Вы тут

Шукайце суслiка ў полi... Чаму гэты мiлы грызун знаходзiцца пад пагрозай знiкнення?


Да нядаўняга часу мала хто ведаў, што ў нашай прыродзе яшчэ захавалiся рабыя суслiкi. Дзякуючы пiяр-кампанii, разгорнутай АПБ, гэтыя вельмi рэдкiя грызуны праславiлiся i займелi прыхiльнiкаў i абаронцаў.


Нядаўна былi падведзены вынiкi iнiцыятывы «Хамяк, суслiк i палятуха: выратаваць супергрызуноў!» Яна стартавала вясной 2019 года i ажыццяўлялася АПБ у супрацоўнiцтве з навукова-практычным цэнтрам НАН Беларусi па бiярэсурсах, Гарадоцкiм лясгасам i эколага-краязнаўчым грамадскiм аб'яднаннем «Неруш» у рамках праекта «Далучэнне грамадскасцi да экалагiчнага манiторынгу i паляпшэнне кiравання аховай навакольнага асяроддзя на мясцовым узроўнi». Праект фiнансуецца Еўрапейскiм саюзам i рэалiзуецца ПРААН у партнёрстве з Мiнпрыроды.

З трох вiдаў чырванакнiжных грызуноў, якiх заолагi шукалi па ўсёй краiне з дапамогай мясцовых жыхароў, найбольш пашанцавала суслiкам. Эксперты выявiлi дзевяць iх калонiй з агульнай колькасцю каля 5000 асобiн. Было зарэгiстравана таксама некалькi мясцiн пражывання вавёрак-палятух у Вiцебскай вобласцi. Хамяка ж пакуль не знайшлi нiводнага, але энтузiясты не адчайваюцца...

Што пагражае калонiям звяркоў?

Яшчэ ў 1950—60-я гады на тэрыторыi Беларусi жылi мiльёны суслiкаў. Iх вынiшчалi як шкоднiкаў сельскай гаспадаркi. Але жорсткасць была дарэмная: суслiкi харчуюцца пераважна травамi, а зерне складае малую частку iх рацыёну, так што значнай шкоды яны не наносяць. Гэтыя грызуны жывуць калонiямi на палях i пашах. Галоўныя сучасныя пагрозы для iх — глыбокае разворванне глебы, ужыванне пестыцыдаў i гербiцыдаў, драпежнiцтва безнаглядных сабак i кошак.

Колькасць суслiкаў катастрафiчна змяншаецца паўсюль — ад Паволжа да заходнiх меж арэала вiду ў Польшчы. Таму вельмi важна зберагчы рэдкiх грызуноў у кожнай мясцiне, дзе яны яшчэ засталiся. «Цяперашнi стан рабых суслiкаў крытычны, — б'е трывогу эксперт АПБ Сяргей ШАКАЛА. — Калi не будуць прымацца сур'ёзныя захады для iх аховы, у найблiжэйшыя дзесяць гадоў мы можам страцiць гэты вiд».

Праблема ў тым, што мясцовыя органы ўлады неахвотна падпiсваюць ахоўныя абавязацельствы для месцаў пражывання гэтых чырванакнiжных звяркоў. Дырэктар АПБ Аляксандр ВIНЧЭЎСКI кажа:

— Мiнулай восенню мы разаслалi ва ўсе гаспадаркi, на чыiх тэрыторыях знойдзены калонii, iнфармацыйныя лiсты з папярэджваннем аб адказнасцi за захаванне суслiкаў. Але атрымалi сустрэчнае пытанне: «Хто нам кампенсуе штогадовыя страты ад выключэння зямель з севазвароту»? На сёння пад ахову ўзяты толькi дзве калонii ў Капыльскiм раёне i найбольш вялiкая юшавiцкая калонiя ў Нясвiжскiм раёне, у якой налiчваецца больш за 1000 суслiкаў (ды і тое не цалкам: 90 гектараў са 107). Аднак знiкаючыя вiды неабходна ратаваць паўсюль, дзе яны выяўлены! Можна атрымлiваць ад iх i прыбытак, калi наладзiць турыстычныя маршруты для ахвотных паназiраць за мiлымi звяркамi.

Зорка пiяру

Суслiк жвавы, забаўны i фотагенiчны. У яго выразная мiмiка. Калi звярок чымсьцi зацiкавiцца, ён становiцца «слупком». Гэтыя грызуны не надта пужлiвыя i могуць паказацца на вочы чалавеку, калi прывыкнуць да яго прысутнасцi. Памiж сабой яны пераклiкаюцца свiстам.

АПБ зняла вiдэаролiк пра суслiка, якi будзе транслявацца ў грамадскiм транспарце ў Брэсцкай, Гомельскай абласцях i ў Мiнску. Таксама была праведзена здымка юшавiцкай калонii з дрона. Роставыя фiгуры суслiкаў з iнфармацыйнымi буклетамi ўсталяваны на аўтавакзале ў Нясвiжы i ў Баранавiцкiм дзяржаўным унiверсiтэце.

Гэтай восенню эколага-краязнаўчае грамадскае аб'яднанне «Неруш» правяло асветнiцкiя сустрэчы са школьнiкамi i настаўнiкамi Баранавiцкага, Ляхавiцкага, Карэлiцкага, Клецкага, Капыльскага раёнаў, навучэнцамi Навагрудскага i Ляхавiцкага аграрных каледжаў, студэнтамi Баранавiцкага дзяржаўнага ўнiверсiтэта, а таксама спецыялiстамi лясгасаў i прадстаўнiкамi Беларускага таварыства паляўнiчых i рыбаловаў.

— Мы звярталiся да людзей, каб яны дапамагалi выяўляць мясцiны, дзе жывуць суслiкi, i ўлiчвалi, што захаванне рэдкiх жывёл павышае прэстыж раёна, — сказаў старшыня «Неруша» Уладзiмiр ЗУЕЎ. — Спадзяёмся, што наша iнфармацыя спрацуе i колькасць пагроз для суслiкаў будзе змяншацца.

Як захаваць супергрызуноў?

— Пашукайце ў сваёй мясцовасцi: раптам недзе ўпотай жыве невялiчкая калонiя гэтых звяркоў? Калi вам пашанцуе, паведамiце пра сваю знаходку ў АПБ.

— Не разворвайце поле цi пашу, дзе пасялiлiся суслiкi, а лепш выкарыстоўвайце гэтую тэрыторыю для выпасу свойскай жывёлы. У кароткай траве, пад'едзенай каровамi, грызуны хутчэй заўважаць драпежнiка i паспеюць схавацца ў норы.

— Не складзiруйце ў месцы пражывання суслiкаў угнаеннi, хiмiкаты, будматэрыялы.

— Не дапускайце свабоднага выгулу сабак i кошак, каб яны не палявалi на суслiкаў.

— Не пужайце звяркоў, не шумiце, не распальвайце вогнiшча ў межах калонii.

— АПБ бярэ супергрызуноў пад пастаянную апеку, — запэўнiў Аляксандр Вiнчэўскi. — Будзем намагацца, каб усе вядомыя месцы пражывання суслiкаў узялi пад ахову. Сумесна з супрацоўнiкамi Нацыянальнай акадэмii навук будзем шукаць сродкi, каб развiваць экалагiчны турызм, вывучаць досвед Польшчы i Украiны i рассяляць вельмi рэдкiх грызуноў туды, дзе яны жылi раней.

Святлана IШЧАНКА

Фота Сяргея ШАКАЛЫ

Загаловак у газеце: Шукайце суслiка ў полi...

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Дыета ад хандры. Што жаваць, каб не перажываць

Дыета ад хандры. Што жаваць, каб не перажываць

«Сумныя» прадукты — прэч з халадзільніка!

Грамадства

«Сталінскі праспект мы называлі брадвеем». Як і чым жылі беларускія стылягі

«Сталінскі праспект мы называлі брадвеем». Як і чым жылі беларускія стылягі

Пасля смерці Сталіна «жалезная заслона», якая аддзяляла Савецкі Саюз ад навакольнага свету, прыадчынілася.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

АВЕН. Неабходна будзе сканцэнтраваць намаганні на рабоце.

Грамадства

Прынцып Інэсы Караткевіч: цаніць кожную хвіліну

Прынцып Інэсы Караткевіч: цаніць кожную хвіліну

«Ні разу не пашкадавала, што прыйшла працаваць у такую ўнікальную структуру, як спажыўкааперацыя»