Вы тут

Дапаможам птушкам зімой! Класная гадзіна


Дапаможам птушкам зімой!

Класная гадзіна

(Рэкамендавана для правядзення ў 1–4 класах)

ЗАДАЧЫ: паглыбіць веды вучняў аб зімуючых птушках, пазнаёміць з разнастайнасцю кармоў для іх; пашыраць кругагляд дзяцей і развіваць уменне вызначаць прычынна-выніковыя сувязі ў прыродзе; выхоўваць жаданне аказваць пасільную дапамогу птушкам, беражлівае і клапатлівае стаўленне да ўсяго жывога.

АБСТАЛЯВАННЕ: мультымедыйны праектар, запісы галасоў птушак і завеі, выявы птушак, карткі да задання “Птушкі”, элементы касцюмаў птушак, кармушкі, буклеты з малюнкамі ласункаў для зімуючых птушак, эмблемы “Сябар птушак”.

ХОД КЛАСНАЙ ГАДЗІНЫ

Дзеці зачытваюць верш Аляксея Пысіна “Пісьмо птушак”.

(Гучыць запіс гукаў завеі, на экране дэманструюцца выявы дзікіх птушак: на плоце, на дарозе, на двары ў вёсцы разам са свойскім птаствам.)

Лёг сняжок пушысты,

Белы, як папера,

А на снезе птушкі

У каляровым пер’і.

Снегіры, сініцы,

Галкі-забіякі

На паперы гэтай

Пакідаюць знакі.

Цэлую гадзіну

Дзеці прастаялі,

Што гэта за знакі –

І не адгадалі.

Падышоў дзядуля,

Акуляры – у рукі:

– Зараз адгадаем,

Дарагія ўнукі.

Гэта ж пішуць птушкі:

У іх няма кармушкі,

Просяць хоць бы трошкі

Зерняў, хлебных крошак.

Настаўнік: – Адкажыце на пытанні:

  • Якія знакі пакінулі птушкі на снезе?
  • Аб чым яны просяць дзетак?
  • Чаму трэба падкормліваць крылатых сяброў зімой?
  • Сляды якіх птушак вам давялося бачыць зімой на снезе?

Зіма – гэта час вясёлых забаў і шумных гульняў для вас, дзеці. Але не ўсім цяпер добра і ўтульна. Ёсць жывыя істоты, якія пакутуюць ад голаду і холаду. (Вучні разглядаюць выявы птушак на экране.)

  • Да якой групы мы аднясем гэтых птушак? (Зімуючыя.)
  • Хто з птушак і чаму ўвосень адлятае ў цёплыя краіны?
  • Што вам вядома пра жыццё птушак у халодныя зімовыя дні?
  • Хто зімовай парой можа выратаваць іх ад пакут і нават смерці? (Адказы дзяцей.)

Настаўнік: – Часта можна бачыць птушак, якія пералятаюць з дрэва на дрэва, з кусціка на кусцік, з даху на плот. Здаецца, яны цікавяцца, ці хутка мы запросім іх у птушыныя сталоўкі? Як вядома, галодныя птушкі не спяваюць. А вось калі іх жывоцікі напоўняцца смачнай ежай, дык нават сярод зімы зацырыкаюць спраўныя вераб’і, зацінькаюць, зачароўваючы слых, жаўтагрудыя сінічкі. Каб крылатыя сябры радавалі нас спевамі, трэба любіць іх і клапаціцца аб іх у час зімовай бяскорміцы. Паслухайце ў запісы, як спяваюць птушкі. Цуд, дый толькі!

ПРЭЗЕНТАЦЫЯ КАРМУШАК

Настаўнік: – Два тыдні таму вы атрымалі заданне: разам з бацькамі зрабіць птушыныя сталоўкі і падзяліцца з аднакласнікамі, якія матэрыялы выкарысталі, праверыць надзейнасць сваёй кармушкі ў час завеі. Раскажыце, калі ласка, які корм падсыпаеце, ці зручна птушкам яго есці, ці не нашкодзіць ён здароўю крылатых гасцей. Прыступаем да абароны работ.

ПЕРШАЯ ГРУПА: – Для вырабу кармушкі нам спатрэбілася пяцілітровая ёмістасць з-пад вады і каляровы шпагат. У бутэльцы мы прарэзалі дзве адтуліны-уваходы. Абрабілі іх кусочкамі мяккай тканіны, каб птушкі не пашкодзілі свае цельцы. Усю бутэльку шчыльна абцягнулі шпагатам. Дах “сталоўкі” таксама зрабілі з некалькіх слаёў шпагату, потым упрыгожылі старымі магнітамі, якія дадалі цяжару, бо пластыкавая бутэлька лёгкая, моцны вецер яе разгойдвае, і корм высыпаецца. (Дэманстрацыя кармушкі.)

ДРУГАЯ ГРУПА: – Для кармушкі мы ўзялі самыя простыя матэрыялы. Нядаўна ў нас дома быў рамонт. Пасля яго засталося шмат кавалкаў фанеры, брусочкі, дошчачкі. З іх атрымалася выдатная птушыная сталоўка. Каб сняданак не здула ветрам і птушкі не засталіся галоднымі, мы зрабілі кармушку з борцікамі. (Дэманстрацыя кармушкі.)

Настаўнік: – Чым вы корміце зімуючых птушак?

(Вучні дэманструюць буклеты з фатаграфіямі зімуючых птушак і корму, які тыя з ахвотай ужываюць.)

ПЕРШАЯ ГРУПА: – На кармушцы часта можна ўбачыць сініц. Яны ніколі не адмовяцца ад несалёнага сала ці мяса. Семечкі сланечніка, кавуна і дыні – найлепшыя ласункі для жаўтагрудых. Яны любяць таксама ягады рабіны, якія адшчыпваюць маленькімі кавалачкамі. Кожны дзень заўважаем вераб’ёў, якія прылятаюць цэлымі чародкамі. У іх вельмі добры апетыт. Ядуць насенне сланечніка, аўсяную крупу, проса, ягады рабіны і каліны.

Можна сустрэць ля кармушкі і галубоў. А вось галкі звычайна прылятаюць апошнімі. Яны асцярожна аглядаюцца, а потым падбіраюць корм, рассыпаны на снезе.

ДРУГАЯ ГРУПА: – Да нас на кармушку часта садзяцца прыкметныя снегіры. З вялікай ахвотай яны раздзёўбваюць ягады рабіны. Але, у адрозненне ад сінічак, снегіры з’ядаюць толькі насенне, а лупіны і мякаць кідаюць уніз. Плады каліны і глогу, семечкі – наш пачастунак для чырванагрудых прыгажуноў. Яшчэ з лета мы нарыхтоўваем насенне крапівы, ясеня і клёна. На іх таксама накідваюцца галодныя снегіры.

Настаўнік: – Малайцы! Акрамя гэтых птушак, хто яшчэ бывае на вашых кармушках?

(Адказы дзяцей: “Дзятлы, сойкі, чыжы, амялушкі”. Паказ відэа.)

Настаўнік: – Як паказвае відэа, галоўнай у час снядання пачуваецца сойка. Яе пабойваюцца дробныя птушкі. Яны здаюцца нам выхаванымі. А сойка выглядае вялікай ненажэрай.

– Пра якія прысмакі для птушак вы забыліся? (Паказ фота.)

– Таўстадзюбы вельмі любяць вішнёвыя костачкі. Улетку не выкідвайце іх: падсушыце і пакладзіце ў скрыначку да зімовых халадоў. А чарвівыя грыбы? Іх таксама можна высушыць, а зімой падавіць – і на кармушку. З вялікім апетытам птушкі падсілкуюцца сушанымі чарвячкамі і лічынкамі насякомых.

– Дык якая задача стаіць перад намі зімой у дачыненні да крылатых?

(Вучні прыходзяць да высновы: зрабіць так, каб птушкі не галадалі, не гінулі, не сумавалі, не трывожыліся аб сваіх таварышах.)

Настаўнік дадае: – Напрыклад, калі гіне снягір, то яго суродзічы сумуюць, трывожна свішчуць, доўга не пакідаюць месца смерці сябра.

– А якой будзе падзяка ад птушак за дапамогу? (Адказы дзяцей.)

Настаўнік: – Правільна! Самая вялікая падзяка – дружная абарона зялёных насаджэнняў ад шкоднікаў, а таксама чароўныя спевы вясной.

Інсцэніроўка “Падслуханая размова”.

Настаўнік: – Зараз паслухайце птушыную размову. Ваша задача: знайсці памылкі.

(Дзеці выступаюць у ролях птушак.)

– Ой-ой, як холадна. Хоць бы хто несалёным сальцам пабалаваў, – забедавала невялікая жаўтагрудая птушка.

– Не цінькай. Я б лепш ягадкі рабіны ці каліны пакаштаваў.

– Так-так, добра было б чарвячка замарыць, – ціха прамовіла даўганогая птушка, якая любіць хадзіць у чырвоных ботах па балотах.

– Як жа цяжка: маразы, завеі, снегапады амаль штодня. Адно мяне радуе: з-пад кары можна дастаць жучкоў, а таксама знайсці шышку і паляцець у сваю “кузню” яе дзяўбсці. А ты, сусед, чаму так радуешся?

– Весялюся, бо ў мяне з’явіліся на свет маленькія птушаняткі. Якія ж яны міленькія!

– А з голаду яны не загінуць? – умяшалася ў размову спрытная птушка, якая лазіць па дрэве вострай дзюбай уніз.

– Ды не, ежы нам хапае. Мама грэе іх, як грубка. Мы таксама яловымі галінкамі ўцяплілі гняздо.

– А ў мяне і хатка ёсць, але ж дзетак зімой не выседжваю, – пачуўся голас са шпакоўні і паказалася чорная галава.

Проса, ячневыя крупы, семечкі кабачка.

Настаўнік: – Якія птушкі гутарылі? Ці ўсіх удзельнікаў размовы можна сустрэць у нас зімой? (Адказы дзяцей.)

– Малайцы, вы добра засвоілі назвы птушак і іх ласункаў, а таксама ведаеце мясціны, дзе яны зімуюць.

– Птушкі – не толькі лекары для дрэў і нашых душ. Іх яшчэ лічаць прадказальнікамі надвор’я. Калі выпраўляешся ў падарожжа, на экскурсію, да вадаёма, пажадана ведаць прагноз надвор’я, каб ад нечаканай непагадзі не сапсаваўся настрой, не сарваўся адпачынак. У старажытныя часы, калі не было ні радыё, ні тэлевізараў, ні камп’ютараў са смартфонамі, людзі назіралі за раслінамі і жывёламі і зрабілі цікавыя высновы.

Семечкі гарбуза, сланечніка, костачкі вішні.

Гульня “Сіноптыкі”. Вучні па чарзе называюць прыкметы, звязаныя з птушкамі.

– Калі варона хаваецца ў галлі, назаўтра чакай марознага дня з завірухай. І наадварот: калі яна сядае на вершаліну дрэва, ранкам будзе ясна і цёпла.

– Вераб’і сярод зімы раптам збіраюць каля куратнікаў пух і пер’е – праз некалькі дзён стукнуць маразы.

– Вераб’і сядзяць на дрэвах або збудаваннях ціхенька, моўчкі – будзе снег без ветру, а калі дружна цырыкаюць – чакай пацяплення. Залазяць пад страху ці хаваюцца ў ламачча – да марозу або перад завірухай.

– Сінічка зранку крычыць – да марозу.

– Вялікі стракаты дзяцел частымі ўдарамі дзюбы аб сухі сук узімку вітае будучае пацяпленне.

Настаўнік: – Вельмі цікавая інфармацыя! Запомніце гэтыя прыкметы і дапамагайце птушкам – прадказальнікам надвор’я.

Праца ў парах

Настаўнік: – Вашай увазе прапануецца табліца “Птушкі”. Знайдзіце назвы птушак і зафарбуйце рознымі колерамі. Выберыце сярод іх зімуючых.

С

Я

Л

Ю

Ц

Е

Л

С

А

Р

А

В

А

З

Я

Ц

К

О

Л

О

О

Е

Л

Я

З

Я

Ш

Й

А

К

Д

Р

О

З

Д

Р

У

К

В

А

Л

А

С

Т

А

Ў

К

А

Е

Э

О

Б

І

Н

І

Ц

А

К

Й

С

Ч

Е

Л

У

К

Т

Ч

А

П

Л

А

Й

К

А

Б

Ж

К

З

Ш

Я

С

П

Ы

Ж

У

Р

А

В

Е

Л

Х

О

Р

Т

С

Е

Л

В

І

Ь

(Сава, зязюля, цецярук, сарока, салавей, сойка, ластаўка, верабей, дрозд, сініца, чапля, шпак, чайка, журавель, бусел.)

ВЫНІКІ: значэнне птушак у прыродзе і для чалавека.

Настаўнік: – На экране – словы-апоры. На іх аснове складзіце аповед пра значэнне птушак у прыродзе.

УПРЫГОЖВАЮЦЬ, РАДУЮЦЬ, АБАРАНЯЮЦЬ, ЗНІШЧАЮЦЬ, РАСПАЎСЮДЖВАЮЦЬ

Настаўнік: – Спыніцеся на слове распаўсюджваюць. (Адказы вучняў.)

– Так, паміж высокіх таполяў часам можна ўбачыць не зусім звыклае для Беларусі дрэва – грэцкі арэх. Як ён тут апынуўся? Гэта варона знайшла дзесьці арэх, узляцела на высокае дрэва і скінула плод уніз, каб ён раскалоўся. Але арэх аказаўся надта цвёрдым і не паддаўся. Такім чынам сярод таполяў праз некалькі гадоў і вырасла арэхавае дрэва.

– Лясныя арэхі ды жалуды хаваюць пра запас сойкі. Часам яны губляюць па дарозе свае знаходкі або забываюць пра хованкі. Так птушкі дапамагаюць рассяленню дзікарослых раслін.

Настаўнік: – На заканчэнне – некалькі жартоўных пытанняў ад нашых навучэнцаў.

  1. Колькі скачкоў у хвіліну робіць грак? (Ніколькі: грак ходзіць, а не скача.)
  2. Колькі крокаў у гадзіну робіць верабей? (Ніколькі: верабей не крочыць, а скача.)
  3. Чым корміцца днём філін? (Нічым: на паляванне ён вылятае ноччу, а днём спіць.)
  4. Хто раней адлятае на поўдзень: попаўзні ці сініцы? (Ніхто з іх не адлятае: гэта зімуючыя птушкі.)
  5. Куды адлятае на зіму сойка? (Нікуды: сойка – зімуючая птушка.)

Настаўнік: – Вось і завяршаецца наша класная гадзіна. Што вам найбольш запомнілася? Што здзівіла і ўразіла? Якія высновы зрабілі вы для сябе? (Выказванні дзяцей.) На памяць аб нашай сустрэчы кожны з вас атрымае ў падарунак эмблему ”Сябар птушак”.

– Запомніце правілы для сяброў птушак: ціхутка назірайце за птушкамі, якія наведваюць кармушкі; насыпайце корм патроху, каб ён не замярзаў і не псаваўся, каб вашы госці паспявалі ўсё з’есці. Галоўнае – карміць крылатых сяброў трэба штодзённа!

Таццяна ПАШАЛЮК, настаўніца пачатковых класаў вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі ДУА “Пагост-Загародская сярэдняя школа імя славянскіх асветнікаў Кірыла і Мяфодзія” Пінскага раёна

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Паразуменне падчас капрамонту: праз штрафы ці дамаўленне?

Паразуменне падчас капрамонту: праз штрафы ці дамаўленне?

Культура выканання работ падчас капрамонту ў Беларусі кульгае, а тэхналогія — парушаецца, сведчаць спецыялісты Дзяржбуднагляда.

Грамадства

Заснуць за 60 секунд. ​Што рабіць з бяссонніцай?

Заснуць за 60 секунд. ​Што рабіць з бяссонніцай?

Сон — адна з асноўных патрэб чалавечага арганізма.

Палітыка

Аляксандр Лукашэнка пра Беларусь і Расію: Мы суверэнныя і незалежныя дзяржавы

Аляксандр Лукашэнка пра Беларусь і Расію: Мы суверэнныя і незалежныя дзяржавы

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка правёў нараду па пытаннях беларуска-расійскага супрацоўніцтва ў ваеннай сферы.