Вы тут

Зніч на калядным стале


Зніч на калядным стале

Часам, каб выдаць важную кнігу, ад яе спачатку трэба адмовіцца. Адмовіцца, каб дэбютнай стала іншая — непатрабавальная да афармлення, самадастатковая, здольная пастаяць за сябе адным сваім зместам. І цвёрда ведаць, што тая, першая, усё роўна з’явіцца на свет — у свой час. Калі прыйдзе разуменне, што кніга нарэшце такая, як трэба. У пераплёце. З каляровымі ілюстрацыямі. У якасным паліграфічным выкананні. Калі стане відавочна, што якраз такою яна і павінна была нарадзіцца... Яна — гэта кніга Зараславы Камінскай «Калядны стол».

Камінская, З. Калядны стол. Некулінарная кніга : апавяданні / Зараслава Камінская. — Мінск : Галіяфы, 2019. — 76 с.

Патрабуецца пэўная мужнасць, каб напісаць кнігу пра сваю сям’ю. Асабліва калі гэта ўсяго толькі другая кніга аўтара-пачаткоўца. Асабліва калі першая кніга атрымала прэмію «Дэбют». Але ж выкласці на паперы ўласныя пачуцці і эмоцыі — найлепшы шлях, каб дацягнуцца да чытача, які знаходзіцца далёка-далёка, і праз гэтую адлегласць заключыць яго ва ўтульныя абдымкі.
Распавесці ў невялічкіх апавяданнях, як гэта каштоўна — мець сям’ю, з якою можна збіраць парэчкі, варыць боршч, пячы пірог ці велікодны куліч.
Падказаць, што святы для таго і існуюць, каб сваякі селі за стол разам і ўспомнілі ўсё, што было, і ўсіх, хто сышоў.
Нагадаць, што час няспынны, бязлітасны і што ў манеткі-лёсу, на адным боку якой адціснутыя сям’я, шчасце, жыццё, абавязкова маецца рэверс, дзе пануюць адзінота, журба, смерць. І пакуль манетка круціцца на рабры, не абраўшы ніякі бок, самы час прыпыніцца, азірнуцца і спытаць сябе: «Ці сапраўды я такі ўжо няшчасны чалавек? Можа, зусім побач нешта істотнае? Можа, яно маскіруецца пад якую надакучлівую банальнасць?..»
Ляціць аповед на мяккіх птушыных крылах над чалавечымі жыццямі. Ляціць, ляціць — ды раптам правальваецца ў паветраную яму: крылы падсечаны страшнай думкай. Падае, але выпраўляецца і ляціць сабе далей.
Іх шмат, думак. Як і тых, хто назаўсёды застаўся ззаду. А рухацца трэба.
Даўжэй за ўсё падала цыбуліна з аднайменнага апавядання. Ад першага да апошняга слова — падзенне ў бездань. Бездань чорную, як бацькоўскае паліто, і самотную, як тая цыбуліна, у кішэні прывезеная дачцэ за трыста кіламетраў. Але і без паліто павінны ўздымацца крылы, інакш не данесці падарунак уласнаму дзіцяці. У будучыні.
Яшчэ на прэзентацыі я зразумела, што кнігу чытаць варта — абавязкова. Ведаеце, калі зразумела? Калі гучала апавяданне «Санкі».
Я слухаю, слухаю... і ўсведамляю, што вусны непрыкметна, самі па сабе расцягваюцца ў дурнаватай усмешцы, якую ну няма куды падзець — так і прарываецца! Я і цяпер думаю, што гэтае апавяданне больш магічна слухаць, чым чытаць. І не дзіва: у ім задзейнічаны ўсе органы пачуццяў...
Здаецца невыпадковым, што пасля прэміі «Дэбют» за кнігу «Русалкі клічуць» аўтарку знайшлі і прэмія Цёткі, і III месца прэміі Гедройца — за «Калядны стол». У гэтым зборніку дастаткова атмасферных апавяданняў, каб дапамагчы выцягнуць са свядомасці даўнія ўспаміны і навучыць захоўваць новыя. Калі цёмнай халоднай раніцай вам няма дзе назапасіць цеплыні на доўгі-доўгі дзень, проста вазьміце ў рукі гэтую кнігу — і ў грудзях запаліцца трапяткі агеньчык, які суцішыць думкі, сагрэе, верне на вусны ўсмешку.
Цеплыні і святла на гэтых старонках хопіць кожнаму.

P.  S. У каментарыях да апублікаванай на TUT.BY рэцэнзіі Ганны Кісліцынай разгарэлася міні-дыскусія аб тым, навошта вясковай бабулі чысціць бульбу так, «каб ачысткі былі тоненькія, як папера». Прыхільнікі гэтага метаду скарысталі такі аргумент, як паважлівае стаўленне да ежы і едакоў, праціўнікі ж давялі, што лушпінне ў любым выпадку пойдзе на корм хатнім жывёлам, а з улікам пасрэднай якасці бульбы застаецца толькі зразаць пабольш. Будзем спадзявацца, хоць хто-небудзь са спрачальнікаў адправіўся шукаць адказ у кніжцы. Усё прасцей, нашмат прасцей: жанчыне трэ было накарміць двух сыноў адной бульбінай...

P. P. S. Калі падчас чытання кагосьці зацікавіць пабудова твора «Апавяданні над парай», можаце пашукаць кнігу «Сказки для горчичников» (Веркор). Дзеці-беларусы і дзеці-французы хварэюць абсалютна ад-ноль-ка-ва! Мабыць, малыя ўсіх нацыянальнасцей любяць, калі непрыемныя працэдуры суправаджаюцца казкамі. Было б здорава пачытаць яшчэ чый-небудзь варыянт...

Дар’я ЗНАЧОНАК

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Вогненныя вёскі. Нельга забыць. Вёскі Гродзенскага раёна, якіх аб'яднала трагедыя

Вогненныя вёскі. Нельга забыць. Вёскі Гродзенскага раёна, якіх аб'яднала трагедыя

На тэрыторыі Гродзенскага раёна фашысты правялі некалькі карных аперацый супраць мірных жыхароў. 

Культура

Святло як добры знак, альбо Крыху пра любоў Івана Пташнікава. У юбілейны год пісьменніка паразмаўлялі з яго дачкой Таццянай

Святло як добры знак, альбо Крыху пра любоў Івана Пташнікава. У юбілейны год пісьменніка паразмаўлялі з яго дачкой Таццянай

 У творах Івана Пташнікава вялікая сувязь з зямлёй, з радзімай — а гэта надзвычай актуальная тэма цяпер.

Грамадства

Тры дні — і паліва на двары. Пра санітарныя высечкі, ландшафтныя біятопы і нарыхтоўку дроў

Тры дні — і паліва на двары. Пра санітарныя высечкі, ландшафтныя біятопы і нарыхтоўку дроў

Сёлета Беларусь тройчы сутыкалася з моцнымі вятрамі, якімі было пашкоджана 4,4 мільёна м3.