Вы тут

Краязнаўчымі сцяжынкамі па Кобрыне і ваколіцах


Па Кобрыншчыне і Кобрыне вандраваць, здаецца, можна бясконца. І звяртаючыся да жыццяпісаў многіх сыноў і дачок гэтай славутай старонкі — таксама. Несумненна, біяграфія краю бязмежная. 


І ў асобе кожнага земляка мы бачым выключнае прыцягненне да роднай старонкі, чулую павагу да зробленага і здзейсненага папярэднікамі, надзвычайную любоў да вялікіх і малых паселішч...Часам даводзіцца чуць і яркія выказванні, якія ўзвышаюць край, якія характарызуюць і яго сыноў і дачок…

Як, прыкладам, і ў выпадку з дасведчаным, аўтарытэтным літаратуразнаўцам і перакладчыкам Іванам Аляксеевічам Чаротам (які нарадзіўся ў вёсцы Лышчыкі Кобрынскага раёна), які так і піша пра сваю радзіму: «Вёска мая — Лышчыкі... — не вялікая, але і не малая ў параўнанні з суседнімі паселішчамі. Як падлічыў пазней, у бяссонныя гадзіны, болей за 70 двароў, ды яшчэ хутар Пакупчыкі з шасцю дварамі і тры дамы — хутары асобныя. Звычайнае паселішча для нашых мясцін. Але гатовы ўсіх пераконваць, што мая малая радзіма зусім не звычайная. Хаця б вось і гэтая акалічнасць: у нас там — ва ўсёй ваколіцы, уключна з балацінамі, пакрытымі хмызняком і лесам, — ніколі з роду не вадзіліся гадзюкі. Этнографы-вернікі з гэтай нагоды гавораць: значыць, намоленыя мясціны. Хаця царквы ў Лышчыках няма і не было, наш прыходскі храм — у старажытных Вежках. Некалі стаяла там прыгожая і вялікая царква з трыма купаламі, і відаць яе было з некалькіх навакольных вёсак. Тая царква згарэла ў 1943 годзе...» Пагадзіцеся, цёплы і праніклівы ўспамін пра роднае паселішча!.. Іван Аляксеевіч Чарота — вядомы ў нашай краіне і за яе межамі славіст, перакладчык з сербскай і іншых славянскіх моў на беларускую. Аўтар многіх кніг па гісторыі стасункаў беларускага прыгожага пісьменства з літаратурамі народаў былой Югаславіі. 

Неяк давялося чытаць у «Звяздзе» дзве грунтоўныя гутаркі — з Іванам Чаротам і праваслаўным святаром Сяргеем Гордунам. І другі суразмоўца журналісткі Вольгі Мядзведзевай — таксама ўраджэнец Кобрыншчыны, калі быць дакладнымі — з вёскі Дзівін. Вельмі цікавае паселішча!.. Тут здаўна развіваліся дэкаратыўна-мастацкія промыслы, народныя рамёствы. Пратаіерэй Сяргей Гордун нарадзіўся ў 1959 годзе. Закончыў Мінскі педагагічны інстытут замежных моў. А ў 1987 годзе — Маскоўскую духоўную акадэмію. У 1991 годзе абараніў дысертацыю на званне кандыдата багаслоўя. З 2005 года загадваў кафедрай біблейскіх і царкоўна-гістарычных дысцыплін Інстытута тэалогіі імя святых Мефодзія і Кірылы Беларускага дзяржаўнага універсітэта. 

Дзівін — яшчэ і радзіма дыпламата, гаспадарчага і палітычнага дзеяча Віталія Курашыка (нарадзіўся ў 1939 годзе). Адзначаны многімі ўзнагародамі: ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга, украінскімі ордэнамі «За заслугі» II і III ступеняў.

Кобрын, Кобрыншчына — радзіма многіх навукоўцаў, якія працавалі, працуюць у практычнай медыцыне, а таксама займаюцца медыцынскай тэорыяй. Яркая асоба ў шэрагу такіх персанажаў гісторыі краю — расійскі вучоны Мікалай Дзмітрыевіч Юшчук (нарадзіўся ў вёсцы Авады ў снежні 1942 года). У 2002 годзе наш зямляк быў прызначаны рэктарам Маскоўскага медыка-стаматалагічнага універсітэта. Пад кіраўніцтвам і пры кансультацыі Мікалая Дзмітрыевіча абаронена 11 доктарскіх і 52 кандыдацкія дысертацыі. Яшчэ ў 1999 годзе ён быў абраны акадэмікам Расійскай акадэміі медыцынскіх навук. Мікалай Юшчук — заслужаны дзеяч навукі Расійскай Федэрацыі, лаўрэат Прэміі ўрада Расійскай Федэрацыі. Адзначаны ордэнамі «Знак Пашаны», «За заслугі перад Айчынай» IV ступені. А ў Мінску жыве і працуе кандыдат медыцынскіх навук, вядомы ў Беларусі дзіцячы кардыяхірург Міхаіл Мікалаевіч Карнялюк (нарадзіўся ў 1960 годзе ў вёсцы Лепаты). 
З Корчыцаў — былы дырэктар (так называлася ў свой час пасада рэктара ВНУ) Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта. Яшчэ ў 1920-я гады закончыў у Маскве інстытут журналістыкі. Працаваў у часопісе Цэнтральнага камітэта Камуністычнай партыі «Деревенский коммунист». У 1936 годзе быў пераведзены ў ЦК Кампартыі (бальшавікоў) Беларусі — загадчыкам аддзела друку і выдавецтваў. А ў лістападзе 1937 года М. Казюка прызначылі дырэктарам БДІНГ. У ліпені 1938 арыштавалі... Праўда, недзе праз год выпусцілі. 

Вёска Дзявяткі — радзіма Міхаіла Іванавіча Дзямчука, які нарадзіўся 28 мая 1946 года. Доктар фізіка-матэматычных навук, член-карэспандэнт Нацыянальнай Акадэміі навук Беларусі. У 1988 годзе быў прызначаны міністрам адукацыі. У 1991 годзе — намеснікам старшыні Савета міністраў Рэспублікі Беларусь. У 1994-2000 М. Дзямчук — рэктар Беларускага нацыянальнага тэхнічнага універсітэта. Пасля ізноў некаторы час Міхаіл Іванавіч займаў пасаду віцэ-прэм’ера беларускага ўрада. Навуковыя, дзяржаўныя заслугі нашага земляка адзначаны прэміяй Ленінскага камсамола Беларусі, Дзяржаўнай прэміяй Рэсупблікі Беларусь. 

У Інстытуце матэматыкі НАНБ доўгі час працаваў ураджэнец вёскі Дзямідаўшчына (нарадзіўся ў 1953 годзе) кандыдат фізіка-матэматычных навук Міхаіл Мацвеевіч Чуйко. Кобрын — радзіма яшчэ аднаго матэматыка Аскара Зарыскага. Родам са старажытнага горада — і гісторык Аллон Гдальяш (нарадзіўся ў 1901 годзе), аўтар грунтоўных прац па жыццяпісу яўрэйскага народа і Ізраіля. А родам з кобрынскай вёскі Мацы (паселішча вядомасць сваю мае з 1563 года) — і беларускі сацыёлаг і філосаф Георгій Антанюк (нарадзіўся ў 1942 годзе). Доктар філасофскіх навук. Лічыцца адным з вядомых футуролагаў, сацыяльных інжынераў-метадолагаў сацыяльнай інжынерыі і сістэмных падыходаў у сацыялогіі. Не забываўся ніколі Георгій Антанюк на сваю радзіму. Пра што сведчыць і адзін з яго артыкулаў у газеце «Збудінне» — «Заходнія палешукі: іх шлях да сусветнай гісторыі (кароткая гістарычная даведка)». 

А з вёскі Хадынічы — беларускі мовазнаўца і журналіст Віктар Іванавіч Іўчанкаў (нарадзіўся ў 1962 годзе). Доктар філалагічных навук. Прафесар. З 1989 года працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце. У 1996 годзе быў прызначаны загадчыкам кафедры стылістыкі і літаратурнага рэдагавання Інстытута журналістыкі Белдзяржуніверсітэта. Сярод навуковых зацікаўленняў — стылістыка беларускай і рускай мовы, стыль Уладзіміра Караткевіча, лінгвістыка публіцыстычнага тэкста. Заснаваў у Беларусі навуковую школу дыскурснага анліза СМІ, Адзін з асноўных распрацоўшчыкаў праекта новай рэдакцыі і «Правіл беларускай арфаграфіі і пунктуацыі» (2006 — 2008 гг.). З’яўляецца аўтарам каля 400 (!) навуковых і метадычных прац. А вёска Гуцкі — радзіма ўжо ўкраінскага мовазнаўцы Астапа Васільевіча Лапскага (1926 — 2012). Астап Лапскі — і вучоны, і паэт, эсэіст, літаратуразнаўца, перакладчык, публіцыст. Закончыў Вроцлаўскі і Варшаўскі ўніверсітэты. Працаваў выкладчыкам кафедры ўкраінскай філалогіі ў Варшаўскім універсітэце. За прыналежнасць да «Салідарнасці» быў у 1981 годзе з універсітэта зволены. І дзесяць гадоў «прасядзеў дома». Шмат друкаваўся ва ўкраінскай перыёдыцы Польшчы. Асобна выйшлі тры зборнікі яго мастацкіх твораў. На Украіне і ў Беларусі, на вялікі жаль, гэтая асоба зусім невядомая. Праўда, напрыканцы жыцця наш зямляк быў адзначаны Нацыянальнай прэміяй Украіны імя Тараса Шаўчэнкі — за кнігі «Сябе шукаю» і «Па абодва бакі ісціны», а таксама пісьменнік з’яўляецца лаўрэатам Міжнароднай прэміі імя Багдана Лепкага.

Кобрыншчына — і радзіма многіх дзяржаўных і гаспадарчых, палітычных дзеячаў. Сярод іх надзвычай яркай асобай падаецца Аляксандр Сцяпанавіч Рагачук, які нарадзіўся ў вёсцы Шыпавічы ў 1965 годзе. Зараз займае пасаду старшыні Брэсцкага гарвыканкама. А з вёскі Пяскі — Пётр Іванавіч Ратайка (1898 — 1982), які ў 1943 — 1944 гг. займаў пасаду намесніка старшыні Саўнаркама БССР. З 1944 года быў старшынёю Гродзенскага аблвыканкама. Першым сакратаром Маладзечанскага гаркама КПБ была ўраджэнка вёскі Андронава Аляксандра Іванаўна Федасюк (нарадзілася ў 1904 годзе). Прафесійная рэвалюцыянерка, яна з’яўлялася і сакратаром ЦК камсамола Заходняй Беларусі. Узнагароджана ордэнамі Леніна, Чырвонага Сцяга, Чырвонай Зоркі. 

Славуты край Кобрынскі сваімі ўраджэнцамі. І гэта накладвае асаблівую пячатку на адукацыйныя, асветніцкія клопаты сучаснікаў. Сёлета ў Кобрыне адбылося шмат сімпатычных пераабсталяванняў, разлічаных на гады і дзесяцігоддзі. Горад фактычна набыў новае аблічча. І рупілася дзеля таго, лічы, уся краіна. Дапамагла ў зменах падрыхтоўка да чарговага Рэспубліканскага свята «Дажынак». У такім разе застаецца спадзявацца на ўзвышэнне, узлёт, спартыўныя, навуковыя і мастацкія здабыткі моладзі, якая ў Кобрыне, на Кобрыншчыне таленты свае ў многіх накірунках выяўляе. Ім, маладым, ужо ў блізкім заўтра быць гаспадарамі і распараджальнікамі лёсу Кобрына, Кобрыншчыны і ўсяе краіны. 

Алесь КАРЛЮКЕВІЧ

Прэв’ю: rw.by

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Чаму 14 лістапада варта лічыць днём яднання?

Чаму 14 лістапада варта лічыць днём яднання?

З прапанаваных для абмеркавання дат, адна з якіх можа стаць Днём народнага адзінства — 14 лістапада.

Грамадства

Анёл па імені Алена. Як прадпрымальніца стала сацработнікам

Анёл па імені Алена. Як прадпрымальніца стала сацработнікам

Сацыяльны работнік тэрытарыяльнага цэнтра сацыяльнай абароны насельніцтва Маскоўскага раёна Мінска Алена Сцепаненка працуе на сваім месцы каля двух гадоў.

Эканоміка

Магілёўскі прадпрымальнік — пра вытворчасць на перыферыі і адказнасць перад сабой і людзьмі

Магілёўскі прадпрымальнік — пра вытворчасць на перыферыі і адказнасць перад сабой і людзьмі

Сідаравічы — невялікі аграгарадок паміж Магілёвам і Быхавам. Менавіта тут знаходзіцца вядомая ў Магілёўскім раёне фермерская гаспадарка Сяргея Куцанава.