Вы тут

З рэдакцыйнай пошты


«Галоўнае — працаваць для іншых...»

Настаўнік — прафесія ад Бога, хоць сёння ў тым, можа, хто і сумняваецца, бо мяняюцца часы, норавы, і прафесія, магчыма, губляе былую святасць. А вось самі настаўнікі...

Вельмі многія з іх і праз 20, 40 гадоў педагагічнай дзейнасці не растрацілі сваёй любові да дзяцей і абранай справы, свайго аўтарытэту. Даўно не маладыя паводле пашпарта, яны амаль не зважаюць на свой узрост, бо побач па-ранейшаму вучні, якім трэба перадаць веды, падрыхтаваць да жыцця, сказаць самыя мудрыя і патрэбныя словы.

Жыццёвы шлях настаўніцы Вялічкавіцкай cярэдняй школы Галіны Уладзіміраўны Аляхновіч пачаўся ў невялічкай вёсачцы Лусцічы Докшыцкага раёна ў шматдзетнай сям'і. Бацькі Галіны Уладзіміраўны працавалі ў калгасе. Жылі сціпла, часам, як той казаў, абыходзіліся без неабходнага, але ў хаце заўсёды былі кнігі і газеты, шчырая павага да працы настаўнікаў. І таму не дзіва, што пасля школы дачка паступіла менавіта ў педінстытут.

Адтуль найцяплейшыя, найсвятлейшыя ўспаміны: незабыўныя экскурсіі ў Вязынку на радзіму Купалы, у Міхайлаўскае да Пушкіна, у Ясную Паляну да Талстога... Галіна Уладзіміраўна дагэтуль захоўвае свае студэнцкія канспекты. Ды і як іначай, калі лекцыі па беларускай літаратуры чытаў вялікі мовазнаўца Фёдар Міхайлавіч Янкоўскі, па антычнай — кіраўнік гуртка па мастацтвазнаўстве Лявонцій Герасімавіч Сагараў. Яму тады было каля 80, але вялікая ўлюбёнасць у справу надавала яму сіл разам са студэнтамі наведваць выставы, перадаваць веды будучым настаўнікам.

Галіна Уладзіміраўна захаплялася мастацтвам: эканоміла, збірала часам капеечкі, каб схадзіць у Мастацкі музей, прычым — гэта абавязкова — з канспектам, дзённікам ці запісной кніжкай...

А працаваць маладая настаўніца прыехала на Салігоршчыну. Шмат было ўражанняў: іншая, чым дома, прырода, крыху іншы ўклад жыцця. І пры гэтым — тая ж людская шчырасць і добразычлівасць, жаданне тутэйшых дапамагчы маладой настаўніцы і ў школьных справах, і ў бытавых.

Дагэтуль у памяці, як хвалявалася перад першымі ўрокамі. У інстытуце ў яе было жаданне як мага больш пазнаць, тут, на працы — як мага больш аддаць дзецям.

...З гадамі да іх, ну вядома ж, не чужых, дадаваліся свае — клопатаў стала непамерна больш. Часам да ўрокаў рыхтавалася да дзвюх гадзін ночы і ўсё часцей не проста пісала планы ды правярала сшыткі, але і чытала, разважала, запісвала нешта сваё, перажытае.

...Сын вучыўся на першым курсе ўніверсітэта, дочкі хадзілі ў школу, калі ў сям'ю прыйшло вялікае гора: пасля цяжкай хваробы не стала гаспадара.

Цёплая атмасфера ў школе, падтрымка сяброў, калег і вучняў дапамаглі жанчыне выстаяць — і тады, і значна пазней. Вялікай падтрымкай ці нават паратункам стала тое, што дзеці, усе трое, вучыліся і атрымлівалі вышэйшую адукацыю за кошт бюджэтных сродкаў, што яны не мелі нейкіх завышаных матэрыяльных патрабаванняў. Сын Валерый скончыў фізічны факультэт і аспірантуру пры Белдзяржуніверсітэце, працуе ў Акадэміі навук, дочкі Наталля і Таццяна абралі прафесію педагогаў, выйшлі замуж. Галіна Уладзіміраўна ўжо тройчы бабуля.

Яна ж амаль дваццаць гадоў кіруе літаратурным гуртком «Залатыя зярняты», разам з дзецьмі наведвае тэатры, падарожнічае па родным краі, даглядае магілы загінулых падчас апошняй вайны. Пра свае ўражанні ад асобных паездак і экскурсій гурткоўцы змаглі расказаць (і ў вершах таксама) на старонках «Настаўніцкай газеты», мясцовага «Шахцёра».

Галіну Уладзіміраўну не можа не хваляваць тэма памяці. Кузьма Чорны пісаў, што памрэ чалавек — памрэ цэлы свет, яго свет. А таму, на думку настаўніцы, трэба спяшацца — запісваць успаміны ветэранаў, сведак вайны, вязняў канцлагераў, старых і мудрых людзей...

Якраз гэта і робяць гурткоўцы пад кіраўніцтвам Галіны Уладзіміраўны.

Яшчэ адно імкненне настаўніцы — дапамагчы вучням адшукаць сваю сцежку, адчуць, у чым прызначэнне. Для таго каб не спасавалі ў жыцці, не збіліся з тропу, Галіна Уладзіміраўна перадае маладым свае жыццёвыя правілы. Па-першае, не быць прыстасаванцамі, не шукаць лёгкіх шляхоў, па-другое, многа чытаць, выбіраючы патрэбнае, што дасць магчымасць у многіх драбніцах убачыць праявы вечных законаў жыцця, дасць сілы пераадолець цяжкасці... Па-трэцяе, шукаць на сваім шляху людзей неабыякавых, творчых. Неабавязкова мастакоў ці музыкаў. Душа паэта можа быць і ў селяніна, які бачыць прыгожае вакол і не ўсё вымярае ў рублях і цэнтнерах.

Вельмі важна яшчэ адчуваць сябе чалавекам, грамадзянінам сваёй краіны, ведаць яе гісторыю, імёны герояў.

А галоўнае — працаваць для людзей, быць міласэрным і чулым, паважаць старэйшых. Усё, здавалася б, проста.

Святлана Радзько, аг. Вялічкавічы, Салігорскі раён


«Часу няма старэць»

Вёску, дзе жыве васьмідзесяцігадовая Софія Мацвееўна Джыгера, відаць, нездарма назвалі Ягадкай. Тутэйшыя лясы і сапраўды прыцягваюць людзей то суніцамі, то чарніцамі, то малінамі, то буякамі... Незвычайнае месца! Як і адна з пяці яго жыхарак.

У бацькоў Софіі Мацвееўны дзяцей было сямёра. Хто-ніхто з вяскоўцаў у твар пытаўся: «І навошта вам столькі? Цяжка ж гадаваць...». Сціплы Мацвей Вяргейчык тады казаў: «Колькі Бог дае, столькі няхай і будзе. Неяк пражывём?!»

І яны жылі. У калгасе за працадні грошай не плацілі. Малая Соня (трэцяя ў сям'і) у школу бегала ў лапціках і даматканым адзенні, змалку шмат працавала і ведала, што разлічваць на дапамогу бацькоў ёй не даводзіцца — трэба прабівацца самой.

А тым часам яе сяброўкі ў пошуку нейкіх лягчэйшых шляхоў пачыналі раз'язджацца — хто ў Беразіно, хто ў Магілёў, хто ў Мінск. Соні добра было і ў вёсцы. Працавала ў краме, калі тая закрылася, пайшла ў калгас, бегала ў клуб, каб злавіць на сабе закаханы позірк мясцовага шафёра. Ён, Мікалай Джыгера, быў кемлівы ў розных рамёствах і вельмі далікатны ў паводзінах: тры гады чакаў яе згоды на збліжэнне. А значыць, не выпадала ёй некуды ехаць, тут, у Ягадцы, трэ было заставацца. Да таго ж у вёсцы тады ва ўсю віравала жыццё: была і свая пачатковая школа, і клуб, і пякарня, і лесазавод, і шмат маладых сем'яў.

Яны з мужам таксама пабудавалі новы дыхтоўны дом, абзавяліся гаспадаркай, нарадзілі траіх дзяцей. Хапала клопату ў гаспадыні, але ж яна заўсёды знаходзіла час для творчасці, для рукадзелля. Найбольш любіла вышываць і вязаць...

Зрэшты, казаць пра гэта ў мінулым часе тут зусім не дарэчы. «Пойдзем у хату, — запрашае Соф'я Мацвееўна. — Я пакажу, чым займаюся».

Паглядзець і сапраўды ёсць на што, бо ўражанне — быццам заходзіш не ў пакоі звычайнага вясковага дома, а ў музей. На кожным ложку па горцы пуховых падушак пад яркімі вышыванымі накідкамі, падлога ўслана самаробнымі дыванкамі, мэбля — сурвэткамі...

Усю доўгую зімку Соф'я Мацвееўна ў гэтай чысціні ды прыгажосці жыве адна: мужа Мікалая, з якім душа ў душу пражылі 33 гады, даўно не стала, дзеці — і свае, і суседскія — з вёскі паз'язджалі. Вяртаюцца хіба што летам... У Соф'і Мацвееўны пяцёра ўнукаў, чатыры праўнукі. Хапае гасцей. І гаспадыня, вядома ж, з радасцю іх прымае, любіць гатаваць розную смакату (асабліва ў печы). Што цікава, у свае 80 яна выглядае гадоў на 20 маладзей. Кажа, што не мае часу старэць... І сапраўды: усе дні ў яе запоўнены працай — для дома, для сям'і, для душы.

Пісьменнік Данііл Гранін гаварыў, што самае складанае ў жыцці чалавека — знайсці сябе, сваё прызванне, магчымасць сябе рэалізаваць. Соф'і Мацвееўне з вёскі Ягадка гэта, здаецца, удалося, прычым — на выдатна.

Ніна Бурко, Бярэзінскі раён.


Каб свет стаў лепшы...

Нядзеля. Сонца. Вясна!.. Я іду на кірмаш па яблыкі. Унукі «пагражалі» прыехаць — жонка абяцала пірог. Так што можна ўсміхацца на ўвесь пакуль што не вельмі шчарбаты рот, хоць і пад маскай.

Каля рыначных варот сядзіць гарманіст, жвавы дзядок на нізенькім самаробным зэдлічку. Побач — бляшаная конаўка са жменькай жоўтых манет.

—- А «Яблочко», — пытаюся, — можаш забацаць?

— А як жа!

Кідаю рубель і далей іду ўжо з музыкай.

Наўкол — цісканіна і гамана. Я прыцэньваюся да яблыкаў. Гандлююць імі ў асноўным жанчыны. Маскі толькі ў чатырох (з дзесяці). Цэны розныя. Тавар — таксама.

— Куплю вашых, — абнадзейваю шэравокую маладзіцу, — тры кілаграмы. Па рубель шэсцьдзясят за адзін...

— Але яны па два, — пярэчыць жанчына.

— Ну, тады як хочаце, — кажу я і збіраюся сыходзіць.

— П-п-ачакайце, — загараюцца вочы ў маладзіцы. Мы пачынаем таргавацца, і ўрэшце я бяру ў яе яблыкі па цане рубель семдзесят за кілаграм. На развітанне яшчэ пытаюся:

— Вы да якога часу будзеце працаваць?

— А што? — какетліва ўсміхаецца жанчына.

— Ды мы з вамі так добра паладзілі, што я адпускаю вас на тры хвіліны раней. А калі з кожным пакупніком будзеце вось такая ж ласкавая, заўтра на пяць раней адпушчу.

— Не, — уздыхае жанчына, — у мяне гаспадар ёсць... Ён тут галоўны...

— А вось тут, каханенькая-родненькая, ты памыляешся, — крытыкую на правах старэйшага. — Самы важны чалавек на базары — зусім не начальнік, а па-куп-нік. Не прывабіш яго, не зацікавіш сваім таварам, не прадасі, дык і зарплата будзе малая, і прэміі не чакай...

Жанчына згодна ўсміхаецца. І не толькі мне... Гэта значыць, што некаму яшчэ стане хоць трохі цяплей і святлей.

Дадому іду ўсцешаны і пад марш «Развітанне славянкі». Нехта, відаць, папрасіў — гарманіст іграе, нясе ў народ сваю музыку. Зрэшты, як кожны з нас... Пажадана — для таго каб свет стаў хоць трохі лепшы.

Міхась Конан, г. Віцебск.

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як арганізаваць правільны догляд за валасамі гарачай парой

Як арганізаваць правільны догляд за валасамі гарачай парой

У 90 % выпадкаў людзі не ведаюць, як правільна мыць галаву.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

У Блізнятаў ёсць шанц кардынальна змяніць жыццё.