Вы тут

На­цы­я­наль­на­му па­ра­а­лім­пій­ска­му ка­мі­тэ­ту — 25 га­доў!


Гіс­то­рыя бе­ла­ру­саў на Па­ра­а­лім­пій­скіх гуль­нях па­ча­ла­ся з 1988 го­да. Та­ды ў Се­у­ле Алег Шэ­пель, сён­няш­ні стар­шы­ня На­цы­я­наль­на­га па­ра­а­лім­пій­ска­га ка­мі­тэ­та, за­ва­я­ваў тры ме­да­лі ў спа­бор­ніц­твах па лёг­кай ат­ле­ты­цы. На Гуль­нях 1992 го­да ў Бар­се­ло­не бе­ла­ру­сы, вы­сту­па­ю­чы ў скла­дзе ка­ман­ды СНД, са­бра­лі адзі­нац­цаць ме­да­лёў. Пер­шая су­ве­рэн­ная дэ­ле­га­цыя бе­ла­рус­кіх па­ра­а­лім­пій­цаў бы­ла на­кі­ра­ва­на на зі­мо­выя Па­ра­а­лім­пій­скія гуль­ні ў Лі­ле­ха­ме­ры ў 1994 го­дзе. А праз два га­ды — у са­ка­ві­ку 1996 го­да — быў ство­ра­ны На­цы­я­наль­ны па­ра­а­лім­пій­скі ка­мі­тэт Рэс­пуб­лі­кі Бе­ла­русь, які сё­ле­та ад­зна­чае свой 25-га­до­вы юбі­лей.


Параалімпійскія гульні ў Пхёнчхане.

Баць­кі-за­сна­валь­ні­кі — лю­дзі, якія даў­но ўпі­са­лі свае ім­ёны ў гіс­то­рыю бе­ла­рус­ка­га спор­ту. Мі­ка­лай За­іч­коў, пер­шы на­мес­нік мі­ніст­ра спор­ту Бе­ла­ру­сі, ві­цэ-прэ­зі­дэнт НАК, быў пер­шым ге­не­раль­ным сак­ра­та­рам. А пер­шы прэ­зі­дэнт На­цы­я­наль­на­га па­ра­а­лім­пій­ска­га ка­мі­тэ­та — сла­ву­ты кань­ка­бе­жац, шмат­ра­зо­вы чэм­пі­ён све­ту Ігар Жа­ля­зоў­скі. Мі­ка­лай Шу­дзей­ка і сён­ня на па­са­дзе ге­не­раль­на­га сак­ра­та­ра ка­мі­тэ­та раз­ві­вае па­ра­а­лім­пій­скі спорт. Ён рас­ка­заў, ча­го ар­га­ні­за­цыя да­сяг­ну­ла за чвэрць ста­год­дзя.

«У ся­рэ­дзі­не 90-х га­доў мы ўба­чы­лі, што па­ра­а­лім­пій­скі спорт на­бы­вае па­пу­ляр­насць у све­це, і вы­ра­шы­лі раз­ві­ваць яго ў не­за­леж­най Бе­ла­ру­сі. Су­мес­ны­мі на­ма­ган­ня­мі, з да­па­мо­гай та­ва­рыст­ва ін­ва­лі­даў па зро­ку, Мі­ніс­тэр­ства спор­ту мы ства­ры­лі па­ра­а­лім­пій­скі ка­мі­тэт. Ня­гле­дзя­чы на вя­лі­кую коль­касць фі­нан­са­вых, бю­ра­кра­тыч­ных праб­лем, мы пра­ца­ва­лі з апан­та­нас­цю і эн­ту­зі­яз­мам. Не­ка­то­рыя
з гэ­тых праб­лем і праз 25 га­доў ак­ту­аль­ныя, але і наш эн­ту­зі­язм не знік», — ад­зна­чае Мі­ка­лай Мі­ка­ла­е­віч.

Не спор­там адзі­ным

Раз­віц­цё па­ра­а­лім­пій­ска­га спор­ту «за­вя­за­нае» на важ­ных са­цы­яль­ных праб­ле­мах, што да­ты­чац­ца ін­тэ­гра­цыі ін­ва­лі­даў у гра­мад­ства. Ба­дай, ці не са­мая ак­ту­аль­ная з іх — без­бар'­ер­нае ася­род­дзе. Па сло­вах Мі­ка­лая Шу­дзей­кі, па­ра­а­лім­пій­скі ка­мі­тэт унёс знач­ны ўклад у зруч­насць бе­ла­рус­кіх га­ра­доў: «Ка­лі мы па­чы­на­лі раз­віц­цё па­ра­а­лім­пій­ска­га ру­ху, пра без­бар'­ер­нае ася­род­дзе ў нас на­ват ні­хто не чуў, на спар­тыў­ных аб'­ек­тах не бы­ло ні­я­кіх умоў для ін­ва­лі­даў. І пер­шая цяж­касць, з якой мы су­тык­ну­лі­ся, — ар­га­ні­за­цыя ву­чэб­на-трэ­ні­ро­вач­на­га пра­цэ­су. Як спарт-
­сме­ну да­брац­ца да ста­ды­ёна, у трэ­на­жор­ную за­лу, у гас­ці­ні­цу? І мы па кроп­лях збі­ра­лі ін­фар­ма­цыю: шу­ка­лі між­на­род­ныя стан­дар­ты, за мя­жой усё фа­та­гра­фа­ва­лі, пы­та­лі­ся ў ка­лег. Та­ды мы пра­ца­ва­лі з та­ва­рыст­вам ін­ва­лі­даў па зро­ку, для іх гэ­та так­са­ма бы­ла ак­ту­аль­ная праб­ле­ма. Так су­мес­ны­мі на­ма­ган­ня­мі мы рас­пра­ца­ва­лі стан­дарт, які вый­шаў у 2010 го­дзе». Дзяр­жаў­ны стан­дарт «Ася­род­дзе пра­жы­ван­ня для фі­зіч­на аслаб­ле­ных асоб» рэг­ла­мен­туе ства­рэн­не ўмоў для ін­ва­лі­даў пры бу­даў­ніц­тве но­вых аб'­ек­таў.

Пер­шай спар­тыў­най па­бу­до­вай, зруч­най для лю­дзей з аб­ме­жа­ва­ны­мі маг­чы­мас­ця­мі, стаў комп­лекс «Мінск-Арэ­на», ад­кры­ты ў 2010 го­дзе. Су­час­ныя спар­тыў­ныя аб'­ек­ты на 100 пра­цэн­таў адап­та­ва­ны пад па­трэ­бы ін­ва­лі­даў. «Су­пра­цоў­ні­каў па­ра­а­лім­пій­ска­га ка­мі­тэ­та ўклю­ча­юць у экс­перт­ныя са­ве­ты пад­час пра­ек­та­ван­ня па­бу­доў, з на­мі ра­яц­ца. Ня­даў­ні прык­лад — у Мін­ску бу­ду­ец­ца но­вы лыж­ны комп­лекс, і пра­ект­ны ін­сты­тут уз­гад­няў з на­мі пра­ект. Мы ўва­хо­дзім у між­ве­да­мас­ны са­вет ра­зам з прад­стаў­ні­ка­мі ўсіх мі­ніс­тэр­стваў, якія ма­юць да­чы­нен­не да ства­рэн­ня без­бар'­ер­на­га ася­род­дзя. Мы не апош­нюю ро­лю ады­гра­лі ў тым, што транс­парт, вак­за­лы ста­лі больш зруч­ны­мі для ін­ва­лі­даў. Але і на­пе­ра­дзе яшчэ шмат пра­цы», — ад­зна­чае Мі­ка­лай Шу­дзей­ка.

Ву­чо­ба без ме­жаў

Га­лоў­ная мэ­та На­цы­я­наль­на­га па­ра­а­лім­пій­ска­га ка­мі­тэ­та — не толь­кі раз­віц­цё спор­ту, але і пад­трым­ка лю­дзей з ін­ва­лід­нас­цю, іх са­цы­я­лі­за­цыя. Вя­ліз­нае зна­чэн­не пры гэ­тым мае ін­клю­зіў­ная аду­ка­цыя — доб­ры трэнд у са­цы­яль­най па­лі­ты­цы, згод­на з якім дзе­ці з аб­ме­жа­ва­ны­мі маг­чы­мас­ця­мі ву­чац­ца ў агуль­на­аду­ка­цый­ных шко­лах ра­зам са зда­ро­вы­мі вуч­ня­мі. «Ста­рэй­шае па­ка­лен­не па­мя­тае час, ка­лі ў нас «не бы­ло ін­ва­лі­даў», іх не па­він­на бы­ло быць на­огул. Ства­ра­лі­ся спе­цы­яль­ныя мес­цы пра­жы­ван­ня, якія ў на­ро­дзе ўспры­ма­лі­ся як «ге­та». І гэ­та бы­ло страш­най праб­ле­май, якая «ад­гу­ка­ец­ца» на­ват сён­ня. Па­мя­таю, пры­еха­лі ў ад­ну спе­цы­я­лі­за­ва­ную шко­лу для дзя­цей з па­ру­шэн­ня­мі зро­ку, а там у спар­тыў­най за­ле ня­ма вок­наў. На пы­тан­не, ча­му дзе­ці па­збаў­ле­ны со­неч­на­га свят­ла, нам ад­ка­за­лі, што яны сля­пыя і ўсё роў­на яго не ба­чаць. Але ж со­неч­нае свят­ло па­трэб­на для рос­ту ар­га­ніз­ма, гэ­та ві­та­мін D.

Вы­дат­на, што Мі­ніс­тэр­ства аду­ка­цыі, Мі­ніс­тэр­ства пра­цы і са­цы­яль­най аба­ро­ны з удзе­лам па­ра­а­лім­пій­ска­га ка­мі­тэ­та па­ча­лі раз­ві­ваць ін­клю­зіў­ную аду­ка­цыю. Зра­зу­ме­ла, па­да­чу ма­тэ­ры­я­лу трэ­ба адап­та­ваць пад асаб­лі­вас­ці зда­роўя. Але са­ма ву­чэб­ная пра­гра­ма не па­він­на быць ляг­чэй­шая, бо гэ­тыя дзе­ці ні­чым не ад­роз­ні­ва­юц­ца ад звы­чай­ных, прос­та ў іх не ха­пае фі­зіч­ных маг­чы­мас­цяў», — ад­зна­чае Мі­ка­лай Шу­дзей­ка. Ён упэў­не­ны: ін­клю­зіў­ная аду­ка­цыя са­дзей­ні­чае та­му, што мо­ладзь ста­но­віц­ца ра­зум­ней­шай, а гра­мад­ства — больш ад­кры­тым.

Толь­кі ў Мін­ску пра­цуе пяць школ з ін­клю­зіў­ны­мі кла­са­мі. У ста­ліч­най шко­ле № 12 на­ват ство­ра­ны му­зей па­ра­а­лім­пій­скай сла­вы. «Ін­клю­зіў­ная аду­ка­цыя да­ты­чыц­ца не толь­кі школ. У ка­ле­джы ра­дыё­элект­ро­ні­кі ёсць ка­фед­ра для лю­дзей з ін­ва­лід­нас­цю, дзе вы­клад­чы­кам пра­цуе сля­пы ча­ла­век. У Грод­не на ба­зе фі­лі­яла гро­дзен­ска­га ме­ды­цын­ска­га ўні­вер­сі­тэ­та ёсць ад­дзя­лен­не, дзе лю­дзі з ін­ва­лід­нас­цю ву­чац­ца на фі­зі­я­тэ­ра­пеў­таў, спе­цы­я­ліс­таў па ма­са­жы», — рас­каз­вае Мі­ка­лай Шу­дзей­ка.

Беларуская дэлегацыя на Параалімпійскіх гульнях у Рыа.

Мно­гія па­ра­а­лім­пій­цы моц­ныя не толь­кі на спар­тыў­ных арэ­нах, але і ў ву­чэб­ных уста­но­вах. Больш за 70 спарт­сме­наў ма­юць вы­шэй­шую аду­ка­цыю. Ся­рэб­ра­ны пры­зёр Па­ра­а­лім­пій­скіх гуль­няў у Пхёнч­ха­не Дзміт­рый Ло­бан ад­ра­зу пас­ля гуль­няў па­сту­піў у БДУФК. Але­на Сяр­куль­ская, якая вы­сту­па­ла ў тан­цах на ка­ляс­ках, пра­цуе на фа­куль­тэ­це азда­раў­лен­чай фі­зіч­най куль­ту­ры БДУФК.

Ад­нак ёсць і праб­ле­мы з аду­ка­цы­яй у па­ра­а­лім­пій­скім спор­це. У бе­ла­рус­кіх на­ву­чаль­ных уста­но­вах ня­ма спе­цы­яль­ных пра­грам, кур­саў для трэ­не­раў, якія бу­дуць пра­ца­ваць з па­ра­а­лім­пій­ца­мі. «Трэ­не­ры, якія пры­вя­лі спарт­сме­наў да зван­няў чэм­пі­ё­наў, прый­шлі да гэ­та­га спо­са­бам спроб і па­мы­лак. Яны лю­бяць пра­цу, бо ка­лі ду­ша не ля­жыць — ні­я­кія ўні­вер­сі­тэ­ты не да­па­мо­гуць. Ка­лі да нас прый­шла На­сця Шляп­цо­ва, ма­ла­ды трэ­нер тэ­ні­сіс­таў на ін­ва­лід­ных ка­ляс­ках, я і па­ду­маць не мог, што яе гэ­та так за­ці­ка­віць. А яна з та­кой апан­та­нас­цю ўзя­ла­ся за пра­цу! Ігар Фар­ту­ноў, трэ­нер па лёг­кай ат­ле­ты­цы, ці­ка­віц­ца на­він­ка­мі, усё ад­соч­вае, да­рэ­чы, у мі­ну­лым сам вы­сту­паў. Пра­цу­юць з на­шы­мі спарт­сме­на­мі і трэ­не­ры, якія рых­та­ва­лі зда­ро­вых спарт­сме­наў. Па сут­нас­ці, фі­зі­я­ло­гія ва ўсіх ад­на — па­трэб­на толь­кі пра­віль­на раз­мяр­коў­ваць на­груз­ку, гэ­ты на­вык ужо з во­пы­там раз­ві­ва­ец­ца. За­раз мы рас­пра­цоў­ва­ем пра­гра­мы пад­рых­тоў­кі па роз­ных ві­дах спор­ту, уклю­ча­ем ту­ды і тэ­а­рэ­тыч­ны, і прак­тыч­ны во­пыт, каб у трэ­не­раў быў хоць які да­па­мож­нік», — дзе­ліц­ца Мі­ка­лай Мі­ка­ла­е­віч.

Асноў­ны прын­цып ін­клю­зіў­най аду­ка­цыі — на­ву­чан­не ра­зам — да­ты­чыц­ца не толь­кі шко­лы, але і спар­тыў­ных сек­цый. У боль­шас­ці зда­ро­выя спарт­сме­ны пра­цу­юць ра­зам са спарт­сме­на­мі з ін­ва­лід­нас­цю. Ра­зам з Мі­ніс­тэр­ствам спор­ту і ту­рыз­му На­цы­я­наль­ны па­ра­а­лім­пій­скі ка­мі­тэт рас­пра­ца­ваў нар­ма­тыў­ныя да­ку­мен­ты, якія рэг­ла­мен­ту­юць пра­цу кам­бі­на­ва­ных, ін­тэ­гра­ва­ных груп. Спе­цы­я­лі­за­ва­ных спар­тыў­ных сек­цый для дзя­цей з ін­ва­лід­нас­цю ў кра­і­не ня­шмат. І, як мно­гае ў па­ра­а­лім­пій­скім ру­ху, з'я­ві­лі­ся яны дзя­ку­ю­чы эн­ту­зі­яз­му. Ра­дзі­вон Сі­ні­цын на ба­зе баб­руй­ска­га ву­чы­лі­шча алім­пій­ска­га рэ­зер­ву трэ­ні­руе гру­пу 14 плыў­цоў. У ма­гі­лёў­скай СДЮ­ШАР праф­са­юзаў «Спар­так» трэ­нер Ва­сіль Гаў­ру­ко­віч іні­цы­я­ваў ад­крыц­цё лыж­най сек­цыі для дзя­цей з па­ру­шэн­ня­мі зро­ку. Па­ра­а­лім­пій­ская чэм­пі­ён­ка па лёг­кай ат­ле­ты­цы Ган­на Ка­нюк на ба­зе гро­дзен­скай СДЮ­ШАР № 2 пра­цуе з гру­пай ма­ла­дых спарт­сме­наў. Уся­го тры спе­цы­я­лі­за­ва­ныя гру­пы на ўсю кра­і­ну. Але ж важ­ная не коль­касць, а якасць…

Пад да­хам до­ма свай­го

Важ­най вя­хой у раз­віц­ці бе­ла­рус­ка­га па­ра­а­лім­пій­ска­га ру­ху ста­ла ад­крыц­цё ў 2016 го­дзе Рэс­пуб­лі­кан­ска­га цэнт­ра алім­пій­скай пад­рых­тоў­кі па па­ра­а­лім­пій­скіх і дэ­фа­лім­пій­скіх ві­дах спор­ту. Гэ­та пе­ра­вя­ло пад­рых­тоў­ку спарт­сме­наў на пра­фе­сій­ныя рэй­кі. Боль­шасць трэ­не­раў пе­ра­ста­лі пра­ца­ваць на гра­мад­скіх па­чат­ках, а бы­лі аформ­ле­ны як штат­ныя спе­цы­я­ліс­ты — ця­пер там пра­цуюць 45 трэ­не­раў. На­яў­насць РЦАП да­зва­ляе на­бі­раць спе­цы­я­лі­за­ва­ныя гру­пы, ар­га­ні­зоў­ваць збо­ры для спарт­сме­наў. Гэ­та доб­ра, але не­да­стат­ко­ва. «У нас ня­ма спе­цы­я­лі­за­ва­на­га аб'­ек­та для па­ра­а­лім­пій­цаў. Але, уліч­ва­ю­чы на­яў­насць без­бар'­ер­на­га ася­род­дзя на спар­тыў­ных арэ­нах, ён нам не над­та па­трэ­бен. Нам не­аб­ход­ны гас­ці­ні­ца ці ін­тэр­нат, каб спарт­сме­ны маг­лі пры­яз­джаць на збо­ры і ра­зам жыць, трэ­ні­ра­вац­ца, вы­кон­ваць спар­тыў­ны рэ­жым. Гэ­та нар­маль­ная прак­ты­ка пад­рых­тоў­кі да важ­ных стар­таў», — дзе­ліц­ца Мі­ка­лай Шу­дзей­ка. Па­куль ма­ры аб улас­най ба­зе раз­бі­ва­юц­ца аб са­мую пры­мі­тыў­ную праб­ле­му — ма­тэ­ры­яль­нае пы­тан­не, та­му не бу­дзе ліш­няй спон­сар­ская да­па­мо­га. Ус­клад­ня­юць ста­но­ві­шча і ча­ла­ве­чыя рэ­сур­сы. Штат На­цы­я­наль­на­га па­ра­а­лім­пій­ска­га ка­мі­тэ­та не пе­ра­вы­шае пя­ці ча­ла­век. Дзя­ку­ю­чы эн­ту­зі­яз­му і ад­да­на­сці спра­ве вы­кон­ва­ец­ца важ­ная дзяр­жаў­ная за­да­ча — са­цы­я­лі­за­цыя, пад­трым­ка лю­дзей з ін­ва­лід­нас­цю. Як ка­жа Мі­ка­лай Мі­ка­ла­е­віч, увесь свет здзіў­ля­ец­ца, як бе­ла­ру­сам уда­ец­ца так пра­ца­ваць і па­каз­ваць вы­со­кія вы­ні­кі. Але ж па­ра­а­лім­пій­скі спорт мо­жа ўсё…

Сустрэча параалімпійцаў са школьнікамі.

Но­вае жыц­цё — спар­тыў­нае

Зда­ра­ец­ца, што лю­дзі, якія ні­ко­лі ра­ней не зай­ма­лі­ся спор­там, пас­ля траў­мы і на­быц­ця ін­ва­лід­нас­ці па­чы­на­юць. Улад Грыб над­та глы­бо­ка ныр­нуў і зла­маў па­зван­кі — на­быў ін­ва­лід­насць, і за­раз па­каз­вае ня­дрэн­ныя вы­ні­кі на спа­бор­ніц­твах у кі­дан­ні бу­ла­вы. Юлія Ня­жу­ра спарт­смен­кай ні­ко­лі не бы­ла, але тра­пі­ла ў ава­рыю і знай­шла ся­бе ў па­ра­а­лім­пій­скім спор­це. Па­доб­ная сі­ту­а­цыі і ў Іры­ны Ба­ра­ноў­скай.

Боль­шасць па­ра­а­лім­пій­цаў ужо ма­юць спар­тыў­ны во­пыт. Ігар Бо­кій у 14 га­доў ха­цеў па­сту­паць у ву­чы­лі­шча алім­пій­ска­га рэ­зер­ву. Але з-за праб­лем са зро­кам не прай­шоў ме­ды­цын­скую ка­мі­сію. Ад­нак гэ­та не пе­ра­шко­дзі­ла яму стаць 11-ра­зо­вым па­ра­а­лім­пій­скім чэм­пі­ё­нам па пла­ван­ні. Люд­мі­ла Вол­чак, Мі­ка­лай Без'­языч­ны, На­тал­ля Ша­вель, Дзміт­рый Бар­та­шэ­віч, Дзміт­рый Хо­дас — спарт­сме­ны, якія пра­ца­ва­лі дзе­ля алім­пій­скіх уз­на­га­род, а за­ва­я­ва­лі па­ра­а­лім­пій­скія. Мі­ка­лай Шу­дзей­ка ўпэў­не­ны: спорт — най­леп­шы спо­саб са­цы­яль­най адап­та­цыі для лю­дзей з ін­ва­лід­нас­цю.

Бе­ла­ру­сы-алім­пій­цы на лет­ніх Алім­пій­скіх гуль­нях 2016 го­да за­ва­я­ва­лі дзе­вяць ме­да­лёў (адзін за­ла­ты), па­ра­а­лім­пій­цы — дзе­сяць (во­сем за­ла­тых). З зі­мо­вых гуль­няў — 2018 алім­пій­цы пры­вез­лі тры ме­да­лі (два за­ла­тыя), па­ра­а­лім­пій­цы — 12 (ча­ты­ры за­ла­тыя). «На Алім­пій­скіх гуль­нях прад­стаў­ле­на больш кра­ін, чым на Па­ра­а­лім­пій­скіх, што мо­жа ўплы­ваць на коль­касць ме­да­лёў. Але з кож­ным го­дам кра­ін-удзель­ніц на Па­ра­а­лім­пій­скіх гуль­нях ста­но­віц­ца больш. І ў нас на­зі­ра­ец­ца ме­даль­ны спад. Та­му за­раз мы пра­во­дзім зме­ну па­ка­лен­няў, ад­бі­ра­ем най­леп­шых спарт­сме­наў і ў бу­ду­чы­ні вер­нем­ся да сва­іх ме­даль­ных па­каз­чы­каў», — тлу­ма­чыць Мі­ка­лай Шу­дзей­ка. На пы­тан­не, коль­кі ме­да­лёў пла­ну­ец­ца за­ва­я­ваць у То­кіа, Мі­ка­лай Мі­ка­ла­е­віч дае ўні­вер­саль­ны, але фі­ла­соф­скі ад­каз: не горш, чым на па­пя­рэд­няй Па­ра­а­лім­пі­я­дзе.

Валерыя СЦЯЦКО

Загаловак у газеце: Па­ра­а­лім­пій­скі спорт — больш, чым спорт

Выбар рэдакцыі

Палітыка

Лукашэнка: Беларусь і Расія сур'ёзна рушылі наперад у пытанні ўзгаднення саюзных праграм

Лукашэнка: Беларусь і Расія сур'ёзна рушылі наперад у пытанні ўзгаднення саюзных праграм

У Маскве адбылася сустрэча і перагаворы кіраўніка нашай краіны з яго калегам Уладзімірам Пуціным.

Эканоміка

За якія парушэнні могуць прыпыніць работу магазінаў?

За якія парушэнні могуць прыпыніць работу магазінаў?

МАРГ час ад часу прыпыняе работу магазінаў.

Грамадства

Еш ананасы, яблыкі жуй! Як падтрымаць імунітэт без аптэчкі?

Еш ананасы, яблыкі жуй! Як падтрымаць імунітэт без аптэчкі?

З авітамінозам у нас прынята змагацца па-старому...

Грамадства

Брагінскія кавуны з прыстаўкай «эка-»

Брагінскія кавуны з прыстаўкай «эка-»

На Гомельшчыне актыўна рэалізоўваюцца праекты па развіцці тэрыторый, пацярпелых у выніку катастрофы на ЧАЭС.