Вы тут

Больш за 140 новых высокапрадукцыйных экалагічна бяспечных сартоў раслін створана ў Беларусі


У краіне за апошнія гады створана і перададзена на дзяржаўнае выпрабаванне больш за 140 новых высокапрадукцыйных экалагічна бяспечных сартоў раслін. Сярод іх — азімая яравая пшаніца, азімае яравое трыцікале, яравы ячмень, грэчка, больш за 20 новых сартоў шматгадовых траў, як злакавых, так і бабовых. Аб гэтым расказаў намеснік генеральнага дырэктара па навуковай рабоце і вытворчасці Навукова-практычнага цэнтра НАН Беларусі па земляробстве Дзмітрый ЛУЖЫНСКІ.


Унікальная «Амелія»

— Стварэнне новых сартоў і іх выкарыстанне дазваляюць падняць ураджайнасць як мінімум на 5—15 %, а таксама значна сэканоміць на пестыцыдах і мінеральных угнаеннях, бо гэтыя сарты ўтрымліваюць больш як макра-, так і мікраэлементаў. Да таго ж, яны маюць гены ўстойлівасці да самых шкоднасных і распаўсюджаных захворванняў. Сёлета на рынак выйшла шмат навінак, сярод якіх — сорт азімай пшаніцы «Амелія». Ён унікальны, мае вельмі буйное зерне, а таксама з'яўляецца хлебапякарным, з мукі такога збожжа можна выпякаць якасны белы хлеб. Сёлета вялікая ўвага аддавалася грэчцы, было пытанне з забеспячэннем ёй нашай краіны. У апошнія гады пасяўныя плошчы пад гэту культуру былі зніжаны і даводзілася закупляць яе за мяжой. Аднак у бягучым годзе намі была выраблена неабходная колькасць відаў насення, як арыгінальных, так і элітных, што дазволіць у найбліжэйшай будучыні выйсці на 35 тысяч гектараў пасяўных плошчаў, — гэта цалкам пакрые патрэбы краіны ва ўласнай сыравіне для вытворчасці грэчкі.

Дзмітрый Лужынскі адзначыў, што асаблівую ўвагу трэба аддаць вырошчванню проса.

— У паўднёвых раёнах яно павінна замяніць такія вільгацелюбівыя культуры, як ячмень і авёс. Таксама на сёння вельмі важная задача — забяспечыць жывёлу якаснымі, паўнавартаснымі кармамі, паменшыць завоз элементаў дадатковага харчавання з-за меж краіны, бо Беларусь — перш за ўсё жывёлагадоўчая краіна. Для гэтага праводзяцца распрацоўкі па ўкараненні ў сельскую гаспадарку высокабялковых культур на аснове зернебабовых і шматгадовых бабовых траў. У краіне назіраецца павелічэнне пасеваў люцэрны. Гэтая культура засухаўстойлівая, здольная даваць да трох-чатырох укосаў у год, яе бялок вельмі добра засвойваецца жывёламі, але для яе мала прыдатных глеб, таму мы вырошчваем яе ў сумесях са злакавымі травамі, якія ўзбагачаюць люцэрну цукрам. Нашым цэнтрам выведзены новыя сарты розных злакавых траў, якія балансуюць корм па цукры і бялку і дапамагаюць мець гарантаваны выхад кармавых адзінак з гектара плошчы. Такая сумесь можа вырошчвацца на адным месцы ад трох да пяці гадоў.

Каштоўны «Біяфлан-фортэ»

Намеснік генеральнага дырэктара па навуцы Навукова-практычнага цэнтра НАН Беларусі па жывёлагадоўлі Аляксандр БУДЗЕВІЧ расказаў, што распрацавана тэхналогія вытворчасці аргана-мінеральнага сарбенту на аснове трэпелу, дражджэй і спіртавой брагі. Яе выкарыстанне забяспечыць павелічэнне сярэднясутачнага прыросту жывой масы маладняку буйной рагатай жывёлы і знізіць сабекошт прадукцыі.

— Таксама быў распрацаваны кармавы бялковы канцэнтрат на аснове прадуктаў біясінтэзу цытрынавай кіслаты, гэта бялковы прадукт з утрыманнем пратэіну не менш за 20 % і прыродных арганічных кіслот. Сумесна з Інстытутам мяса-малочнай прамысловасці прадстаўлены на рынку біёлага-хімічны кансервант «Біяплант максі-2», які дазваляе знізіць кошт сутачнага рацыёну жывёлы, а таксама тэхналогія сухога біякансерванта «Біяфлан-фортэ», яго выкарыстанне дазваляе павышаць малочную прадукцыйнасць жывёлы. У краіне былі распрацаваны тэхналогіі звышхуткай замарозкі эмбрыёнаў буйной рагатай жывёлы, гэта дазволіць знізіць іх сабекошт і зменшыць імпарт біяматэрыялаў. У Інстытуце эксперыментальнай ветэрынарыі імя С. М. Вышалескага распрацаваны ветэрынарны прэпарат «Эндаметрафаг», яго прымяненне прыводзіць да зніжэння выкарыстання антыбіётыкаў у схемах лячэння кароў пры эндаметрыце.

Першы «Войт»

Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтр НАН па бульбаводстве і плодаагародніцтве сёлета праводзіць селекцыю 82 культур. Аб гэтым расказала намеснік генеральнага дырэктара па навуковай рабоце Навукова-практычнага цэнтра Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па бульбаводстве і плодаагародніцтве Іна РОДЗЬКІНА.

— З моманту стварэння цэнтра мы значна пашырылі пералік культур, па якіх праводзім селекцыю. У 2006 годзе такіх было 37, у 2020-м — 82. Сярод іх бульба, 41 пладовая, ягадная, бахчавая, арэхаплодная і 40 агароднінных культур. Што датычыцца селекцыі бульбы, то асноўныя патрабаванні да айчынных сартоў — прадукцыйнасць на ўзроўні 60—70 тон з гектара. Утрыманне крухмалу для тэхнічных сартоў прадугледжана на ўзроўні 22—25 %, а збор — 15—16 тон з гектара. Патрабаванні для сталовых сартоў — павышаная біялагічная каштоўнасць і прыдатнасць да прамысловай перапрацоўкі. За апошнія пяць гадоў у дзяржаўны рэестр сартоў Беларусі былі ўнесены пяць новых сартоў бульбы селекцыі цэнтра. Гэта бульба ранняй групы спеласці «Першацвет», сярэдняранні сорт «Карсан», сярэдняспелы «Лель», сярэдняпознія «Нара» і «Рубін». Акрамя традыцыйных культур цыбулі рэпчатай і часнаку створаны першы айчынны сорт цыбулі-парэю «Войт», які адаптаваны да нашых умоў надвор'я.

Іна Родзькіна адзначыла, што дзякуючы даследаванням у галіне селекцыі пладовых і ягадных культур створаны і перададзены на дзяржвыпрабаванні першыя айчынныя сарты персіка, два гатункі фундука, капусты белакачаннай, яблыні «Карпач» і малін.

Работа ў «лічбе»

У Акадэміі навук з 2017 года распрацавана стратэгія «Навука і тэхналогіі: 2018—2040», у якой адзначаны асноўныя кірункі ў тым ліку і для аграпрамысловага комплексу, якія звязаны з укараненнем тэхналогій лічбавай вытворчасці, расказаў загадчык лабараторыі Навукова-практычнага цэнтра НАН Беларусі па механізацыі сельскай гаспадаркі Віктар ГАЛДЫБАН.

— Лічбавыя тэхналогіі ўжо выкарыстоўваюцца ў розных краінах, яны могуць быць карысныя пры выкананні тэхналагічных працэсаў, такіх як сяўба, уборка. На сёння ўжо ёсць комплексы машын, якія выконваюць тэхналагічныя аперацыі і вядуць абмен інфармацыяй без удзелу чалавека. Мы вядзём работу ў гэтым кірунку. У арганізацыі распрацаваны аптычныя сартавальныя машыны для аддзялення некандыцыйных клубняў бульбы ад асноўнай масы, што забяспечвае якасную апрацоўку. Таксама распрацоўваюцца праграмныя комплексы, якія дазваляюць аграномам або спецыялістам гаспадаркі найбольш зручна і хутка наладзіць працэс работы з дапамогай лічбавых тэхналогій.

Дар'я ШЛАПАКОВА

Прэв’ю: dikiymir.ru

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Арктычнае ўварванне на змену цёпламу паветру. Калі чакаць першы снег? Прагноз ад Дзмітрыя Рабава

Арктычнае ўварванне на змену цёпламу паветру. Калі чакаць першы снег? Прагноз ад Дзмітрыя Рабава

З чым звязана такая восеньская зменлівасць надвор’я і калі чакаць першы снег.

Грамадства

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

КАЗЯРОГ. Буйныя крэдыты зараз лепш не браць. Паспрабуйце прывесці думкі і пачуцці ў парадак. І перастаньце гібець, зазірніце ў сябе, ураўнаважце эмацыянальны стан. Зараз самы час для наладжвання згубленых сувязяў, якія спатрэбяцца ў найбліжэйшай будучыні. Не забывайце пра родных і блізкіх.