Вы тут

Задзірысты клоўн і вясёлыя тролі: майстрыха з Лясной стварае лялек «зараджаных» на аптымізм


Таццяна Шмоніна ў маладосці не магла нават уявіць, што Беларусь стане для яе родным домам, а лёс не раз зробіць круты віраж. Цяпер жанчына жыве ў аграгарадку Лясная, што ў Баранавіцкім раёне, і працуе сацыяльным работнікам. Напрыканцы мінулага года ў Баранавіцкім краязнаўчым музеі ладзілася выстаўка яе работ, якая выклікала непадробную цікавасць у гледачоў.


Нарадзілася майстрыха ў Кіргізіі, у Бішкеку. Маці Таццяны працавала майстрам па пашыве касцюмаў у пашывачным цэху тэатра. Менавіта яна заўважыла ў дачкі схільнасць да мастацтва і адвяла ў гарадскі Дом юнацкай творчасці, дзе дзяўчынка займалася ў гуртках лепкі з пластыліну і гліны, шыцця, вязання, мастацкай вышыўкі. Праз два гады зрабіла першую ляльку — Чырвоную Шапачку.

Са сваімі вырабамі ўдзельнічала ў розных выстаўках і конкурсах. Пасля школы пайшла працаваць у цэх да маці. Гэта былі вытворчыя майстэрні, якія абслугоўвалі сем сталічных тэатраў. Выраблялі касцюмы, рэквізіт, дэкарацыі, лялек для тэатра… Прастора для фантазіі і яе ўвасаблення была неабмежаваная. У 1980 годзе, пасля перамогі ў конкурсе «Лепшы па прафесіі», Таццяне прапанавалі павысіць кваліфікацыю ў Краснаярску ва Усесаюзнай вышэйшай школе па падрыхтоўцы рэквізітараў і касцюмераў. Правучылася там чатыры гады і яшчэ год стажыравалася ў Ленінградзе ў Эрмітажы, у лабараторыі па рэстаўрацыі музейных экспанатаў і тэкстылю. Затым вярнулася на ранейшае месца працы.

Гэтую жанчыну лёс неаднойчы выпрабоўваў на трываласць. Маладым пайшоў з жыцця першы муж. Застаўся сын. У другім шлюбе таксама нарадзіўся хлопчык. Было спакойнае жыццё да таго часу, пакуль не разбурылі Савецкі Саюз. Вырашылі падацца ў Беларусь да бацькоў мужа. На новым месцы пачыналі з нуля...

У Лясной быў цэх па выпрацоўцы скур, а побач — цэх па пашыве дублёнак і скураных куртак. Вось туды і ўладкавалася Таццяна. Жыццё паціху наладжвалася. Аднак хутка майстэрню закрылі, пачала працаваць сацыяльным работнікам. Калі прыйшоў час выходзіць на пенсію, аказалася, што працоўны стаж з Кіргізіі страчаны. Таму і пенсія атрымалася мізэрная. У 2010 годзе пайшлі з жыцця муж і старэйшы сын. Праз шэсць гадоў у аўтакатастрофе загінуў малодшы. Жыццё стала пустым і бессэнсоўным.

Паратункам ад адчаю і адзіноты стала творчасць. Таццяна пачала ствараць лялькі, натхніўшыся вырабамі членаў таварыства «Мастацкая лялька», з якімі пазнаёмілася праз інтэрнэт. Зацікавілася тэхнікай валяння. І нарадзіліся казачныя вырабы — не змрочныя і панылыя, а вясёлыя, аптымістычныя, якія нясуць светлую энергетыку, зарад бадзёрасці, весялосці. Творчае крэда Таццяны — дарыць людзям усмешку і добры настрой. Амаль усе яе работы — гумарыстычныя персанажы, бо любімы жанр — шарж.

Дзе толькі ні знаходзіць Таццяна прататыпаў для сваіх персанажаў! Гэта і сусед ці суседка з каларытнай знешнасцю, і літаратурны персанаж, і фальклорны або казачны герой, і персанаж з любімага мультфільма, і прыдуманы збіральны вобраз з неардынарным характарам. Задзірысты клоўн, гномы і вясёлыя тролі, фея, дзяўчына-гарманістка, дамавік Кузя, Гары Потэр, Эсмеральда і Квазімода…

Дзяўчына-гарманістка. Фота Вольгі Жыгар.

Здаецца, Таццяна робіць сваю справу лёгка. Толькі яна ведае, колькі за гэтым напружанай працы. Адну ляльку можна рабіць 2–3 тыдні. А іх у калекцыі майстрыхі амаль сотня: як адзіночныя персанажы, так і цэлыя кампазіцыі.

А колькі радасці для мясцовай дзятвы! Лялькі Таццяны экспануюцца ў школьнай бібліятэцы. Галерэю з задавальненнем наведваюць і дзеці, і дарослыя. Таццяна — частая госця ў мясцовай школе. Яе запрашаюць на майстар-класы для вучняў. А яшчэ яна з задавальненнем удзельнічае ў масавых мерапрыемствах аграгарадка Лясная, прадстаўляючы свае работы.

Пасля першай персанальнай выстаўкі «Свет лялькі» ў Баранавіцкім краязнаўчым музеі яна заключыла дамову аб творчым супрацоўніцтве з гэтай установай, фонды якой папоўніліся яе работамі «Захавальнік музея» і «Беларусачка Янка». У планах — стварэнне лялечнай сям’і ў нацыянальных беларускіх строях — работ амаль у поўны чалавечы рост.

Хочацца пажадаць гэтай цудоўнай жанчыне, каб крыніца яе творчага натхнення ніколі не перасыхала!

Вольга ЖЫГАР

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Чаму 14 лістапада варта лічыць днём яднання?

Чаму 14 лістапада варта лічыць днём яднання?

З прапанаваных для абмеркавання дат, адна з якіх можа стаць Днём народнага адзінства — 14 лістапада.

Грамадства

Анёл па імені Алена. Як прадпрымальніца стала сацработнікам

Анёл па імені Алена. Як прадпрымальніца стала сацработнікам

Сацыяльны работнік тэрытарыяльнага цэнтра сацыяльнай абароны насельніцтва Маскоўскага раёна Мінска Алена Сцепаненка працуе на сваім месцы каля двух гадоў.

Эканоміка

Магілёўскі прадпрымальнік — пра вытворчасць на перыферыі і адказнасць перад сабой і людзьмі

Магілёўскі прадпрымальнік — пра вытворчасць на перыферыі і адказнасць перад сабой і людзьмі

Сідаравічы — невялікі аграгарадок паміж Магілёвам і Быхавам. Менавіта тут знаходзіцца вядомая ў Магілёўскім раёне фермерская гаспадарка Сяргея Куцанава.