Вы тут

​Хаям і Колас: сугучча мудрасці


Гэтая повязь класікаў адчувалася ў дзень нараджэння знакамітага іранскага паэта, вучонага і філосафа Амара Хаяма, калі адбылася ўрачыстая вечарына «Цырымонія памяці Хакіма Амара Нейшабуры» ў Дзяржаўным літаратурна-мемарыяльным музеі Якуба Коласа. Там жа пачала работу часовая экспазіцыя «Якуб Колас і Амар Хаям: жыццёвая мудрасць у паэтычным слове», прысвечаная творчасці двух выбітных асоб, паміж біяграфіямі якіх можна правесці шэраг паралеляў.


Мерапрыемства ў гасцінным доме беларускага класіка сабрала ў гэты вечар прадстаўнікоў дыпламатычных місій, родзічаў Коласа і аматараў творчасці абодвух вялікіх паэтаў. Ініцыятарам творчага і дыпламатычнага праекта выступіла Пасольства Ісламскай Рэспублікі Іран у Рэспубліцы Беларусь.

— Можна сказаць, што Амар Хаям самы вядомы і папулярны іранскі паэт у Беларусі, Расіі, краінах Цэнтральнай Азіі і Каўказа. Вершы гэтага вялікага паэта перакладзены на рускую мову і даступныя ўсім. Але Амар Хаям не толькі папулярны паэт, а яшчэ і вядомы матэматык, філосаф, астраном і музыкант. З радасцю хачу паведаміць, што зараз ідзе работа над перакладам вершаў Амара Хаяма на беларускую мову з мэтай далейшага выдання кнігі. Пасольства таксама гатова аказаць неабходную падтрымку, каб творы Якуба Коласа былі перакладзены на фарсі. Каб і іранцы мелі магчымасць лепш пазнаёміцца са знакамітымі асобамі Беларусі, — адзначыў Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Ісламскай Рэспублікі Іран у Рэспубліцы Беларусь Саід Яры.

Рубаі Амара Хаяма сталі вядомыя на ўвесь свет у 1859 годзе, менавіта тады ў Англіі выйшаў зборнік твораў паэта, які на англійскую мову пераклаў Фіцджэральд. Менавіта ў паэтычных філасофска-лірычных чатырохрадкоўях схавана разуменне чалавека і свету. Яскравасць вобразаў і глыбіня пазнання жыцця — гэта тое, што ў пэўнай меры яднае іранскага і беларускага класікаў. Якуб Колас, калі згадаць яго «Новую зямлю», якую называюць «энцыклапедыяй беларускага сялянскага жыцця», ці «Казкі жыцця» альбо паэму «Сымон-музыка», таксама ставіў у цэнтр сваіх твораў вобразы чалавека, багацце беларускай культуры, хараство роднага краю... Напісанае гэтымі майстрамі слова не губляе сваёй актуальнасці ва ўсе часы.

— У кожнага народа ёсць гісторыя, свая культура і свае людзі, якімі захапляюцца. І пакуль усё гэта зберагаецца, прымнажаецца і далей развіваецца, народ будзе жыць, — лічыць начальнік упраўлення культуры і народнай творчасці Міністэрства культуры Ірына Карповіч. — Таму трэба кожнаму з нас берагчы сваю культуру і гісторыю. І двайце разам вывучаць традыцыі і культуру адно аднаго, і тым узбагачацца духоўна.

«Хто быў стары і хто быў малады,
Усіх з сабою забяруць гады.
Зямное царства — ў ім ніхто не вечны.
Мы выйдзем, прыйдуць іншыя сюды...»

Гэтыя радкі Амара Хаяма падчас імпрэзы працытавала ўнучка Якуба Коласа Марыя Міцкевіч. Яна згадала, як аднойчы атрымала ў якасці падарунка кнігу, дзе паэзія іранскага класіка была змешчана на мове арыгіналу і ў перакладзе Рыгора Барадуліна. Вядома, што ў асабістай бібліятэцы Якуба Коласа была кніга паэта Алішэра Наваі, які пісаў на розных мовах, у тым ліку і па-персідску. Кнігу беларускі пісьменнік прывёз з Узбекістана, дзе знаходзіўся з сям’ёй у эвакуацыі з 1941 па 1943 гады. І цалкам верагодна, што Якуб Колас не толькі ведаў імя Амара Хаяма, але і чытаў яго творы. Таму сімвалічна, што ў бібліятэках яго сыноў кнігі Хаяма былі ў перакладзе на рускую мову…

— Лічаныя паэты свету засталіся ў свядомасці жыхароў планеты Зямля праз тысячу ці пяцьсот гадоў. Амар Хаям не проста адзін з іх, а наш паэтычны сучаснік. Яго вершы, легендарныя рубаі чытаюць і пераказваюць, цытуюць дома, у сяброўскай бяседзе, на сустрэчы аднадумцаў і тых, хто спрачаецца. Рубаі як светач, як слова, якое песціць думкі, развівае фантазію і пашырае мары, — адзначыў дырэктар — галоўны рэдактар «Выдавецкага дома «Звязда» Алесь Карлюкевіч.

«...Я зачарованы маўчу, стаю
У чарах цішыні і чарамі сагрэты,
І ў тон адзін з зямлёю я пяю,
І кожны міг сябе я пазнаю
Часцінкай злітаю вялікага сусвету»

— пісаў Якуб Колас, і ў атмасферы ўрачыстай сустрэчы гэтыя радкі набылі асаблівае гучанне. Няхай жа слова Амара Хаяма і Якуба Коласа працягвае ўражваць сваёй прыгажосцю і мудрасцю новыя пакаленні, бо гэта класіка, якую варта адкрыць для сябе.

Алена ДРАПКО

Фота аўтара

Выбар рэдакцыі

Грамадства

«Сацыяльная зніжка» — каму і на што? Як купіць прадукты танней на 10 %

«Сацыяльная зніжка» — каму і на што? Як купіць прадукты танней на 10 %

На зніжку могуць разлічваць пенсіянеры, шматдзетныя сем’і.

Палітыка

Андрэй Савіных: Якасць абраных стратэгій не правяраецца ў ідэальных сітуацыях

Андрэй Савіных: Якасць абраных стратэгій не правяраецца ў ідэальных сітуацыях

Беларускі парадак дня нікому не дае расслабіцца, час не дазваляе.

Грамадства

Экстраная дапамога. Як працуе Цэнтр аператыўнага кіравання МНС

Экстраная дапамога. Як працуе Цэнтр аператыўнага кіравання МНС

Дзяжурныя службы — вушы і вочы Міністэрства па надзвычайных сітуацыях. 

Палітыка

Пасол Беларусі ў КНР: З 1992-га тавараабарот з Кітаем вырас больш як у 130 разоў

Пасол Беларусі ў КНР: З 1992-га тавараабарот з Кітаем вырас больш як у 130 разоў

Наперадзе юбілей беларуска-кітайскіх адносін — 30 гадоў.