Вы тут

Добрая цешча з Палесся


У гэтай гісторыі, пачутай у адным з палескіх гарадоў, як у люстэрку высвечваюцца некаторыя асаблівасці каларытных беларускіх характараў


На Палессі такія слаўныя цешчы, што й не трэба лепшых! Фота - Васіль Кулікоў

Бываючы ў глыбінцы, чаго толькі не пачуеш! Праўда, каб выспела сапраўды даверлівая размова, не варта ездзіць туды наскокам, бягом. На хаду й курачка ж яечка не знясе: прысесці ёй трэба. Ну а паляшук, каб разгаварыцца, спачатку да чалавека прыглядаецца: што ты за птушка? Вось у асяродку блізкіх мне й дарагіх людзей пачуў я павучальны аповед пра добрую цешчу, асобу цалкам рэальную. Якой, на шчасце, у маладосці добры хлопец сустрэўся на жыццёвай дарозе. Дык тыя двое, жывучы ладком, у каханні нарадзілі трох дачок-прыгажунь. Якім, кажуць, яшчэ ў школе хлопцы праходу не давалі: бо працавітыя, разумныя, паслухмяныя, даўгакосыя дзяўчаты раслі ды ўсё прыгажэлі.

І сапраўдных жаніхоў чакаць доўга не прыйшлося, як пара настала. Прыгажуні амаль адна за другой вянчаліся з юнакамі статнымі, прывабнымі. Тры вяселлі па чарзе й згулялі, усё як у прыстойных сем’ях заведзена: спачатку старэйшую замуж выдалі, потым — сярэднюю. За грашавітых ды працавітых, як там кажуць. А малодшая дык трохі вагалася, калі адзін музыка падступіўся да яе з сур’ёзнымі намерамі. Бо ці ж дасць прыбытку ў хату тая музыка? Тут ёсць над чым паразважаць і ў сталым веку — не тое што ў дзявочым. Ды ўрэшце пагадзілася-змірылася малодшая дачка цёткі Анюты “жыць з музыкай”. Так і выпала кожнай доля — як Бог даў. І з’явіліся ў цешчы тры зяці. Малодшага землякі, кажуць, спачатку з паблажлівымі ўсмешкамі ўспрымалі: маўляў, што гэта за зяць, калі няма з яго чаго ўзяць?

А ўсе тры зяці з маладымі жонкамі, так сталася, пачалі жыць на першым часе “ ў прымах”: у вялікай хаце, з цешчаю ды цесцем поруч. А што: яна разумная, а ён гаспадарлівы. І месца ўсім хапала, і спрэчак у хаце не было. Ды ўсё ж Анюта, як тое часам бывае, задумала глыбей зазірнуць у душы зяцёў. Магчыма, каб, разгледзеўшы характары, мудрэй выбудоўваць надалей жыццёвую стратэгію, ды загадзя саломкі падсцілаць там, дзе можна незнарок і ўпасці.

Першае выпрабаванне трымаў старэйшы зяць, які з ранку да поцемкаў працаваў на будоўлі. Неяк падыходзіць ён стомлены да парога хаты і марыць, пэўна ж, крышку адпачыць. Ды толькі ён за клямку дзвярэй, а яны самі адчыняюцца, на парозе — любімая цешча з пустым вядром. Ласкава да яго: “Зяцёчак дарагі, прынясі вады!” Хоць калодзеж і зусім блізка… Што ж, сабраў сілы зяць ды пайшоў ваду браць. Кажуць, што чуць ля ганка й не зваліўся з поўным вядром: ці то ад цешчынай нечаканкі, ці то й сапраўды сілы пакідалі. Цешча ваду ўзяла ды з жартам-усмешкай падзякавала. І на другі дзень тая ж просьба паўтарылася. І на трэці сустракае зяця з пустым вядром на парозе. Дык той вядро ўхапіў — і як дасць нагою па ім! Так адфутболіў, што паляцела далёка й пагнулася. Аніхто пры тым ні слова не сказаў — але ж адзін аднаго, відаць, добра зразумелі.

Прыйшла чарга “трымаць іспыт” на цярплівасць і сярэдняму зяцю. Ён толькі да дзвярэй — цешча да яго з вядром і просьбай. Той спакойна вады прынёс, яшчэ й “калі ласка” цешчы сказаў. Тая здзівілася — і… спыніла далейшае выпрабаванне. Відаць, старэйшы зяць вельмі красамоўна даў ёй зразумець, чым такія “гульні” могуць закончыцца. І, скажу я вам з вышыні маіх амаль 80‑ці: гэта ж вялікае шчасце — мець такую мудрую цешчу, якая вельмі хутка — і без слоў! — зяця разумее.

Але ж і ў душу малодшага зяця хочацца цешчы зазірнуць! Вось ідзе ён — вясёлы ды шчаслівы, можна сказаць, з музыкай у душы: бо ён жа музыка ў мясцовым Палацы культуры. Адыграў канцэрт — хоць і нялёгкі ён быў, але ўдалы. Толькі адчыніў хвортку ў двор — цешча ўподбежкі да яго з вядром: “Ой, мой шаноўны зяцёк, вадзічкі, калі ласка, прынясі!”. Той прынёс ды задумаўся: чаго б гэта раптам? І хутка зразумеў, што цешча, відаць, характар ягоны выведвае. Таму й вырашыў зрабіць “ход у адказ”. Купіў неабходнае начынне і, пакуль не было гаспадыні дома, зманціраваў помпу з шлангамі, рэзервуарам. Сама ідзе вада ў хату — толькі кранік пакруці. Ды нікому нічога пра свой “вадаправод” не сказаў.

Зноў зяць малодшы на парог — і тут як тут цешча з вядром. Ён усміхнуўся, паставіў вядро й кажа цвёрда: “Не, не пайду…” Вытрымаў паўзу невялічкую, хітравата ўсміхаючыся. Цешча ў разгубленасці й рот адкрыць не паспела, як зяць падвёў як да краніка: “Даражэнькая, вось толькі кры-ышачку кранік паварочваем сюды — і бяры колькі хоч вады!”. Анюта глянула зяцю ў вочы здзіўлена, крутанула той кранік — і вада ў вядро пабегла. Рассмяялася: ну, кажа, хоць ты й самы малады, але ж які разумны!

Вось як выведваюць патаемныя рысы характару ў сваіх зяцёў добрыя палескія цешчы! Каб жыць надалей усяму роду ў ладзе ды згодзе, іншых паважаць ды сябе ў крыўду не даваць. Аніхто пра цётку Анюту, яе вялікі ўжо род у гарадку кепскага слова не скажа. Усе ўжо яе зяці з дочкамі маюць уласныя хаты, самі сталі добрымі гаспадарамі. Але па-ранейшаму з ахвотай збіраюцца ў святы, а то і ў буднія дні, у хаце дарагой, разумнай, ветлівай маці, цешчы, сябра, дарадцы. А яна, хоць і радая заўжды ўнукам, ды, я чуў, ім таксама прыдумвае ўсялякія хітрыя выпрабаванні. Пэўна, стратэгія ў мудрай паляшучкі такая: лепш разведаць, ведаць і хадзіць-не блудзіць, чым у поцемках сабе потым нос разбіць.

Мікола Котаў, фалькларыст

Нумар у фармаце PDF

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Дыета ад хандры. Што жаваць, каб не перажываць

Дыета ад хандры. Што жаваць, каб не перажываць

«Сумныя» прадукты — прэч з халадзільніка!

Грамадства

«Сталінскі праспект мы называлі брадвеем». Як і чым жылі беларускія стылягі

«Сталінскі праспект мы называлі брадвеем». Як і чым жылі беларускія стылягі

Пасля смерці Сталіна «жалезная заслона», якая аддзяляла Савецкі Саюз ад навакольнага свету, прыадчынілася.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

АВЕН. Неабходна будзе сканцэнтраваць намаганні на рабоце.

Грамадства

Прынцып Інэсы Караткевіч: цаніць кожную хвіліну

Прынцып Інэсы Караткевіч: цаніць кожную хвіліну

«Ні разу не пашкадавала, што прыйшла працаваць у такую ўнікальную структуру, як спажыўкааперацыя»