Вы тут

Дарагі таварыш Плесняровіч!


Дарагі таварыш Плесняровіч!

«Калі я ў Мінску браў удзел у святкаванні 90-годдзя выбітнага беларускага паэта Янкі Купалы, — пісаў Ежы Плесняровіч у ліпені 1973 года, — мог шмат разоў пераканацца, як у розных асяродках, не толькі пісьменніцкіх ці журналісцкіх, цэніцца польская літаратура. Беларускія чытачы добра ведаюць нашых класікаў, асабліва мастацкую прозу, але разам з тым выказваюць вартую захаплення абазнанасць у справах нашай сучаснай творчасці. Несумненна, гэта звязана з тамтэйшымі перакладчыкамі польскай літаратуры, якія развіваюць сваю дзейнасць з асаблівым замілаваннем нашай кнігай, з добрым веданнем мовы братняга народа, але найперш — са шчырым энтузіязмам і поўнай аддачай. Сярод вялікай колькасці беларускіх знаўцаў і распаўсюджвальнікаў нашай паэзіі і прозы на першым месцы стаяць імёны Максіма Танка і Янкі Брыля (J. Pleśniarowicz. Nasi przyjaciele : Widnokrąg ,1973. nr 27).

Асаблівая прыязнасць лучыла Ежы Плесняровіча з выдатным беларускім паэтам Максімам Танкам. У архіве Плесняровіча захавалася дванаццаць лістоў і паштовак да Танка: адзін з 1969 года, дзевяць з 1976-га  і два з 1977-га.

Ежы Плесняровіч шмат гадоў з’яўляўся перакладчыкам вершаў Максіма Танка і рэдактарам польскага тома яго паэзіі, апублікаванага Народным выдавецтвам у Варшаве ў 1977 годзе. Большая частка карэспандэнцыі датычыцца гэтага выдавецкага праекта, а таксама звязаных з ім візітаў Ежы Плесняровіча ў Мінск.

Дзявятага лютага 1976 года Максім Танк пісаў з Мінска:

Шаноўны, Дарагі Ежы!

Горача дзякую Вам за гэты сардэчны ліст і за нечакана добрую вестку пра запланаванае выданне маіх вершаў у Народным Выдавецтве. Ды яшчэ ў такім галавакружным тэмпе! Ды яшчэ ў Рэдакцыі Класічнай Літаратуры! Відаць, яны там памыліліся. Бо класік — як пісаў я ў адным сваім вершы — гэта чалавек, які ўжо нічога не адчувае, бо зроблены з бронзы. А я, хвала Богу, яшчэ — не з бронзы, а з таго, «што мне баліць».

Максім Танк спаслаўся тут на вядомае ў Польшчы выказванне Стэфана Чарнецкага, вялікага гетмана Рэчы Паспалітай Абодвух Народаў: «Я не з солі, не з зямлі, а з таго, што мне баліць, вырас».

Ежы Плесняровіч вельмі сур’ёзна тады хварэў (яго выезды ў Мінск па гэтай прычыне адкладваліся). Памёр заўчасна 8 студзеня 1978 года ва ўзросце 58 гадоў. Занепакоенасць яго здароўем увесь час праяўлялася ў лістах Максіма Танка. Ужо пасля смерці жэшуўскага перакладчыка прыйшоў з Мінска апошні ліст шматгадовай, багатай карэспандэнцыі:

Дарагі і Любімы Ежы!

Пасылаю Табе і Тваёй Сям’і найсардэчнейшыя Навагоднія пажаданні. Спадзяюся, што Новы год дапаможа нам з Табой спаткацца, і я змагу яшчэ раз падзякаваць Табе за зборнік маіх вершаў, які з’явіўся толькі Тваімі стараннямі. Пераклады — цудоўныя. За гэта я бязмежна ўдзячны ўсім маім польскім братам. З сардэчным прывітаннем.

Твой Максім.
Мінск, снежань, 1977 г.

Rozstrzelani…
Rozstrzelani…
Rozstrzelani…
Więcej ofiar niż tablic pamięci
Na ulicach Twoich, Warszawo.
Więcej niż liści w parkowych alejach,
Więcej niż gwiazd w żałobnym lustrze Wisły.
O, Matko Polko!
(…)
Czy jeszcze nad brukiem wstaną
Twoich dzieci
męczeńskie
cienie?
Pozwól mi od tej świeczki
Zapalić światło.
Może i ja zobaczę
Tych, których miałem tu spotkać.

Калі праз гады вялікі беларускі паэт успамінаў свайго сябра-нябожчыка — перакладчыка яго паэзіі, — працытаваў і гэты верш, і гэты пераклад, напісаўшы, што, калі зноў апынецца ў Польшчы ў Памінальны Дзень, «нанова звернецца да Маці Полькі, каб запаліць святло ад яе свечкі, каб убачыць Тых, каго павінен тут спаткаць...» (ліст Максіма Танка да Ежы Плесняровіча ад 5 кастрычніка 1986 г.).

Ежы Плесняровіч

 

Першыя лісты Максіма Танка да Ежы Плесняровіча, як бачым, напісаны па-беларуску. Паэт просіць яго за гэта прабачыць. Зрэшты, почырк Максіма Танка добра чытаецца, таму пакідаем тут толькі сканы яго лістоў, каб чытач, маючы жаданне пазнаёміцца з імі, займеў для гэтага стваральную, пазітыўную неабходнасць.

Пастскрыптум гэтай паштоўкі, напісанай 27 лістапада 1976 года: «Дарагі Ежы. У вершы, пра які мы з табой гаварылі, nie słońce — a krążek (“не сонца — а кружок”), у арыгінале: “не сонца — а крыга”, што азначае “не сонца, а кавалак лёду”».

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Самы паспяховы сезон! З Аўгустоўскага канала сплылі цеплаходы

Самы паспяховы сезон! З Аўгустоўскага канала сплылі цеплаходы

У некаторыя выходныя цеплаход здзяйсняў па канале дванаццаць рэйсаў.

Палітыка

Крызіс на мяжы. Уся аператыўная інфармацыя на нядзелю (абнаўляецца)

Крызіс на мяжы. Уся аператыўная інфармацыя на нядзелю (абнаўляецца)

Аператыўная інфармацыя з беларуска-польскай мяжы.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

РАК. Надыходзіць дастаткова актыўны, напоўнены падзеямі тыдзень.

Палітыка

Крызіс на мяжы. Уся аператыўная інфармацыя на суботу (абнаўляецца)

Крызіс на мяжы. Уся аператыўная інфармацыя на суботу (абнаўляецца)

Аператыўная інфармацыя з беларуска-польскай мяжы.