настаўнiкаў, якiя не маюць адпаведнай спецыяльнай адукацыi, але працуюць... Праўда, па рознаму: адны — яшчэ як, другiя...

З прыкрасцю ўспамiнаю мiжволi падслуханую неяк размову. Адбылася яна ў цягнiку, i вялi яе дзве жанчыны. Адна скардзiлася, што настаўнiца неаб'ектыўна, несправядлiва ацэньвае веды яе дачкi, ды i наогул у адносiнах з дзецьмi паводзiць сябе няправiльна. Другая жанчына — была цалкам згодная, бо яе дзiця вучылася ў тым жа класе...

Пад канец размовы гэтыя матулi прыйшлi да высновы, што настаўнiца, нягледзячы на вялiкi працоўны стаж, педагогам усё ж не з'яўляецца, бо не мае спецыяльнай адукацыi...

Я, вядома ж, не магу разважаць аб тым, хто ў гэтай гiсторыi мае больш рацыi — матулi альбо настаўнiца, але тое, што памiж iмi няма належнага кантакту, здаецца, вiдавочна.

А таму лiчу, што, мусiць, нядрэнна было б ва ўсiх установах адукацыi на бачных месцах размяшчаць iнфармацыю аб настаўнiках, якiя там працуюць: пра iх адукацыю, стаж, катэгорыю. Каб кожны з бацькоў мог ведаць, каму давярае навучанне свайго дзiцяцi.

Ну а педагогi без спецыяльнай адукацыi, па-мойму, павiнны паступiць вучыцца. Я ведаю калег, якiя рабiлi гэта ў 40, 50 i нават больш гадоў.

Анатоль Аскiрка, настаўнiк, г. Быхаў


«...Нельга адвыкнуць ад роднага неба»

...Гэты год быў надзвычай багаты на грыбы. Ходзiш па лесе, збiраеш iх, любуешся i мiжволi ўспамiнаеш вядомае:

За Любанем растуць баравiкi —

У негрыбную пору вестку чую,

Ну, як я з ёю ноч пераначую,

Калi цяпер пайшоў бы напрасткi

У бор знаёмы, пералесак нiцы,

У тое лета, дзе даўно не быў?!

Там столькi дзён маiх i светлых дзiў,

Нiбыта на мурашнiку iглiцы...

У гэтым, адным з самых вядомых вершаў нашага земляка Уладзiмiра Паўлава арганiчна з'ядналiся i гiсторыя, i роздум аб набалелым, i любоў да роднага краю: з вёскi Замошша гэтага простага хлапчука сцежка вывела на шырокую «Узлётную паласу» паэтычнай творчасцi, а ўжо адтуль i сам ён убачыў, i iншым паказаў свае «Далягляды», «Светаценi», «Слязу на вейцы», «Чысты чацвер» i многае, многае iншае...

Своеасаблiвым, можна сказаць, паўлаўскiм жанрам сталi яго паэтычныя «атожылкi» — мудрыя думкi, якiя нараджалiся ад пакут i хваляванняў:

Светлы свiтанак са скiбачкай хлеба,

З белай iскрынкай забытае солi.

...Нельга прывыкнуць да нiзкае столi,

Нельга адвыкнуць ад роднага неба.

Уладзiмiр Паўлаў — творца са сваiм, адметным голасам, з чуйным сэрцам. У свае 85, нягледзячы на хваробы, ён шчаслiвы i як чалавек, i як паэт: яго верш стаў гiмнам Любаншчыны, яго творы вывучаюцца ў школе, да яго творчасцi будуць звяртацца нашчадкi, бо...

За белым туманам сваiм пакланюся гадам.

Я хутка вярнуся, я зораў для вас налаўлю

I з поўных прыгоршчаў

на добрую памяць раздам.

Васiль Каткавец, Любанскi раён


У прадуктах галоўнае — смак, але...

Гэта з публiкацый «Звязды»: дзiця не зразумела беларускае «калi ласка» i кiнулася ў плач: маўляў, якая я вам каляска?.. Дарослыя людзi папрасiлi кавы з вяршкамi i пачулi: «З верхам жа налiта!» У краме з тэхнiкай прадаўцы не ведалi, што такое прас...

На памяцi гэтыя карцiнкi — як я зразумела, з гарадскога, сталiчнага жыцця. Да iх жа дадам вясковую.

Неяк у нашу краму зайшоў iмпазантны мужчына ў чорна-карычневай скураной куртцы, бегла агледзеў палiцы з таварам i досыць нядобрым словам (назавём яго так) назваў нашы фабрыкi па вытворчасцi прысмакаў: цукерак, шакаладу...

Мы ўсе, хто быў тады ў краме, вядома ж, здзiвiлiся, абурылiся, а я дык нават не ўтрымалася, спытала: «Чым жа яны вам не дагадзiлi?!»

Мужчына, як выглядала, з ахвотай уступiў у размову, сказаў: «Ды дзецям няма чаго выбраць. Мы ў Пiцеры жывём, на матацыклах вельмi шмат куды ездзiм. Дочкi пакуль дома застаюцца... Дык мы iм з кожнай вандроўкi стараемся нешта прывезцi: лялькi ў нацыянальных строях, сувенiры, мясцовыя прысмакi... А ў вас i купiць няма чаго». — «Няўжо нiчога не падабаецца?!» — не паверылi мы таму байкеру. «Ды наадварот, — запэўнiў ён. — Я сам, як мядзведзь да салодкага: не меншы аматар, чым мае двайняты. Так што ў Беларусi, можна сказаць, адарваўся: шмат што купляў, з асалодай еў...» — «Дык у чым тады справа? Што не падабаецца?» — не разумелi мы. — «А тое, што на ўсiх абгортках рускiя словы. Адкуль дзецям ведаць, што шакаладкi я не з суседняй крамы прынёс цi прывёз не з Самары? Скажаце, дробным шрыфтам напiсана? А чаму б не буйным? Каб здалёк вiдаць было!»

Вось тут мы ўжо не знайшлi, што сказаць, апроч таго, што ў прадукце галоўнае ўсё-такi смак, яго якасць, а не абгортка...

Але ж, як выглядае, i з абгорткай нам трэба нешта рабiць, бо выбiраеш у краме тавар i не разумееш: часам з абодвух бакоў аднолькавыя i «карцiнкi» i надпiсы — па-руску...

Больш за ўсё тады здзiўляюць словы «Купляйце беларускае!» альбо «Зроблена... (а то i «сделано») у Беларусi!» Значыць, ганарымся мы сваёй прадукцыяй, а вось мовы чамусьцi саромеемся...

Ганна Кагарка, Астравецкi раён


Быў бы сад... I яблыкi будуць

Фота: cvet-dom.ru

...Гэтае дрэўца Антось заўважыў гады тры таму. Заядлы паляўнiчы i грыбнiк, ён часцяком кiраваў да найблiжэйшага лесу, дзе ведаў, здавалася, кожнае дрэўца. Ды вось жа — позiрк наткнуўся на тоненькi стволiк з дзясяткам-другiм зялёных лiсточкаў. «Яблынька?» — не верачы сабе, здзiвiўся Антось i нават прыўстаў на калена — прыгледзеўся да кары: так i ёсць, яна, побач з вёскай, ды ўсё ж у лесе.

З той пары ён зачасцiў на паляну, каб праведаць, пацешыцца, што расце, але неяк...

У тую суботу ён iшоў да яблынькi з поўнай карзiнай баравiкоў i на... гук бензапiлы. З ёй на паляне шчыравалi двое мужчын у куртках работнiкаў лесу, трэцi — садзiўся ў кабiну трактара, заводзiў яго... Ехаў — у бок Антосевай яблынькi. «Стой! Стой!» — штосiлы закрычаў грыбнiк, панёсся следам i з палёгкай уздыхнуў: дрэўца было жывое — трактар не зачапiў яго, праехаў у некалькiх сантыметрах!..

Праз месяц, калi настала спрыяльная пара, Антось прыйшоў на паляну з рыдлёўкай, акуратна выкапаў дрэўца, паставiў у аб'ёмiсты пакет i панёс дадому. «Тут цябе нiхто не пакрыўдзiць», — паабяцаў яблынi, i яна, падобна, паверыла.

Вiктар САБАЛЕЎСКI, г. Узда

Пошту чытала Валянціна ДОЎНАР

Выбар рэдакцыі

Здароўе

Чаму беларусы не спяшаюцца прышчапляцца?

Чаму беларусы не спяшаюцца прышчапляцца?

Праз які час праводзіць рэвакцынацыю ад COVІD-19 і ці патрэбна яна ўвогуле?

Грамадства

Як абараніцца ад махляроў у сферы сучасных тэхналогій

Як абараніцца ад махляроў у сферы сучасных тэхналогій

Фішынг, вішынг — два кіты кіберзлачыннасці

Грамадства

Арктычнае ўварванне на змену цёпламу паветру. Калі чакаць першы снег? Прагноз ад Дзмітрыя Рабава

Арктычнае ўварванне на змену цёпламу паветру. Калі чакаць першы снег? Прагноз ад Дзмітрыя Рабава

З чым звязана такая восеньская зменлівасць надвор’я і калі чакаць першы снег.