Вы тут

Амар Хаям: «Прыдбаўшы мудрасці каралі…»


Беларускае прачытанне творчасці Амара ХАЯМА толькі пачынаецца, нягледзячы на зробленае ўжо і нашымі перакладчыкамі, і нашымі выдаўцамі. Так, перакладаў легендарныя рубаі на беларускую мову Уладзімір Клішэвіч. Выйшла ў розныя гады два кніжныя выданні з перакладамі народнага паэта Беларусі Рыгора БАРАДУЛІНА.


І вось на гэтым тыдні (дата правядзення — 18 мая 2021 года) у Дзяржаўным Літаратурна-мемарыяльным музеі Якуба Коласа ў беларускай сталіцы — урачысты вечар у знак вялікага паэта, вучонага, астранома, матэматыка. Ініцыятар творчага і дыпламатычнага праекта «Цырымонія памяці Хакіма Амара Хаяма Нейшабуры» (такую назву носіць вечарына) — Пасольства Ісламскай Рэспублікі Іран у Беларусі. Несмуненна, гэта стане выразным штуршком для пашырэння прасторы сапраўдных уяўленняў пра Хаяма (што важна, не толькі пра паэта, але і пра вучонага, асветніка, чалавека, якія ўплываў на розныя творчыя, навуковыя навацыі, фарміраваў мышленне цэлага пакалення творчых людзей). Важна, зразумела, каб з’явіліся новыя пераклады на беларускую мову. Але важнае і пранікненне ў творчыя здабыткі Хаяма з боку беларускіх філосафаў, літаратуразнаўцаў. Усход займае шырокія абсягі, краіны Усходу, усходнія народы, азіяцкія свет развіваецца ў супольнасці з іншымі краінамі і народамі. І ў такім разе гістарычныя, тым болей мастацкія здабыткі ранейшых стагоддзяў вартыя прачытання ў сённяшнім часе.

Зараз да пераўвасаблення вершаў усходняга класіка спрычыніўся вядомы беларускі паэт Віктар Шніп. Спадзяёмся, што будуць у бліжэйшыя часы зроблены і наступныя перакладчыцкія крокі. Краса, мудрасць паэзіі Амара Хаяма таго вартыя.

Мікола БЕРЛЕЖ


АМАР ХАЯМ

х

Усім, хто аднойчы Тут быў у жыцці,

Адсюль давялося ў нябыт адысці,

Бо ў царстве зямным немагчыма век жыць,

За намі наступным свой шлях Тут прайсці.

х

Гэй, працай недаствораны нябога,

Ты з ветру сам, такая ж і трывога.

І сэнс твайго жыцця — шлях да нябыту,

Свет у табе, вакол цябе нічога.

х

Не ведаў горкага віна арык,

Пакуль з віном тут жыць я не прывык,

На хлеб бяды не сыпаў соль адчаю,

І з сэрца са свайго не грыз шашлык.

х

Каля ганчарні ўчора я ішоў.

Там ганчары ганчарылі ізноў.

Сам бачыў, ім не бачыць, бо сляпыя…

Яны рукамі мялі прах дзядоў.

х

Цюльпаны і трава прыгожаць ранне,

І ведаюць, што хутка іх не стане.

Мы ж будзем піць віно і кветкі рваць,

Пакуль жывём і бачым красаванне.

х

Напоўніцца ружа мядовым світаннем,

І ёй салавей зноўку песні пець стане.

Дык сядзем ля ружаў, бо ружы й праз век

Наш сад упрыгожаць, а нас тут не стане.

х

Віном і ружамі з табою кубак поўню.

Святло тваё ўначы цяпер святлей за поўню.

Я піў і п’ю, і буду піць з табой віно

Пакуль жыву, пакуль віно яшчэ я помню.

х

Пакуль яшчэ спрыяюць нам гады

Віна мы сёння вып’ем без бяды,

Бо стацца можа так, што той, хто шчодры,

Не дасць нам потым і глытка вады.

х

Я захварэў, я змучаны да дна,

І без віна мне смерць мая відна,

І праўда, чым я толькі ні лячыўся, 

Усё атрута мне, апроч віна.

х

Яны, што ў прорву мудрасці зірнулі,

Святлом для многіх сталі ў вечным гуле,

Але не выйшлі з нашае начы,

Панаказалі радасцяў, заснулі.

х

Яны, прыдбаўшы мудрасці каралі,

Усё, што Бог казаў, яны казалі.

Для ўсіх знаёма ісціна адна —

Адзін балбоча, іншы бачыць далі.

х

Па ўзгорках і лагчынах пахадзіў нямала,

Але з майго хаджэння лепш людзям не стала.

Быў дождж і снег, і дождж і снег зноў будуць,

І ўсё ж хоць зрэдку ды жыццё мяне здзіўляла.

х

Таму, хто спазнаў гэты свет неспазнаны за край,

Аднолькава ўсё назаўсёды — і пекла, і рай.

І раз тут нявечныя вечныя зло і дабро,

Дык лекамі быць ці атрутаю — сам выбірай.

Пераклаў Віктар ШНІП

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Ці апраўдае сваю назву апошні месяц зімы? Прагноз ад Дзмітрыя Рабава

Ці апраўдае сваю назву апошні месяц зімы? Прагноз ад Дзмітрыя Рабава

Люты — ад лацінскага «фебруарыс», што азначае «ачышчэнне». 

Грамадства

Персанальныя даныя: ведаць нельга распаўсюджваць

Персанальныя даныя: ведаць нельга распаўсюджваць

Каму, калі, што, дзе і як можа давяраць пра сябе сучасны чалавек.

Грамадства

Пуд солі. Ружовая, чорная або марская — чым яны адрозніваюцца?

Пуд солі. Ружовая, чорная або марская — чым яны адрозніваюцца?

Раней было прасцей: скончылася ў доме соль — ідзеш у краму і купляеш, і ўсё зразумела.