Вы тут

Адкрыта выстаўка «Простыя рэчы. Імбрыкі»


Да 4 красавіка 2021 года ў Нацыянальным гістарычным музеі Рэспублікі Беларусь адкрыта выстаўка «Простыя рэчы. Імбрыкі», якая дэманструе палітру вырабаў Мінскага і Добрушскага фарфоравых заводаў 1960—2000-х гадоў.


Калі паглыбіцца ў гісторыю, то першаадкрывальнікамі фарфору былі кітайцы яшчэ ў шостым стагоддзі. Потым сакрэтнае спалучэнне інгрэдыентаў доўга шукалі еўрапейскія вучоныя, і ў 1708 годзе ў Саксоніі Эрэнфрыд Вальтер Чырнгаўз і яго вучань Іаган Фрыдрых Бетгер адкрылі сакрэт белай парцэляны. І пасля смерці першага якраз яго паслядоўніку, які працягнуў гэтую справу, і прыпісалі ўсе заслугі.

Што датычыцца нашай зямлі, Свержанская фаянсавая мануфактура (цяпер Новы Свержань) заснавана Міхалам Казімірам Рыбанькам у 1742 г., але ўзораў яе вытворчасці ў музейным зборы, на жаль, няма. У Беларусі сучасная гісторыя фарфору бярэ свой адлік ад сакавіка 1951 года, калі Мінскі кафлявы завод перайменавалі ў фарфорава-фаянсавы, але праіснавала вытворчасць да 2009 года. Першая прадукцыя на Добрушскім фарфоравым заводзе была выраблена 28 снежня 1978 года, які ў гісторыі стаў днём заснавання прадпрыемства. Яно дзейнічае і радуе сваіх пакупнікоў і да сёння.

— Тое, што гісторыя беларускага фарфору пачалася значна пазней, чым у той жа Еўропе, вядома, аказала пэўны ўплыў. Бо дазволіла нашым вытворцам развівацца і ўдасканальвацца, абапіраючыся на ўжо здабыты іншымі вопыт. Выстаўка задумвалася як адна з цыкла праектаў, прысвечаных беларускаму фарфору. Вядома, у нас не было такіх вытворчасцяў, як Імператарскі фарфоравы завод у Расіі ці Мейсенскі ў Германіі, але ўсё ж існуе такое паняцце, як беларуская прамысловая вытворчасць фарфору. Напрыклад, Мінскі фарфоравы завод прапрацаваў толькі да 2000-х гадоў, але там быў іх уласны музей, дзе збіралі па адным экзэмпляры ўсяго, што выпускалі. Пасля закрыцця вытворчасці калекцыя перайшла ва ўласнасць музея, — распавядае куратар праекта мастацтвазнаўца Марына Казанцава. — У цэнтры ўвагі выстаўкі імбрык як сімвал дому, гасціннасці і ўтульнасці. Кожны з экспанатаў паказвае тыя тэндэнцыі, па якіх развівалася матэрыяльная культура, як змяняліля густы, тэхнікі, тэхналогіі.

Чайнікі з'яўляюцца аднымі з самых папулярных і традыцыйных відаў посуду ў кожнай сям'і. Калі звярнуцца да слоўнікаў, сустрэнем сцверджанні, што «імбрык», «імбрычак» — састарэлае слова, якое абазначае сасуд для заварвання, а «чайнік» мае значэнне і як сасуд для кіпячэння вады, і як сасуд, напрыклад, фарфоравы для заварвання чаю. Выстаўка адлюстроўвае змены формы і спосабаў аздаблення фарфору пад уплывам часу, моды і стыляў. Упершыню наведвальнікі маюць магчымасць пазнаёміцца з прыкладамі вырабаў, якія былі дапушчаны ў вытворчасць Мастацкім саветам Мінскага фарфоравага заводу з 1960-х гг.

Так, тут прадстаўлены сервіз, які вырабілі на Мінскім заводзе ў 1963 годзе. Яго аўтар — мастак Віктар Гаўрылаў. Бачым простую форму і апрацоўку золатам, а таксама надпіс «образец», які і сведчыць, што перад намі той самы першы экземпляр. Такія рэчы, адзначае мая суразмоўніца, у музейным свеце вельмі цэняцца. І ўвогуле ўсе вырабы, якія экспануюцца на выстаўцы, паказваюцца ўпершыню. Можна тут убачыць чайнікі Леаніда Багданава, дзе адразу адчуваецца атмасфера 60-х, бо прастата формы і аздаблення і ёсць сведкі таго перыяду, калі ў прыярытэце была зручнасць. Звяртаюць на сябе ўвагу аўтарскія экзэмпляры чайнікаў, адметных сваёй кампазіцыяй, з выкарыстаннем золата для выдзялення асобных дэталяў. Напрыклад, на адным з вырабаў мы бачым сюжэт, дзе ёсць бабуля і дзядуля, і гэта нібы адразу навявае асацыяцыі з казкамі, аднак тут яны мараць не пра залатую рыбку, а пра кавамолку... Фантазія мастакоў — яна такая непрадказальная. А вось камплект «Чабор», у ім кубкі маюць выгляд піял, і тое невыпадкова, бо рабілі яго па замове для краін Сярэдняй Азіі. Альбо непадалёк бачым чайнік, які весела нам усміхаецца, а побач — статуэтачка клоўна. І зноў адкрыццё: аўтар яе дызайну — Сяргей Арлоў, той самы, што стварыў помнік Юрыю Далгарукаму ў Маскве. Сярод аўтараў прадстаўленых вырабаў з фарфору сустракаеш імёны Віктара Гаўрылава, Леаніда Багданава, Валерыя Леантовіча і многіх іншых. Кампазіцыі некаторых камплектаў, такіх як «Лянок», «Агрэст», «Альтанка», «Валошкі», не толькі адсылаюць нас да тэмы беларускіх матываў у творчасці тагачасных мастакоў фарфоравых заводаў, але і даюць асалоду назіраць за спалучэннем фарбаў, шукаць разгадкі аўтарскіх вобразаў. А вось той самы трохузроўневы чайнік з афішы аказваецца таксама работай Леаніда Багданава, аднак ужо настолькі іншай па стылі і аздабленні, калі параўноўваць са згаданай раней стылістыкай 60-х гадоў, што шчыра здзіўляешся.

Ужо пасля знаёмства з выстаўкай цікаўлюся, як можна ахарактарызаваць сённяшні попыт на вырабы з фарфору, ці адчуваецца з'яўленне новай моды на яго? Марына Вадзімаўна адзначае:

— Цяпер існуе вялікі інтарэс да збору падобных рэчаў, старой скульптуры. Хоць, вядома, калі казаць пра той жа аўтарскі фарфор, які робіцца з выкарыстаннем дарагіх матэрыялаў і распісваецца ўручную, то гэта прадмет раскошы, і яго не кожны можа сабе дазволіць. І вялікая ўдача, калі цікавыя экзэмпляры трапляюць у фонды музеяў.

Алена ДРАПКО

Фота аўтара

Загаловак у газеце: Сімвал гасціннасці з адлюстраваннем часу

Выбар рэдакцыі

Грамадства

«Сацыяльная зніжка» — каму і на што? Як купіць прадукты танней на 10 %

«Сацыяльная зніжка» — каму і на што? Як купіць прадукты танней на 10 %

На зніжку могуць разлічваць пенсіянеры, шматдзетныя сем’і.

Палітыка

Андрэй Савіных: Якасць абраных стратэгій не правяраецца ў ідэальных сітуацыях

Андрэй Савіных: Якасць абраных стратэгій не правяраецца ў ідэальных сітуацыях

Беларускі парадак дня нікому не дае расслабіцца, час не дазваляе.

Грамадства

Экстраная дапамога. Як працуе Цэнтр аператыўнага кіравання МНС

Экстраная дапамога. Як працуе Цэнтр аператыўнага кіравання МНС

Дзяжурныя службы — вушы і вочы Міністэрства па надзвычайных сітуацыях. 

Палітыка

Пасол Беларусі ў КНР: З 1992-га тавараабарот з Кітаем вырас больш як у 130 разоў

Пасол Беларусі ў КНР: З 1992-га тавараабарот з Кітаем вырас больш як у 130 разоў

Наперадзе юбілей беларуска-кітайскіх адносін — 30 гадоў.