Вы тут

Эпохі дакумент. Што такое дарчы надпіс і для чаго ён


Паводле азначэння Вячаслава Рагойшы, дарчы надпіс — від мініяцюры «на выпадак». Для пісьменніка такім выпадкам перадусім становіцца выданне ўласнай кнігі, якую ён прэзентуе пэўнай асобе. Не менш запатрабаваны гэты жанр і пры неабходнасці ўручыць падарунак, у тым ліку фотаздымак, малюнак, паробку.


Партрэт Кастуся Каліноўскага (мастак П. Сергіевіч).

Часам пісьменнікі дзеляцца рукапісамі сваіх твораў, пакідаючы на іх дарчыя надпісы. І ўсе яны — незаменная крыніца інфармацыі і пра аўтара надпісу, і пра атрымальніка, і пра іх узаемаадносіны і погляды на жыццё. Урэшце гэта — дакумент эпохі. Дарчыя надпісы, часцей за ўсё сціслыя, але канцэптуальна насычаныя творы, могуць быць празаічнымі і вершаванымі, напісанымі звычайным ці нейкім адметным шрыфтам, з дадаткам малюнкаў, сімвалаў ці без іх. Зразумела, большая колькасць дарчых надпісаў мае трафарэтны, набліжаны да афіцыйнага стыль, але і ў гэтым разе яны падказваюць даследчыку факты, звязаныя з месцам і часам, што вельмі істотна для складання летапісу жыцця і творчасці пісьменніка.

Змешчаны ў гэтым нумары дарчы надпіс Генадзю Кісялёву — яскравае пацвярджэнне неабходнасці збірання і вывучэння такіх «мініяцюр». У выдавецтве «Мастацкая літаратура» працягваецца выданне Збору твораў У. Караткевіча (у 25  т.). У 23-м томе якраз і будуць змешчаны дарчыя надпісы. На сёння сабраны матэрыялы з прысвячэннямі родным, некаторым сябрам і знаёмым. Але гэта — толькі невялічкая частка падрыхтоўчай працы, бо У. Караткевіч пакінуў тысячы дарчых надпісаў, і сабраць іх усе маларэальна (гэта праца на пакаленні). Зірніце на два надпісы — сястры Наталлі Кучкоўскай на першым выданні рамана «Хрыстос прызямліўся ў Гародні: Евангелле ад Іуды» (Мінск, 1972) і Рыгору Барадуліну на кнізе «З вякоў мінулых» (1978) — ці ж гэта не варта захавання:

«Наталцы — ад брата,

Кнігу — пачату

У снежным Шаголе,

Дзе была мне — Воля.

Уладзімір

26 снежня 72».

Дарчы надпіс Караткевічаў на адвароце партрэта Кастуся Каліноўскага.

«Славутаму другу майму, генію не толькі “вякоў мінулых”, але і “вякоў будучых” (асабліва) — ад барзапісца таго, што мінула — Ул. Караткевіча. 4 жніўня 79 г.».

Ёсць спадзяванне, што адгукнуцца тыя, у каго ў асабістых бібліятэках захоўваюцца кнігі з такімі надпісамі. Як укладальнік 23-га тома прашу паспрыяць таму, каб яны былі абнародаваныя: дасылайце сканаваную або якасна сфатаграфаваную старонку з надпісам, пазначайце звесткі пра кнігу і абставіны яе ўручэння (калі такая інфармацыя ёсць) на адрас, адмыслова створаны для гэтага: darnadpisy@yandex.ru.

Зробім агульную справу для захавання спадчыны Уладзіміра Караткевіча!

Пятро ЖАЎНЯРОВІЧ

Фота на паласе з уласнага архіва сям’і Г. В. Кісялёва

Загаловак у газеце: Дарчы надпіс, эпохі дакумент

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Змены ў падатковы кодэкс. Хто заплаціць падатак на кватэру, а хто не?

Змены ў падатковы кодэкс. Хто заплаціць падатак на кватэру, а хто не?

З пачатку года ўступілі ў сілу змены ў Падатковы кодэкс.

Культура

Біблія на беларускай мове: «Галоўнае — абапірацца не на прыдуманыя ўяўленні, а на тысячагадовы вопыт набожных папярэднікаў»

Біблія на беларускай мове: «Галоўнае — абапірацца не на прыдуманыя ўяўленні, а на тысячагадовы вопыт набожных папярэднікаў»

 У 2019 годзе прэміяй «За духоўнае адраджэнне» былі адзначаны перакладчыкі Бібліі на беларускую мову.

Палітыка

Алег Іваноў: Наша супрацоўніцтва — вуліца з двухбаковым рухам

Алег Іваноў: Наша супрацоўніцтва — вуліца з двухбаковым рухам

У бягучым годзе стартуе рэалізацыя 28 інтэграцыйных праграм Саюзнай дзяржавы.

Грамадства

Чым прыцягвае гісторыя ваеннай авіяцыі бераставіцкіх аматараў тэхнічнай творчасці

Чым прыцягвае гісторыя ваеннай авіяцыі бераставіцкіх аматараў тэхнічнай творчасці

Ідэя стварыць гурток авіямадэлістаў у нейкім сэнсе звязана і з размяшчэннем побач з райцэнтрам былога ваеннага аэрадрома.