Вы тут

У найбліжэйшыя гады з тэрыторыі нашай краіны вывезуць поліхларыраваныя біфенілы і непрыдатныя пестыцыды


Беларусь як удзельнік Стакгольмскай канвенцыі аб стойкіх арганічных забруджвальніках узяла на сябе абавязацельствы пазбавіцца ад запасаў поліхларыраваных біфенілаў і непрыдатных пестыцыдаў. Цяпер рэалізуецца праект міжнароднай тэхнічнай дапамогі «Устойлівае кіраванне стойкімі арганічнымі забруджвальнікамі і хімічнымі рэчывамі ў Рэспубліцы Беларусь, ГЭФ-6», дзякуючы якому частка САЗаў будзе вывезена на знішчэнне за межы нашай краіны.


Фота: sputnіk.by

Што такое САЗы, і адкуль яны бяруцца

Сцісла нагадаем, што стойкія арганічныя забруджвальнікі — група сінтэтычных злучэнняў, якія прымяняюцца ў сельскай гаспадарцы ў якасці пестыцыдаў, выкарыстоўваюцца ў прамысловасці і ўтвараюцца самаадвольна ў якасці пабочных прадуктаў згарання ці прамысловых працэсаў. Яны могуць заставацца ў навакольным асяроддзі на працягу доўгага часу; перамяшчацца на значныя адлегласці струменямі паветра, вады; назапашвацца ў тлушчавых тканках людзей і жывёл, што негатыўна адбіваецца на іх здароўі.

У нашай краіне найбольшую пагрозу ўяўляюць непрыдатныя пестыцыды і поліхларыраваныя біфенілы (ПХБ). Непрыдатныя пестыцыды захоўваюцца часцей за ўсё на складах сельскагаспадарчых арганізацый у падземных сховішчах. Раней ПХБ шырока выкарыстоўваліся ў якасці дыэлектрыкаў і ахаладжальных вадкасцяў у сілавым электраабсталяванні. Аднак частка такіх агрэгатаў эксплуатуецца да гэтага часу.

Глабальны экалагічны фонд у дапамогу

У Беларусі пакуль няма прадпрыемства, на якім можна экалагічна бяспечна абясшкоджваць непрыдатныя пестыцыды або ПХБ. Ды і захоўванне, перавозка іх — справа вельмі няпростая. Для паспяховага вырашэння праблемы САЗ была неабходная як тэхнічная, так і фінансавая дапамога з боку міжнароднай супольнасці. І яна атрымана ў рамках праекта «Устойлівае кіраванне стойкімі арганічнымі забруджвальнікамі і хімічнымі рэчывамі ў Рэспубліцы Беларусь, ГЭФ-6», агульны аб'ём фінансавання якога складае 8,4 млн долараў ЗША, выдзеленых Глабальным экалагічным фондам (ГЭФ). Рэалізацыяй праекта займаюцца Мінпрыроды і Праграма развіцця ААН у Беларусі.

Засталося восем гадоў, каб пазбавіцца ад ПХБ

Між тым 18 зацікаўленых арганізацый і органаў дзяржаўнага кіравання прынялі ўдзел у падрыхтоўцы праекта Нацыянальнага плана выканання абавязацельстваў, узнятых нашай краінай па рэалізацыі палажэнняў Стакгольмскай канвенцыі на 2021—2025 гады. План дастаткова аб'ёмны. Спынімся на некалькіх яго пунктах: правядзенне інвентарызацыі абсталявання і адходаў, якія змяшчаюць ПХБ; забеспячэнне іх экалагічна бяспечнага захоўвання; выяўленне тэрыторый і ачыстка іх ад забруджвання ПХБ; арганізацыя экалагічна бяспечнага абясшкоджвання (знішчэння) абсталявання, якое змяшчае ПХБ.

«Цяпер у краіне налічваецца больш за 500 прадпрыемстваў — уласнікаў абсталявання, якое змяшчае ПХБ, а яго агульная вага складае больш за тры тысячы тон, — паведаміў Дзяніс КАВАЛЕНКА, кіраўнік праекта міжнароднай тэхнічнай дапамогі «Устойлівае кіраванне стойкімі арганічнымі забруджвальнікамі і хімічнымі рэчывамі ў Рэспубліцы Беларусь, ГЭФ-6». — На першым этапе ў рамках праекта плануецца знішчыць каля 430 тон абсталявання, якое змяшчае ПХБ, а таксама выведзенага з эксплуатацыі і пераведзенага ў склад адходаў».Кіраўніцтвам прадпрыемстваў распрацаваны дэталёвыя планы па замене абсталявання, якое змяшчае ПХБ, на сучаснае і бяспечнае. Другая важная задача — вываз выведзенага з эксплуатацыі абсталявання з тэрыторыі Беларусі для далейшага абясшкоджвання. У адпаведнасці са Стакгольмскай канвенцыяй да 2025 года ў нашай краіне павінна быць спынена выкарыстанне абсталявання з ПХБ, а да 2028 года ўсе адходы, якія змяшчаюць ПХБ, неабходна ліквідаваць.

«Мінпрыроды актыўна працуе над вырашэннем гэтай праблемы, і ёсць усе падставы меркаваць, што Беларусь выканае свае абавязацельствы», — рэзюмуе Дзяніс Каваленка.

Фота: worldbank.org

Дзеля экалагічнай бяспекі

У Беларусі, калі акругліць лічбу, налічваецца 10 тысяч тон непрыдатных пестыцыдаў. З іх 4200 тон — у падземных сховішчах, 5000 — у Комплексе па перапрацоўцы і захаванні таксічных прамысловых адходаў у Чачэрску і 1200 — на складах сельгаспрадпрыемстваў.

«У нашай краіне ёсць пяць падземных сховішчаў непрыдатных пестыцыдаў, створаных яшчэ ў савецкі перыяд, — расказаў Юрый КУЛІК, кансультант па наглядзе і каардынацыі работ з непрыдатнымі пестыцыдамі згаданага праекта. — З іх тры ў Віцебскай вобласці, па адным — у Гомельскай і Магілёўскай. Брэсцкая вобласць ужо ачышчана ад непрыдатных пестыцыдаў у рамках рэалізаваных раней нацыянальных праграм і праектаў міжнароднай тэхнічнай дапамогі».

Згаданы Комплекс па перапрацоўцы і захаванні таксічных прамысловых адходаў, які ажыццяўляе прыёмку непрыдатных пестыцыдаў на працяглае захоўванне, плануецца пашырыць і пабудаваць уласнае прадпрыемства па абясшкоджванні непрыдатных пестыцыдаў і іншых небяспечных адходаў.

Дарэчы, Стакгольмская канвенцыя не прадугледжвае абавязацельстваў па ліквідацыі непрыдатных пестыцыдаў, аднак пазбаўляцца ад іх трэба дзеля экалагічнай бяспекі краіны і здароўя людзей. Таму ў рамках праекта за кошт сродкаў міжнароднай тэхнічнай дапамогі запланаваны вываз і знішчэнне на спецыялізаваных аб'ектах па абясшкоджванні за межамі Беларусі непрыдатных пестыцыдаў, якія захоўваюцца на складах.

Цяпер у рамках праекта Мінпрыроды праведзены адкрыты конкурс на закупку паслуг па экалагічна бяспечным знішчэнні каля 700 тон непрыдатных пестыцыдаў, якія захоўваюцца на складах Віцебскай і Гродзенскай абласцей. Паслугі ўключаюць у сябе комплекс работ: пераўпакоўку пестыцыдаў у адмысловую тару; атрыманне дазволаў на трансгранічную перавозку ў адпаведнасці з міжнародным заканадаўствам; ажыццяўленне бяспечнай транспарціроўкі да месца абясшкоджвання і непасрэдна экалагічна бяспечнае знішчэнне непрыдатных пестыцыдаў высокатэмпературным метадам.

Наступная вобласць, у якой плануецца правесці аналагічныя работы, — Мінская. Нагадаем, што да моманту заканчэння праекта, то-бок у 2022 годзе, на складах сельскагаспадарчых арганізацый не павінна застацца непрыдатных пестыцыдаў.

Аксана ЯНОЎСКАЯ

Загаловак у газеце: Стойкім арганічным забруджвальнікам засталося нядоўга

Выбар рэдакцыі

Грамадства

«Лепшы цюнінг для машын — правільны пратэктар шын»

«Лепшы цюнінг для машын — правільны пратэктар шын»

Менавіта пад такім слоганам будзе праводзіцца Рэспубліканская прафілактычная акцыя, якая ініцыяваная на нашых дарогах Дзяржаўтаінспекцыяй краіны. 

Грамадства

Зімовы асартымент. Колькі каштуюць «вітаміны» на «Лебядзіным»

Зімовы асартымент. Колькі каштуюць «вітаміны» на «Лебядзіным»

З якімі прыкметамі вы звязваеце набліжэнне зімы? 

Грамадства

Якiя нашы звычкi шкодзяць здароўю i знiшчаюць iмунiтэт?

Якiя нашы звычкi шкодзяць здароўю i знiшчаюць iмунiтэт?

Мы ў жыццi шмат чаго робiм, што пагаршае наша здароўе — або адразу, або ў аддаленай перспектыве.