Вы тут

Разумець, што такое булінг і як з ім змагацца, вучаць школьнікаў


Праект па папярэджанні булінгу, псіхалагічнага і фізічнага гвалту «Сяброўскае і падтрымліваючае асяроддзе ва ўстановах агульнай сярэдняй адукацыі» працягвае працаваць на базе 26 школ Беларусі. Дзіцячы фонд ААН (ЮНІСЕФ) рэалізоўвае мадэль, якая паспяхова зарэкамендавала сябе ў Харватыі, Сербіі, Чарнагорыі і Балгарыі, у партнёрстве з Інстытутам псіхалогіі Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта. Ці патрэбна гэта нам, высвятляла карэспандэнт «СГ».


Гульня ў «чатыры куткі»

Падчас заняткаў.

Мы наведалі адкрыты ўрок у 10 класе сталічнай школы № 197. У падлеткаў гэта былі першыя заняткі па тэме, а сам клас адметны тым, што яго сфарміравалі з усёй паралелі. Такім чынам мінулагоднія дзевяцікласнікі пакуль не вельмі добра ведаюць пра існуючыя адзін у аднаго праблемы, высвятляць якія прыйдзецца фактычна з нуля.

Вялі заняткі адразу тры валанцёры-старшакласнікі гэтай жа школы. Пачаўся ўрок з прагляду невялікага роліка пра булінг, пасля чаго вучні падзяліліся гісторыямі з цкаваннем і крыўдамі як з уласнага жыцця, так і з назіранняў за знаёмымі.

— Усё, што мы абмяркоўваем на занятках, застаецца ў межах класа. У нас існуе правіла «стоп», калі вы можаце перапыніць пытанні, якія вам непрыемныя. Прытрымліваемся методыкі безацэначных меркаванняў: не асуджаем чыёсьці стаўленне, а таксама гаворым толькі за сябе, не ўжываючы выразы накшталт «на нашу думку», «мы вырашылі» і іншыя, — пазнаёміў з правіламі паводзін на ўроку Мікалай ЛАДУЦЬКА, валанцёр праекта.

Стрэс, эмацыянальная прыгнечанасць, страх, боль, пакуты — усе гэтыя эмоцыі, на думку вучняў, выклікае насілле. Менавіта пра яго: фізічнае (штуршкі і бойкі) і псіхалагічнае (цкаванне і кпіны) ішла гаворка на ўроку.

Каб разабрацца, чым адрозніваюцца фізічнае і эмацыянальнае насілле, жарт і булінг, дзесяцікласнікам прапанавалі пагуляць у «Чатыры куткі». Школьнікам агучвалі розныя сітуацыі, і падлеткі выбіралі адзін з чатырох варыянтаў, да якіх тыя адносяцца. Абмеркавалі старшакласнікі і сітуацыі, якія датычыліся здзекаў наконт знешняга выгляду, высмейвання веравызнання і этнічнай прыналежнасці, поўнага ігнаравання аднакласнікамі, адбірання рэчаў і грошай і іншых негатыўных праяў школьнага жыцця. Школьнікі выказалі і свае меркаванні адносна таго, што яны могуць зрабіць, каб не дапускаць булінгу. «Не быць эгаістам», «быць шчырымі з сабой і іншымі», «умець слухаць», «паважаць адзін аднаго», «улічваць меркаванні іншых».

Адной з самых карысных рэчаў, якія вучні набылі пасля ўрока, стала не толькі ўсведамленне таго, наколькі важна супрацьстаяць булінгу, але і тое, што яны выслухалі меркаванні і думкі адзін аднаго, лічаць самі ўдзельнікі праекта. А яшчэ яны зразумелі, што неабходна пазбягаць замоўчвання праблемы і звяртацца па дапамогу.

У гэтым класе ўжо сфарміраваўся свой «супрацьбулінгавы касцяк» з некалькіх дзяўчат, якія адстойваюць справядлівасць. «У нас агульныя ідэі, падобныя погляды і нават амаль аднолькавыя прабіўныя характары», — смяюцца яны. Школьніцы падзяліліся сваімі думкамі і ўспрыманнем цяперашняга школьнага жыцця:

— Такія заняткі дапамагаюць пачуць людзей і зразумець іх. У далейшым гэта мяняе светапогляд.

— З часам на многія рэчы перастаеш звяртаць увагу. Тое, што здавалася хвалюючым пару гадоў таму, цяпер успрымаецца па прынцыпе «ну і што?». Сёння ў моладзі сваё разуменне праблемных сітуацый.

— Тэма булінгу раней не ўздымалася, і цяпер важна, каб кожны пра яе выказваўся. Мы ўжо амаль дарослыя людзі, наладжваем адносіны, стараемся паводзіць сябе нейтральна, спакойна вырашаць праблемы.

— Пакуль мы робім так, як адчуваем. Тым больш што малодшыя на нас арыентуюцца. Мы раімся і з дарослымі, як зрабіць лепш.

Пасля кожнага тэматычнага ўрока актыўных школьнікаў заахвочваюць невялічкімі прэезентамі: сшыткамі, бранзалеткамі і значкамі з лагатыпамі праекта. І гэта для вучняў не проста прыгожыя штучкі, а знак прыналежнасці да вялікай справы.

«Вясёлая руціна»

Важна, што валанцёры праекта, якія праводзяць заняткі, — вучні старэйшых класаў гэтай жа школы. Магчыма, таму і школьнікам значна прасцей раскрывацца і выказваць свае думкі, расказваць пра крыўды, думаць, як рэагаваць на сітуацыі, бо зносіны адбываюцца на аднолькавых правах. Самі ж валанцёры сціпла адзначаюць, што яны проста праваднікі інфармацыі, а сапраўдныя спецыялісты — педагогі і ментары з ліку выкладчыкаў БДПУ.

— Я абрала для сябе выкладчыцкую сферу і буду паступаць у БДПУ. Пару гадоў таму хадзіла яшчэ на факультатыў па псіхалогіі, а цяперашняя валанцёрская дзейнасць мне дапамагае ўзбагаціцца практычным вопытам, — растлумачыла сваё жаданне быць валанцёрам Кацярына Васьковіч.

Аб праекце, які адбываецца ў школе, «расказваюць» нават на прыступках.

Яе цёзка Кацярына Гележа — таксама валанцёр. Яна вучыцца ў педагагічным класе, хоць прызналася, што яе маці была ад гэтага не ў захапленні:

— Мая мама — дэфектолаг у дзіцячым садку, і яна не вельмі ўзрадавалася майму жаданню стаць педагогам. Яна па сабе ведае, як шмат часу адбірае работа, у тым ліку і з мноствам папер, таму менш часу застаецца сям'і. Аднак я ўспрымаю ўсё гэта як «вясёлую руціну», атрымліваю энергію ад таго, што магу дапамагчы іншым людзям.

Увогуле бацькі ўспрымаюць удзел сваіх дзяцей у праекце станоўча і пытаюцца, што новага і карыснага тыя даведаліся, падзяліліся школьнікі.

— Шкада, што раней не было такой праграмы. Калі б у дзяцей быў шанц не замоўчваць праблему, а гаварыць пра яе, то не было б ва ўзаемаадносінах столькі пытанняў. Гэты праект дазволіў паглядзець на сябе збоку, дапамог падлеткам раскрыцца. Магчыма, некаму гэта выратуе жыццё ў прамым і пераносным сэнсе, — выказалася Ірына ІГНАТОВІЧ, педагог і мама шасцікласніка, які цяпер вучыцца ў школе. — Дзеці вывучаюць праблему, удзельнічаюць у ролевых гульнях, прайграюць сітуацыі. А яшчэ падчас размоў успамінаюцца ўсе крыўды, што назапасіліся за гады вучобы і якія ніхто не агучваў. З пачаткам праекта нават стала цішэй у школе, затое ў яго ўдзельнікаў проста вочы гараць.

«Супрацьбулінгавы касцяк»: Аліна БЛІЗНЮК, Аліна МАЛІНОЎСКАЯ, Ганна ДАБЖЫНСКАЯ, Каталіна ЛАЗАНЕНКА, Мар'я САВУЛЬЧЫК, Ганна ПАЦЕХІНА.

— На жаль, праблемы булінгу існуюць, прычым у школах у розных краінах. Праект вучыць дзяцей быць нераўнадушнымі, расказвае, як выпраўляць складаныя сітуацыі. Часта дарослымі агрэсарамі становяцца людзі, якія ў свой час пацярпелі ад цкавання і насілля, і трэба перарваць гэтае кола. Па вопыце краін, дзе праект ужо адбыўся, я бачу, што ён працуе, — падзялілася меркаваннем Габрыела АКІМАВА, намеснік прадстаўніка ЮНІСЕФ у Рэспубліцы Беларусь.

Арганізатары спадзяюцца, што з часам ім удасца дасягнуць пастаўленай мэты: стварыць умовы для таго, каб усе школы ў Беларусі сталі цалкам псіхалагічна бяспечным месцам.

Пра супрацьстаянне булінгу ў школе адразу папярэджваюць плакаты на ўваходзе.

Ірына СІДАРОК

Фота аўтара

Загаловак у газеце: Твой бяспечны асяродак

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Выбіраем аптымальную пару года для пахудзення. Спойлер: і гэта не лета!

Выбіраем аптымальную пару года для пахудзення. Спойлер: і гэта не лета!

Жыццё ў «эпоху спажывання» — сур’ёзнае выпрабаванне для чалавека.

Эканоміка

Нашы фінансы павінны прыносіць даход. Які? Вось у чым пытанне

Нашы фінансы павінны прыносіць даход. Які? Вось у чым пытанне

Адукаваныя людзі загадзя плануюць свой паток фінансаў, размяркоўваючы іх па перспектыўных напрамках, тым самым забяспечваючы сабе нябеднае жыццё.

Культура

Мінск 1941. Як гэта было

Мінск 1941. Як гэта было

Неба пачарнела ад самалётаў.