Вы тут

Якія праблемы са здароўем выклікаюць інтэрнэт-тэхналогіі


За апошняе дзесяцігоддзе колькасць сардэчна-сасудзістых хвароб і захворванняў органаў зроку ў падлеткаў знізілася. Але вырасла колькасць адхіленняў у псіхічным развіцці, парушэнняў маўленчага развіцця, расце колькасць дзяцей з аўтызмам і расстройствамі аўтычнага спектра. Спецыялісты звязваюць гэта з інтэрнэт-залежнасцю як малых, так і дарослых. Як камп'ютары і гаджэты ўплываюць на здароўе і псіхіку дзяцей, чым небяспечнае «завісанне» бацькоў у інтэрнэце, расказала загадчык лабараторыі праблем здароўя дзяцей і падлеткаў РНПЦ «Маці і дзіця» Маргарыта Дзевялтоўская.


pixabay.com

Мозг трэба пастаянна трэніраваць

— Паказчыкі, якія нас радуюць — колькасць захворванняў сардэчна-сасудзістай сістэмы ў падлеткаў у параўнанні з 2010 годам знізілася на 11,9 %, захворванняў вачэй і органаў пачуццяў — на 51 %. Але ў той жа час назіраецца змяненне структуры захваральнасці, — прывяла статыстыку спецыяліст.

Яна адзначыла, што сёння нават працэс навучання немагчымы без камп'ютараў і іншых гаджэтаў. Але асаблівасцю дзіцячага ўзросту з'яўляецца фарміраванне залежнасці ад іх.

— Інтэрнэт-залежнасць — той стан, пры якім чалавек самастойна не можа кантраляваць свае ўзаемаадносіны з Сусветнай павуцінай. Атрымаўшы неабходную інфармацыю, дзіця «завісае» ў інтэрнэце ці за гульнёй. Да нас звяртаюцца, калі ў малых з'яўляюцца галаўны боль, рассеянасць, парушэнні сну, пачырваненне вачэй.

Інтэрнэт можа ўплываць і на інтэлект, у прыватнасці, зніжаць яго каэфіцыент. Маргарыта Дзевялтоўская растлумачыла, што мозг, як і ўсе астатнія органы і сістэмы, трэба пастаянна трэніраваць:

— Для таго каб мышцы былі ў тонусе, мы мусім хадзіць у трэнажорную залу. Гэтак жа і мозг павінен пастаянна працаваць, каб быць прадуктыўным. Калі чалавек шляхам простага націскання кнопкі атрымлівае інфармацыю, той працуе мінімальна. Больш за тое, калі заключэнні і вывады чалавек таксама атрымлівае з інтэрнэту, мозг працуе яшчэ менш. Для дзяцей і падлеткаў з няспелай псіхікай гэта, вядома, вельмі зручна. Але яны адвыкаюць ад актыўных дзеянняў, не вучацца самастойна мысліць і рабіць высновы.

Таксама спецыяліст звярнула ўвагу на тое, што ў інтэрнэце падлеткі звычайна ствараюць свой вобраз, які больш прыгожы і лепшы, чым насамрэч. А вось калі трэба справіцца з рэальнай задачай — здаць іспыт, наладзіць адносіны з равеснікамі, узнікае стрэс.

У інтэрнэце дзеці прызвычайваюцца ўспрымаць усё з экрана — бачыць вобразы і чуць гукі. Астатнія пачуцці — тактыльныя, датыкальныя, сенсорныя, нюхальныя з-за незапатрабаванасці сыходзяць. І такая праблема актуальная з ранняга дзяцінства.

— У першы год жыцця голас маці, яе дотыкі вельмі важныя для дзіцяці. Калі ж мама паглыбленая ў інтэрнэт, малому яе не хапае. Чаму выяўляецца ўсё больш адхіленняў у псіхічным развіцці? Чаму так шмат парушэнняў маўленчага развіцця? Чаму павялічваецца колькасць дзяцей з аўтызмам і расстройствамі аўтычнага спектра? На ўсё гэта вялікі ўплыў аказваюць інтэрнэт-тэхналогіі. Нейкія функцыі мозга развіваюцца недастаткова, адсюль і праблемы ў дзяцей з кантактаваннем. Усё, што адбываецца з дзіцем і ўнутрывантробна, і у першы год, экстрапалюецца на ўсё астатняе жыццё. Даказана, што дзеці, якія нарадзіліся з недастатковай вагой, з затрымкай развіцця, неданошанымі, у падлеткавым узросце маюць большую рызыку развіцця артэрыяльнай гіпертэнзіі, цукровага дыябету, метабалічных парушэнняў, — кажа спецыяліст.

Як заўважыць камп'ютарную залежнасць?

Першым крытэрыем таго, што дзіця ў небяспецы, з'яўляецца непасрэдная залежнасць настрою падлетка ад таго, у інтэрнэце ён знаходзіцца ці ў рэальным жыцці. Калі трэба выйсці з камп'ютара ці гаджэта, гэта выклікае вялікую незадаволенасць. Само дзіця не кантралюе свой час, недасыпае, у яго з'яўляецца рассеянасць, чырванеюць вочы.

Колькі можна?

— Ёсць дакладныя рэкамендацыі па часе заняткаў дзіцяці на камп'ютары. Да дзесяці гадоў — толькі школьныя заняткі. І да паўгадзіны ў суткі з іншым гаджэтам — тэлефонам, планшэтам. Пасля 10 гадоў час можа павялічвацца, бо расце вучэбная нагрузка, — кажа Маргарыта Дзевялтоўская.

Прафілактыка

Яна мусіць пачынацца з першага года жыцця.

— У першыя тры гады дзіця бачыць пераважна сваю сям'ю. І мадэль паводзінаў бярэ менавіта адтуль. Калі бацькі актыўна камунікуюць паміж сабой, вядуць актыўны спосаб жыцця, ездзяць на веласіпедах, гуляюць пешшу, дзіця мадэлюе такія паводзіны. Калі бацькі сядзяць у адным пакоі — кожны са сваім гаджэтам, і гэтак жа камунікуюць, дзіця будзе капіраваць гэта, — звяртае ўвагу ўрач.

Калі ў дзіцяці сфарміравалася залежнасць, бацькі павінны прысвяціць шмат часу і прыкласці намаганні, каб з ёй справіцца:

— Калі малому падабаюцца жывыя коні, бацькі павінны гэта заўважыць і аддаць на заняткі конным спортам. Калі падабаецца гурток спеваў, трэба забяспечыць такі занятак. Важна, каб дзіця хадзіла туды, дзе яму цікава, а не на той гурток, які важны на думку бацькоў. Усе паводзіны дзіцяці і стэрэатыпы фарміруюцца да сямі гадоў. Да дзесяці іх можна карэкціраваць. У 14 гадоў перафармаціраваць асобу ўжо складана. У любым выпадку, варта пастарацца арганізаваць хобі, заняткі, якія былі б больш цікавыя, чым інтэрнэтнае жыццё.

Куды звяртацца з праблемамі?

Сярод новых формаў работы з падлеткамі па фарміраванні матывацыі да здаровага спосабу жыцця і прафілактыцы захворванняў эксперт выдзеліла цэнтры, дружалюбныя да падлеткаў. На сёння ў краіне іх 55, якія працуюць пры паліклініках у сталіцы, абласных цэнтрах і буйных гарадах. Індывідуальнае кансультаванне — вядучы кірунак іх дзейнасці. Яно ананімнае і пабудавана на даверы да падлетка. Акрамя псіхолага, хлопцы і дзяўчаты могуць атрымаць кансультацыю гінеколага, уролага, андролага.

З тых, хто звяртаецца да спецыялістаў, больш дзяўчат (30,8 % — юнакоў і 69,2 % — дзяўчат). За 2020 год у цэнтрах  пракансультавалі 65 693 падлеткаў, што на 31,9 % менш, чым у 2019 годзе (96 440). Зніжэнне колькасці зваротаў адбылося з прычыны эпідэмічнай сітуацыі.

Больш за ўсё падлеткаў цікавяць пытанні, звязаныя з рэпрадуктыўным здароўем, і псіхалагічныя праблемы. Кансультацыю гінеколага атрымалі 33,6 % падлеткаў, псіхолага — 32,9 %. Падлеткаў цікавілі такія пытанні псіхічнага здароўя, як унутраныя негатыўныя перажыванні (32,8 %), цяжкасці камунікацыі ў сям'і (24,7 %), цяжкасці камунікацыі з аднагодкамі (17,4 %), цяжкасці камунікацыі з дарослымі (17 %). Таксама шмат пытанняў па паводзінах, рызыкоўных для здароўя: у першую чаргу ўжыванне алкаголю (28,4 %), ужыванне прадуктаў нікаціну (24,9 %), рызыкоўныя сексуальныя паводзіны (17 %), экранная і інтэрнэт-залежнасць (9,8 %), рызыкоўныя харчовыя паводзіны (7,7 %), ужыванне наркотыкаў (3,6 %).

Алена КРАВЕЦ

Загаловак у газеце: Дзеткі, што трапілі ў сеткі

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Водар лаванды вабіць на Веткаўшчыну

Водар лаванды вабіць на Веткаўшчыну

Як выглядае «беларускі Праванс», дакладна ведаюць жыхары глыбінкі Гомельскай вобласці.

Эканоміка

«Прадам утульную кватэру, а куплю яшчэ лепшую». А пра падаткі вы не забыліся?

«Прадам утульную кватэру, а куплю яшчэ лепшую». А пра падаткі вы не забыліся?

Адна мая добрая знаёмая вырашыла палепшыць свае жыллёвыя ўмовы — прадаць сваю двухпакаёвую кватэру і купіць трохпакаёвую.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

БЛІЗНЯТЫ. Калі ёсць цікавыя ідэі, то менавіта цяпер яны будуць запатрабаваныя і нарэшце ажыццёвяцца. Тыдзень прынясе знаёмствы з новымі людзьмі, спатканні, вандроўкі і шмат яркіх уражанняў. Асабістае жыццё рэзка зменіцца, прычым менавіта так, як вы марылі. Вы больш не будзеце самотныя, сітуацыя вырашыцца на вашу карысць.

Грамадства

Ці варта засцерагацца ад вяртання анамальнай спякоты? Дзмітрый Рабаў расказаў пра надвор’е на астатнюю частку лета

Ці варта засцерагацца ад вяртання анамальнай спякоты? Дзмітрый Рабаў расказаў пра надвор’е на астатнюю частку лета

«Верхавіна лета» прайшла, і ўжо мала хто памятае, што першая дэкада чэрвеня была халаднаватай і з замаразкамі.