Вы тут

Васіль Ткачоў. Жыццёвінкі


НАВЫПЕРАДКІ

Цяпер, калі з'явіўся гэты «Скайп», Сцяпану Мірончыку паступае даволі часта заказ ад жонкі: «Уключы. — І яна глыбока, гаротна ўздыхае. — Як там сястрычка? Сёння зноў сон кепскі бачыла... Уключы «Скайп», каму кажу! Ну, чаму стаіш?» Мужу нічога не застаецца, як паслухацца. Некалькі разоў у адказ на просьбы жонкі, праўда, ён супакойваў яе: «Не хвалюйся. Калі што здарыцца з сястрой — у яе дзеці ёсць: паведамяць. Жыві спакойна». Але гэта толькі выклікала ў кабеты бурную рэакцыю: маўляў, са сваімі родзічамі ты размаўляеш, калі табе ўздумаецца, а мне і слова сказаць сваім нельга, у вочы ім глянуць!»

Муж здаваўся. Яму, вядома ж, не шкада было «Скайпа» — размаўляйце сабе. Але ж ён не вытрымліваў, калі чуў, аб чым сёстры гамоняць, і хаваўся дзе-небудзь на кухні, каб не чуваць было іх галасоў. Яшчэ клапаціўся ён і пра здароўе кабет. Бо пра адно і тое ж — пра бальніцы, пра лекі, пра ціск, тэмпературу... Аднойчы нават заявіў: «Паслухаўшы вас, і здаровы захварэе! Перастань, Надзюша!..» І, бывае, нават пажартуе: «Лепш пра мужчын пагаманіце. Дазваляю. Альбо пра прыроду. У іх, на Урале, мабыць, ужо снег выпаў?»

Дзе там! Хоць кухня і далекавата ад пакоя, у якім камп'ютар, але Сцяпан усё роўна чуе, аб чым перамаўляюцца сёстры.

— Учора ледзь дзень перажыла, думала, памру, — кажа Сцяпанава жонка. — Ні есці, ні піць не хочацца. Якія толькі таблеткі не прымала!

Далей ідзе доўгі пералік лекаў.

Вера, сястра з Урала, перапыняе:

— Асабліва таблеткамі не злоўжывай, бо адно лечыш, а другое калечыш.

— Ды гэта я ведаю. А ціск які ў цябе?

— Бывае, што і дзвесце — верхні...

— Гэта не ціск! Гэта — дробязі! У мяне ўчора быў дзвесце дваццаць... — такое адчуванне, быццам Надзюша вельмі ганарыцца, што ў яе ціск большы. — Сама не збіла — давялося хуткую выклікаць.

— Доўга чакала яе?

— А я доўга не чакаю! Мяне ўжо там ведаюць! Падыму такі вэрхал, што запомняць на ўсё жыццё!..

— Ой, у мяне ўжо гэтых хвароб набралася — не пералічу, заблытаюся, — нібыта таксама хваліцца-ганарыцца сястра з Урала.

— А ў мяне, думаеш, меней? Букет!..

Сястра з Урала, выслухаўшы сястру з Гомеля, уздыхнула і не адразу прызналася:

— Забылася табе сказаць: мне ўчора далі другую групу інваліднасці...

Павісла паўза. Пасля яе Надзюша наўмысна націснула на адпаведную кнопку, і «Скайп» замоўк, а сястра прапала з манітора. Калі падышоў Сцяпан Мірончык, каб наогул выключыць камп'ютар, жонка сядзела нерухома і глядзела ў адну кропку.

— Што з табой, Надзюша? — насцярожыўся муж.

Жонка адказала не адразу:

— Ты чуў? Ёй далі другую групу... У яе, што, болей хвароб, чым у мяне? Не паверу! А ёй — групу! — Пасядзеўшы крыху, яна гучна заявіла мужу. — Гэта што ў нас заўтра? Панядзелак? Так, пачынаю збіраць дакументы на групу! Чым я горшая?

А сама падумала, мабыць: «Бач ты яе, Верку! Сіганула як наперад! Вырвалася! Даганю і пераганю, родненькая мая!.. Не радуйся асабліва!..»


КРЫНІЦА

Паблізу ад нашай хаты ў Іскані быў калодзеж, з якога мы і бралі ваду. Вады трэба было многа. Напаіць жыўнасць, напоўніць бак у лазні раз у тыдзень, прыгатаваць ежу, памыцца. Ну і гэтак далей. Спярша ваду насілі вёдрамі, пазней набылі бітон і каляску. Стала прасцей. Аднак іншы раз бацька прасіў каго з нас, сыноў, каб прынеслі вады з крыніцы, якая была крыху далекавата ад хаты. Прыносілі. Вядро тое стаяла проста на лаве, і, калі хацелася піць, чэрпалі конаўкай і атрымлівалі незвычайную асалоду: смаката!

Крыніцу называлі Драздовай. Няцяжка было здагадацца — чаму. Дрозд, не помню сёння як яго імя і па бацьку, жыў побач з крыніцай. Пэўны час ён быў старшынёй калгаса, старшыні тады часта мяняліся, а калі яго не перавыбралі на новы тэрмін, некуды з'ехаў, а ў яго хаце пачала жыць Наталля з сынам Васькам.

А потым прыйшла ў вёску меліярацыя. Вытралявалі вольхі, спрамілі рэчку Чарняўку і зраўнялі з зямлёй крыніцу. Я прыехаў у сваю вёску і не пазнаў наш падол. Чыста, гладка — далёка відаць. Аднак мне яшчэ доўга бачыліся вольхі, сярод якіх мы, хлапчукі, галёкалі з купіны на купіну, гулялі ў хованкі, слухалі спеў птушак, збіралі кветкі і ставілі дома іх у слоікі — каб прыгажэй было ў хаце.

Я часта ўспамінаю Драздову крыніцу. І — верыце? — адчуваю смак яе вады. Неверагодна! А яшчэ згадваю, як нядаўна ў санаторыі «Белая Вежа» пад Брэстам, на канцэрце, падрыхтаваным сіламі адпачывальнікаў, адзін мужчына выйшаў на сцэну і расказаў такую гісторыю. Доўгі час працаваў ён шахцёрам у Казахстане, а пасля пераехаў на пастаяннае месца жыхарства на радзіму жонкі ў Расію. Але родныя мясціны, што не кажыце, клічуць, бударажаць душу. Наведаў іх. Але на месцы ягонай вёскі было поле, засеянае жытам. Не знайшоў ён і крыніцы. Аднак вызначыў месца, дзе яна была. Раздабыў у суседняй вёсцы рыдлёўку ў добрых людзей, сякеру і аднавіў крыніцу. Паставіў нават конаўку каля яе: піце, людзі!.. Частуйцеся!..

Я ж, на жаль, у свой час гэтага не зрабіў. Трэба было, мабыць, раней пачуць мне гісторыю пра крыніцу беларуса з Расіі…


СТРАТЫ

Дом, у якім жыла вялікая сям'я Самусікаў, трапіў пад знос. Атрымаў кватэру і Валодзька. Двухпакаёвую. Ён хоць і пабраўся шлюбам некалькі гадоў назад, але жыў асобна ад жонкі і сына. І трэба заўважыць, тыя былі далекавата — ажно ў Расіі. На Браншчыне. Паехаў ён туды неяк у госці да таварыша, з якім служыў у арміі, і прыглянулася яму маладая настаўніца вясковай школы. А паколькі з першай жонкай быў скасаваны шлюб, Валодзька і прызнаўся Кацярыне, так яе велічалі, у сваіх пачуццях. Тым больш, сказаў, хутка нас будуць зносіць, мы атрымаем у маім горадзе прыстойную сучасную кватэру і будзем жыць-пажываць і дабро нажываць. Навошта табе гэтая вёска здалася!..

Пабраліся шлюбам. Справа няхітрая. Нарадзілася дзіця. Кацярына з сынам хоць і прыпісаныя былі ў горадзе, аднак вёску і працу ў школе пакідаць не рашылася. Яна зразумела, чаму ў Валодзькі не склаўся шлюб з першай жонкай. Ён — добры выпівоха і пустацвет.

І Валодзька жыў адзін. Да сям'і прыязджаў рэдка, і тое п'яны, а потым прагналі з адной работы, з другой... І пайшло-паехала. За кватэру плаціла маці. Суседзі раілі ёй напісаць Кацярыне, бо яна ж тут прыпісана, то няхай і клапоціцца, аднак старая не рашалася, усё верыла, спадзявалася, мо возьмецца за розум сынок.

А час ішоў. Валодзькаў сын падрос, стаў старшакласнікам. Кацярына назусім адправіла яго ў горад — ёсць жа дзе жыць. Няхай там жыве і вучыцца. Хлопец самастойны. А прычына для гэтага знайшлася да таго ж важная — у старэйшыя класы трэба было тэпаць у суседнюю вёску, далекавата. Навошта, калі недзе ёсць свая кватэра і школа пад вокнамі?

Пазней перабралася ў горад і Кацярына. Знайшла сабе тут работу няхай і не ў школе, а ў бібліятэцы. Затое сын быў пад наглядам.

Валодзька па-ранейшаму нідзе не працаваў. І хоць маці яго прытуліла, жыў пастаянна ў яе, іншы раз заглядваў да сямейнікаў: ну як вы тут? Аднойчы Кацярына добра пачаставала мужа, а калі ён назаўтра, спадзеючыся апахмяліцца, зноў заглянуў да яе, то яна папрасіла наогул адмовіцца ад кватэры і патрэсла перад ягоным носам доларамі: вось і апахмелішся. Думай і рашай. Жонка была добрым псіхолагам. П'яніца, калі ў яго гараць пасля ўчарашняга каласнікі, штаны і апошнюю сарочку аддасць. Валодзька пагадзіўся. Трыста долараў! Для яго гэта былі вялікія грошы. Жыў чалавек адным днём, то ці трэба казаць, як узрадаваўся ён: гэта ж столькі пляшак гарэлкі можна купіць!

Колькі пляшак гарэлкі Валодзька купіў — невядома, аднак ужо на другі дзень ён сядзеў за сталом у маці і пускаў слязу: не помніць, куды падзеліся тыя долары. Хоць забі — не помніць...

Застаўся і без кватэры, і без грошай. Не пазайздросціш.

Неўзабаве не стала маці, і Валодзьку зусім зрабілася нявыкрутка. Кватэру ж старая падарыла ўнучцы, таму сястра паказала на дзверы...

Апошнія свае дні Валодзька правёў у далёкай вёсцы на Брагіншчыне. Там вольных хат хапала. Выбірай любую, засяляйся і жыві. Паехаў туды не адзін. Знайшоў сабе такую ж бяздомную сяброўку, як і сам. Да пенсіі нядоўга працаваў на ферме...

Страціў сям'ю, кватэру, сябе... Верыцца — не верыцца, што такое можа быць.

І ўсё ж — верыцца. Хацеў паставіць клічнік, аднак перадумаў: няма чаму радавацца…


КАМУ ЛЕПШ

Раней Ніна Якаўлеўна часта прыязджала з Магілёва да сястры Вольгі, якая жыве ў вёсцы. Цяпер наведвае яе вельмі рэдка. Гады бяруць сваё. Ды і яшчэ адна прычына важная — аўтобусы перасталі ў сестрыну вёску хадзіць, бо, кажуць, няма выгоды, пасажыраў мала. Яно сапраўды так. Каму тут куды ездзіць! Жыхароў у вёсцы — на пальцах пералічыш, а маладзейшыя маюць уласны транспарт.

Але ўсё ж выбралася надоечы, чым нямала здзівіла сястру. Прыкаціла на таксі! Пад самы ганак. Сама ж прызналася:

— А колькі таго жыцця! Ды і нядорага ўзяў таксіст, мірыцца можна. Калі ж па табе засумавала. Можа, больш ужо і не ўбачымся?..

Вольга махае рукой:

— Цьфу на цябе! Цьфу! Што ты такое кажаш, сястра! Будзем жыць яшчэ, будзем! Які наш век?..

Сядзяць за сталом. Выпілі па пяцьдзясят грамаў — за сустрэчу, гамоняць.

— Зайздрошчу я табе, Ніна, — кажа Вольга. — Ты ў горадзе жывеш — шчаслівая! Ні дровы не трэба, ні ваду насіць з калодзежа — яна пад бокам, вада. А ў нас і фельчарскі пункт ліквідавалі. Няма і паштовага аддзялення. Пенсію, праўда, прыносяць дамоў. Ды і дзеці твае побач. Як яны там?

Ніна Якаўлеўна ўздыхае:

— А я, Вольгачка, верыш ці не, табе зайздрошчу ўвесь час.

— Як гэта? — дзівіцца Вольга. — Чаму?

— Як чаму? Твае дзеці далёка, і як яны там жывуць, табе невядома. Ты не бачыш і не чуеш, як яны там... А ў мяне ўсё навідавоку. Пагрызуцца, а прычын для гэтага знойдзецца шмат, а я ж бачу, і як кожная маці, блізка да сэрца бяру, перажываю. Іншы раз Паўлік да мяне начаваць прыходзіць. Чаму — і пытаць не трэба... А то дачка паскардзіцца: Сцёпка зноў напіўся, біцца лезе... За дзяцей — і да мяне... Маці прыгрэе... Накорміць, напоіць і суцешыць...Так што радуйся, што твае дзеці далёка...

Пасядзелі моўчкі. Потым Ніна Якаўлеўна глыбока ўздыхнула, кажа:

— Можа ў іх, у тваіх дзяцей, і сапраўды ўсё добра? Хай будзе так.

А Вольга нічога не адказвае. Яна, відаць, сур'ёзна задумалася, каму з іх лепш жыць...

Васіль ТКАЧОЎ

Прэв’ю: fonstola.ru

Выбар рэдакцыі

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

СКАРПІЁН. На гэтым тыдні традыцыйны падыход да вырашэння праблем не заўсёды будзе ўдалы.

Культура

Народная артыстка Беларусі Ніна Шарубіна: Не скупіцеся на добрыя словы!

Народная артыстка Беларусі Ніна Шарубіна: Не скупіцеся на добрыя словы!

Мы правялі ў кампаніі опернай дзівы ўсяго толькі адзін дзень, але так і не змаглі разгадаць яе таямніцу: дзе ж хаваецца ў яе сутках 25-я гадзіна?

Грамадства

Інтэрвальнае галаданне: чаканні і рэальнасць

Інтэрвальнае галаданне: чаканні і рэальнасць

Сваім вопытам з чытачамі «Звязды» дзеліцца вядомая беларуская тэлевядучая Марыя Лемешава

Грамадства

Дапамога — ёсць! Чым займаецца гэтай зімой Беларускі Чырвоны Крыж?

Дапамога — ёсць! Чым займаецца гэтай зімой Беларускі Чырвоны Крыж?

Людзі, у якіх няма даху над галавой, у першую чаргу маюць патрэбу ў падтрымцы ў экстрэмальных умовах надвор'я.