Вы тут

Абараніць і папярэдзіць: Савет Рэспублікі ўхваліў шэраг актуальных законапраектаў


Савет Рэспублікі ўхваліў законапраекты аб недапушчэнні рэабілітацыі нацызму, папраўкі ў законы па пытаннях процідзеяння экстрэмізму, змены закона аб масавых мерапрыемствах і іншыя заканадаўчыя акты, якія датычацца дзяржаўнай аховы і нацбяспекі.


Сенатары на пасяджэнні пятай сесіі Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Беларусі сёмага склікання, якая адбылася сёння, ухвалілі некалькі законапраектаў, змены ў якія выкліканы падзеямі другой паловы мінулага года. Пачнём з галоўнага — аб недапушчэнні рэабілітацыі нацызму.

Гэты законапраект — складнік комплексу мер, накіраваных на тое, каб карэнным чынам спыніць гэтыя праявы. Трэба разумець, што ў сітуацыі, якая ў пэўным становішчы праява нацызму — гэта элемент той вайны, якая вядзецца з Рэспублікай Беларусь. Яе называюць гібрыднай, інфармацыйнай, але асноўная мэта — гэта захоп улады, знішчэнне незалежнай Беларусі, — падкрэсліў генеральны пракурор Андрэй ШВЕД.

Ён адзначыў, што неанацысцкія арганізацыі — адзін з элементаў радыкалізацыі тых праяў, якія адбываюцца, пачынаючы са жніўня мінулага года.

— І наш з вамі святы абавязак, звязаны з забеспячэннем бяспекі і стабільнасці ў нашым грамадстве, — гэта спыніць любыя праявы нацызму і тым больш рэабілітацыі нацысцкіх злачынцаў, — адзначыў генпракурор.

Трэба адзначыць, што гэта законапраект з’яўляецца прынцыпова новым для беларускай прававой сістэмы: да гэтага асноўным заканадаўчым актам, які рэгулюе на цяперашні час пытанні супрацьдзеяння гэтай з’яве з’яўляецца закон «Аб супрацьдзеянні экстрэмізму».

Так, упершыню замацоўваюцца новыя тэрміны і азначэнні: у прыватнасці ўводзяцца новыя тэрміны «нацысцкія злачынцы» і «памагатыя нацысцкіх злачынцаў». Вызначаюцца суб’екты супрацьдзеяння рэабілітацыі нацызму, іх кампетэнцыя, замацоўваюцца прафілактычныя меры і меры супрацьдзеяння рэабілітацыі нацызму. Таксама замацоўваецца забарона на: рэабілітацыю нацызму і яе фінансаванне, дзейнасць суб’ектаў, накіраваная на рэабілітацыю нацызму, прапаганда, публічнае дэманстраванне і іншыя дзеянні, звязаныя з выкарыстаннем нацысцкай сімволікі і атрыбутыкі.    

Абарона ад хлусні

На пасяджэнні сесіі сенатары таксама пагадзіліся з папраўкамі ў законы па пытаннях процідзеяння экстрэмізму.

Для нас вельмі важна, што Савет Рэспублікі ўхваліў законапраект, накіраваны на супрацьдзеянне экстрэмізму. Тыя прапановы і навелы, якія ў ім замацаваны, ідуць ад жыцця, ад неабходнасці абароны нашай краіны, суверэнітэту, нашай тэрытарыяльнай цэласнасці, — падкрэсліў у размове з журналістамі генеральны пракурор Андрэй Швед.

Паводле яго слоў, пры падрыхтоўцы законапраекта ўлічваўся міжнародны вопыт.

Тыя нормы, якія замацаваны ў законапраекце, прадугледжваюць комплекс збалансаваных мер. Гэта захады прафілактычнага, папераджальнага і карнага характару.

Гэта значыць дзяржава прымае ўсе магчымыя меры не толькі каб караць, але ў першую чаргу прафілактаваць, выяўляць, і толькі калі ўжо прынятыя меры, вырашаць пытанне аб адказнасці гэтых асоб, — адзначыў генпракурор.

У прыватнасці, замацоўваюцца новыя тэрміны і іх вызначэнні, а таксама ўдакладняюцца існуючыя. Так, уводзяцца паняцці «экстрэмісцкая сімволіка і атрыбутыка» і «экстрэмісцкае фарміраванне». Пашыраюцца вызначэнні тэрмінаў «экстрэмізм» (экстрэмісцкая дзейнасці) і «экстрэмісцкія матэрыялы». Да экстрэмісцкіх матэрыялаў прапануецца адносіць не толькі інфармацыйную прадукцыю, але сімволіку і атрыбутыку экстрэмісцкіх арганізацый.

Да экстрэмізму будуць адносіцца таксама публічныя заклікі да арганізацыі і правядзення масавых мерапрыемстваў у парушэнне вызначанага парадку іх арганізацыі і правядзення, а таксама ўцягненне ў іх грамадзян; садзейнічанне ажыццяўленню экстрэмісцкай дзейнасці, навучанне ці падрыхтоўка для ўдзелу ў такой дзейнасці; распаўсюджванне хлуслівых звестак, якія дыскрэдытуюць Рэспубліку Беларусь і іншыя. 

Важна: замацоўваецца новы механізм супрацьдзеяння экстрэмізму. На МУС ускладаюцца паўнамоцтвы па вядзенні і публікацыі пераліку арганізацый, фарміраванняў, індывідуальных прадпрымальнікаў і грамадзян, якія маюць адносіны для экстрэмісцкай дзейнасці. Вызначаюцца падставы ўключэння ў такія пералікі, забарона на асобныя віды дзейнасці (напрыклад, пазбаўленне права займацца педагагічнай і выдавецкай дзейнасцю, займаць дзяржаўныя пасады, праходзіць вайсковую службу), а таксама падставы для выключэння асоб з такіх пералікаў. Дарэчы, фінансавыя аперацыі грамадзян, якія трапілі ў гэты спіс, павінны знаходзіцца на асаблівым кантролі.

З навел — скарачэнне тэрміну разгляду ў судзе матэрыялаў з прыкметамі экстрэмізму ў адносінах да арганізацый і індывідуальных прадпрымальнікаў: максімальны тэрмін разгляду зараз будзе складаць месяц.

Толькі дазвольны прынцып

Сенатары на пасяджэнні сесіі Савета Рэспублікі таксама ўхвалілі законапраект «Аб змяненні Закона Беларусі „Аб масавых мерапрыемствах у Беларусі“».

Змены ў закон аб масавых мерапрыемствах прадыктаваныя часам і практыкай выкарыстання, — падкрэсліў у размове з журналістамі міністр унутраных спраў Іван КУБРАКОЎ. — У новым законапраекце скасоўваецца паведамляльны прынцып, калі дастаткова было паведаміць у органы ўлады. Мы ўнеслі змены. На сённяшні дзень у абавязковым парадку павінен быць дазвольны прынцып, то бок заяўны. Чаму гэта было зроблена? Другая палова 2020 года паказала, што асобныя грамадзяне Беларусі, а менавіта дэструктыўна настроеныя сілы, выкарыстоўвалі гэтую норму для збору грамадзян. Потым у пэўны момант выводзілі людзей на вуліцы, падчас масавых беспарадкаў здзяйсняліся злачынствы, у тым ліку цяжкія і асабліва цяжкія.

Міністр падкрэсліў, што пры падрыхтоўцы законапраекта вывучалася міжнародны вопыт, у тым ліку Расійскай Федэрацыі.

Прадугледжваецца, што разам з месцамі, у якіх правядзенне масавага мерапрыемства забараняецца, выканкамы будуць вызначаць месцы, рэкамендуемыя для правядзення мерапрыемства.

На журналістаў СМІ, якія прысутнічаюць на масавым мерапрыемстве, распаўсюджваюцца тыя ж патрабаванні па захаванні грамадскага парадку, якія дзейнічаюць для яго арганізатараў і ўдзельнікаў.

Уводзіцца забарона на асвятленне ў СМІ, інтэрнэце і іншых інфармацыйных сетках у рэжыме рэальнага часу масавых мерапрыемстваў, якія праводзяцца з парушэннем вызначанага парадку, з мэтай іх папулярызацыі ці прапаганды.

Забараняецца збор, атрыманне і выкарыстанне грошаў і іншай маёмасці на пакрыццё выдаткаў, звязаных з прыцягненнем да адказнасці за парушэнне парадку арганізацыі і правядзення масавых мерапрыемстваў. 

Права на ахову

Сенатары падтрымалі законапраект «Аб змяненні Закона Рэспублікі Беларусь „Аб дзяржаўнай абароне суддзяў, службовых асоб праваахоўных і кантралюючых (наглядных) органаў, супрацоўнікаў органа дзяржаўнай аховы“».

Змены ў закон прадыктаваныя часам. Пагрозы ў канцы мінулага года, ды і ў пачатку гэтага года паступалі ў адрас службовых асоб у сувязі з выкананнем імі службовых абавязкаў. Але не толькі ў дачыненні да супрацоўнікаў органаў унутраных спраў альбо ў дачыненні да суддзяў, але і ў дачыненні да проста асоб з грамадзянскай пазіцыяй — настаўнікаў, артыстаў, журналістаў таксама паступала вялікая колькасць пагроз. Таму ў законапраект унесена паняцце, як іншыя абараняемыя асобы, — патлумачыў міністр унутраных спраў Іван Кубракоў.

Паводле яго слоў, любы грамадзянін, у дачыненні да якога паступаюць пагрозы, звяртаецца ў органы ўнутраных спраў. У сваю чаргу яны вызначаюць ступень пагрозы.

З улікам гэтага і вызначаецца ступень абароны. Камусьці дастаткова, магчыма, проста змяніць месца працы ці месца жыхарства, а камусьці неабходныя змены знешнасці. Якія меры абароны ўжываць да той ці іншай асобы будуць вызначаць супрацоўнікі органаў унутраных спраў на падставе аналізу тых пагроз, якія паступаюць, — патлумачыў міністр.

Ён падкрэсліў, што такія меры абароны будуць выконвацца за дзяржаўныя сродкі.

Трэба сказаць, што законапраектам замацоўваецца магчымасць выкарыстання такой меры бяспекі як змена знешнасці не толькі ў адносінах да ахоўваемых асоб, але і ў адносінах да іх блізкіх.

Таксама прадугледжанае абавязковае дзяржаўнае страхаванне жыцця і здароўя ахоўваемых асоб распаўсюджваецца таксама і на іх блізкіх у перыяд выкарыстання да іх мер бяспекі.

Ліквідаваць прабелы

Сенатары ўхвалілі законапраект аб змяненні законаў па пытаннях сродкаў масавай інфармацыі.

Законапраект накіраваны на забеспячэнне канстытуцыйнага права грамадзян на атрыманне поўнай і пэўнай інфармацыі, абароны дзяржаўных і грамадскіх інтарэсаў у сферы масавай інфармацыі, нацыянальнай бяспекі ў інфармацыйнай сферы.

— Практыка выкарыстання заканадаўства аб сродках масавай інфармацыі паказала, што ў нас ёсць пэўныя прабелы, якімі, на жаль, карысталіся нашы нядобрасумленныя калегі. Змены, якія сёння былі прынятыя членамі Савета Рэспублікі, як раз такі накіраваны на ліквідацыю гэтых прабелаў або вузкіх месцаў у заканадаўстве, — падкрэсліў у размове з журналістамі міністр інфармацыі Уладзімір ПЯРЦОЎ.

Паводле яго слоў, законапраект накіраваны на процідзеянне распаўсюджванню фэйкавай інфармацыі і ўвядзенне адказнасці журналіста за такія дзеянні.

Праектам закона таксама прапануецца дадаткова надаць Міністэрству інфармацыі права прыняцця рашэння аб спыненні выпуску СМІ (разам з судом пры наяўнасці адпаведнага рашэння Міжведамаснай камісіі па бяспецы ў інфармацыйнай сферы пры Савеце бяспекі Беларусі).

— У эпоху, калі карціна дня фармуецца нават не за дні, а за лічаныя гадзіны, гэта ўплывае на грамадскую думку, заахвочвае нашых грамадзян да дзеяння. Мы не можам сабе дазволіць чакаць рашэння суда. Бо на разбор можа сысці не адзін і не два месяцы. Да таго ж гэта не галаслоўна, гэта заўсёды мае пад сабой пэўную глебу, адпаведнае хадайніцтва кампетэнтных органаў, — падкрэсліў міністр.

Акрамя таго, законапраектам пашыраецца пералік асоб, якія не маюць права выступаць заснавальнікамі СМІ; удакладняюцца падставы для адмовы ў дзяржаўнай рэгістрацыі (перарэгістрацыі) СМІ; пашыраюцца падставы для адмовы ў выдачы дазволу на распаўсюджванне ў Беларусі прадукцыі замежнага СМІ; уводзяцца абавязкі юрыдычнай асобы, на якую ўскладзены функцыі рэдакцыі СМІ; карэктуецца прававы статус журналіста; прадугледжваецца магчымасць пазбаўлення журналіста акрэдытацыі; пашыраецца пералік інфармацыі, распаўсюджванне якой забаронена; спрашчаецца прыняцце рашэння аб спыненні выпуску СМІ. Таксама ўдакладняюцца асаблівасці выкарыстання спасылкі на крыніцы інфармацыі і ўдасканальваюцца правілы абмежавання доступу да інтэрнэт-рэсурсаў, сеткавых выданняў.

Вольга АНУФРЫЕВА, фота БелТА

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Распачынаецца сезон атракцыёнаў. Хто і як сочыць за іх станам?

Распачынаецца сезон атракцыёнаў. Хто і як сочыць за іх станам?

У Беларусі адпрацавала 65 % атракцыёнаў (160 штук), а многія працуюць і звыш 30 гадоў.

Эканоміка

Як выбраць кватэру на другасным рынку

Як выбраць кватэру на другасным рынку

За апошнія некалькі месяцаў рынак другаснага жылля прыкметна ажывіўся. 

Грамадства

Каб набываць тавар бяспечна, ці Як абараніць правы спажыўца

Каб набываць тавар бяспечна, ці Як абараніць правы спажыўца

У краіне на 11 % знізілася агульная колькасць зваротаў грамадзян, звязаных з парушэннем правоў спажыўцоў. 

Грамадства

У Беларусі даследуюць вакцыну супраць раку

У Беларусі даследуюць вакцыну супраць раку

Працягваецца навуковае даследаванне ДНК-вакцыны супраць раку ў рамках беларуска-амерыканскага праекта.