Вы тут

Дакладныя даты пераезду ў Гродна Максіма Багдановіча з сям’ёй


Многія даследчыкі звярталіся не толькі да ўласна аналізу твораў класіка і яго літаратурнай практыкі, але і грунтоўна даследавалі біяграфію. Але, тым не менш, і дагэтуль у багдановічазнаўстве існуюць так званыя белыя плямы.


Сям’я Багдановічаў у Гродне, 1895 г.

Так, у выданнях другой паловы XX ст. і XXI cт. час пераезду сям’і Багдановічаў у Гродна падаецца як чэрвень-ліпень 1892 г. У «Шляху паэта» (1975 г.) гэта чэрвень. У Поўным зборы твораў М. Багдановіча, у раздзеле «Летапіс жыцця і творчасці» (т. 3, 1995 г.), — сярэдзіна чэрвеня-ліпень. У энцыклапедыі «Максім Багдановіч» (2011 г.) — таксама сярэдзіна чэрвеня-ліпень. У 2020 г. выйшла кніга В. Шведа «Летапіс Гродна (1005—1995 гг.), дзе напісана, што бацька будучага паэта пераехаў на пастаяннае жыхарства ў Гродна ў чэрвені 1892 г., а ў ліпені з маці і братам пераязджае Максім Багдановіч. Інфармацыя ўзята з ранейшага выдання аўтарства А. Госцева, В. Шведа «Кронан. Летапіс горада на Нёмане (1116—1990 гг.)», якое выйшла ў 1993 годзе.

Гэтыя звесткі пераходзяць з выдання ў выданне і грунтуюцца на ўспамінах Адама Багдановіча. Нагадаем, пераезд сям’і быў звязаны з пераходам Адама Ягоравіча на службу ў Гродзенскае аддзяленне Сялянскага пазямельнага банка. У Матэрыялах да біяграфіі Максіма Багдановіча бацька паэта напісаў: «Я пагадзіўся і быў туды прызначаны ў чэрвені 1892 г. Уладкаваўшыся на новым месцы, я прыехаў за сям’ёй і прыблізна ў сярэдзіне ліпеня мы пераехалі ў Гродна ». Успаміны Адам Багдановіч пісаў у 1923 г., калі прайшло звыш 30 гадоў пасля пераезду ў Гродна, — натуральна, што памяць магла яго і падвесці.

Але ў фондах Літаратурнага музея Максіма Багдановіча захоўваецца перапіска бацькоў Максіма Багдановіча, якая пралівае святло на многія факты, у тым ліку і даты. У лістах да жонкі Адам Ягоравіч зафіксаваў дакладныя даты як свайго пераезду ў Гродна, так і Максіма з братам і мамай. Тут хочацца ўдакладніць яшчэ адзін цікавы і важны факт. Раней лічылася, што перад пераездам у Гродна Марыя Апанасаўна з сынамі, Вадзімам і Максімам, жылі ў Мінску, але гэта не зусім так. На Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі, што праходзіла ў Літаратурным музеі Максіма Багдановіча ў 2018 г., аўтарам гэтага паведамлення быў зачытаны даклад «Маёнтак Падблонь — невядомая мясціна ў біяграфіі Максіма Багдановіча». У дакладзе паведамлялася, што летам 1892 г. сям’я знаходзілася ў маёнтку Падблонь, што непадалёк Мар’інай Горкі, а галава сям’і тым часам займаўся ўладкаваннем спраў, звязаных з новым месцам службы і пераездам. Гэтая мясціна выявілася дзякуючы дэталёва апрацаванаму канверту з адрасам «маёнтак Падблонь» і аналізу тэксту пяці лістоў за чэрвень-ліпень 1892 г.

 А з ліста Адама Багдановіча ад 2 ліпеня 1892 г. (КП8988) мы дакладна даведваемся, што дата яго прыезду ў Гродна — 1 ліпеня: «Учора ў 19 гадзін вечара я шчасліва прыбыў у Гродна, а сёння ў 11 гадзін прадстаўляўся начальству. Усё добра». Трэба адзначыць, што ў Гродна Адам Ягоравіч ехаў з Вільні, дзе меўся вырашыць прыватныя справы і адтуль нават паспеў даслаць адзін ліст каханай жонцы.

А вось сям’я пераехала ў Гродна больш як на месяц пазней. Апошні ліст Адам Ягоравіч напісаў у Падблонь 23 ліпеня 1892 г. (КП8989), дзе паведамляў жонцы, калі яе з дзецьмі забярэ: «Магу цябе парадаваць: 2-га жніўня я выязжаю з Гродна, а 3-га, верагодна, буду ў Мар’інай Горцы». «…у Мар’інай Горцы прабудзем дні 2-3 і паедзем у Мінск, дзе прабудзем да пятніцы; у пятніцу ж з начным цягніком выедзем...».

Паводле каляндарных звестак «Памятнай кніжкі Мінскай губерні на 1892 год», пятніца — гэта 7 жніўня. Меліся ехаць начным цягніком, таму верагодная дата прыезду Максіма Багдановіча з сям’ёй у Гродна — 8 жніўня 1892 года.

 Спадзяёмся, падкарэкціраванае высвятленне пераезду сям’і Багдановічаў у Гродна станоўча паўплывае на наступныя росшукі ў галіне багдановічазнаўства.

Жана АНТУСЕВІЧ, малодшы навуковы супрацоўнік Літаратурнага музея Максіма Багдановіча

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Самы паспяховы сезон! З Аўгустоўскага канала сплылі цеплаходы

Самы паспяховы сезон! З Аўгустоўскага канала сплылі цеплаходы

У некаторыя выходныя цеплаход здзяйсняў па канале дванаццаць рэйсаў.

Палітыка

Крызіс на мяжы. Уся аператыўная інфармацыя на нядзелю (абнаўляецца)

Крызіс на мяжы. Уся аператыўная інфармацыя на нядзелю (абнаўляецца)

Аператыўная інфармацыя з беларуска-польскай мяжы.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

РАК. Надыходзіць дастаткова актыўны, напоўнены падзеямі тыдзень.

Палітыка

Крызіс на мяжы. Уся аператыўная інфармацыя на суботу (абнаўляецца)

Крызіс на мяжы. Уся аператыўная інфармацыя на суботу (абнаўляецца)

Аператыўная інфармацыя з беларуска-польскай мяжы.