Вы тут

«Сонца ўсім свеціць, а я ўсім запальваю ліхтары», — кажа брэсцкі ліхтаршчык, чалавек-славутасць


У 2016 годзе Нацыянальнае агенцтва па турызме выпусціла брашуру «100 рэчаў, якія патрэбна зрабіць у Беларусі». «Звязда» вырашыла кінуць самой сабе выклік і выканаць як мага больш пунктаў з гэтага спіса. І расказваць чытачам, што з гэтага атрымалася.


Сярод разнастайных беларускіх славутасцяў... не так шмат людзей. Не, таленавітых землякоў, якімі можна ганарыцца, у нас, дзякуй богу, шмат. А вось тых, на каго прыязджаюць паглядзець турысты з розных гарадоў і краін, — адзінкі. Дакладней, адзін — Віктар Пятровіч Кірсюк, чалавек-славутасць. У спісе рэчаў, якія неабходна зрабіць у Беларусі, пад пунктам нумар тры значыцца — «паглядзець, як сапраўдны ліхтаршчык запальвае агні на вуліцы Савецкай у Брэсце». Карэспандэнт «Звязды» пазнаёмілася з ім бліжэй.

«Без веры жыць нельга»

Па спецыяльнасці Віктар Пятровіч — электраманцёр. Але «электраманцёр» — гучыць не надта рамантычна, а вось «ліхтарашчык» — зусім іншая справа. Тым больш што Віктар Пятровіч — адзіны ліхтаршчык на ўсю краіну. Чаму ў 2009 годзе гэта даверылі менавіта яму, ён сам не ведае. «Часта пытаюцца, чаму мяне абралі ліхтаршчыкам. Але гэтае пытанне лепей задаць майму кіраўніцтву. Хоць скажу, што кандыдатаў было шмат і да нас уважліва прыглядаліся. Але тады ніхто не думаў, што запальванне ліхтароў на Савецкай стане такім папулярным. А ўзнік ажыятаж сярод гараджан — і турысты пачалі цікавіцца. У першыя гады толькі на фотасесіі па дзве гадзіны патрабавалася. Была неяк жанчына-экскурсавод з Польшчы, дык яна казала, што мяне з польскім ліхтаршчыкам не параўнаць. Па яе словах, мой польскі калега запаліў і пайшоў. А я стараюся кожнаму ўвагу ўдзяліць. Я не абавязаны гэта рабіць, але як інакш? Многія ж спецыяльна дзеля мяне на Савецкую прыязджаюць».

Дзякуючы жаданню турыстаў сфатаграфавацца з ліхтаршчыкам і падзяліцца фотаздымкамі ў сацыяльных сетках, усе і даведаліся пра гэтую цікавую традыцыю. «Кожны вечар людзі падыходзяць і просяць сфатаграфавацца з «легендарнай асобай», як яны кажуць. Я нікому не адмаўляю, нават калі шмат часу патрабуецца. Цяпер, падчас пандэміі, стаю на лесвіцы, калі фатаграфуемся, ужо нікога не абдымаю», — адзначае Віктар Пятровіч. Па словах Віктара, яму падабаецца, як людзі назіраюць за яго працай. «А калі лямпу ім паказваю, усе ў захапленні. Некаторыя нават шапку просяць даць сфатаграфавацца, але я не даю. Я ж павінен заўсёды па форме быць», — жартуе ліхтаршчык.

З папулярнасцю ліхтаршчыка і яго формай звязана яшчэ адна цікавая традыцыя. Лічыцца, калі пацерці яго гузік і загадаць жаданне, яно абавязкова спраўдзіцца. Віктар Пятровіч так згубіў некалькі гузікаў, таму цяпер замацоўвае іх дроцікам. Ён расказвае, што ёсць людзі, якія нават імкнуцца адарваць гузік — так вераць у іх сілу. «Мне здаецца, што гэтая традыцыя пайшла з тых гарадоў, дзе былі трубачысты і з іх дапамогай людзі хацелі спраўдзіць сваё жаданне. У нас трубачыстаў няма, таму гэта даверылі мне. І былі выпадкі, калі жаданні спраўджваліся. Прыязджала жанчына з Санкт-Пецярбурга і расказвала, што загадвала, каб дачка замуж выйшла, унук нарадзіўся, — і ўсё атрымалася. Дзеці-спартсмены часта вечарамі прыходзяць, а на наступны дзень расказваюць, што перамаглі на спаборніцтвах, як і загадвалі. Я ўсім раю церці гузік і прыгаворваць «хачу і зраблю», тады ўсё атрымаецца. Людзям жа патрэбна ў нешта верыць, без веры жыць нельга», — дзеліцца Віктар Пятровіч.

У брэсцкага ліхтаршчыка ўжо склаўся своесаблівы фан-клуб. Самыя ўважлівыя брастчане пазнаюць яго без мундзіра ў паўсядзённым жыцці. Нават просяць сфатаграфавацца, але гэта яму не падабаецца. Без мундзіра Віктар Пятровіч фатаграфавацца саромеецца. Казачны герой, славутасць горада, у звычайным жыцці сціплы інтэлігентны чалавек. З пастаяннымі аматарамі традыцыі запальвання ліхтароў яны ўжо сталі добрымі знаёмымі. «Са многімі людзьмі мы ўжо вітаемся вечарамі, пытаемся, як справы. Некаторыя падыходзяць і раніцай, калі я тушу ліхтары, а яны ідуць на работу. Раней, калі тушыў ліхтары, то сустракаў пастаянных кліентаў піцейных устаноў. Яны мне «О, вы запальваеце!», я ім кажу, што раніцай звычайна тушу, і яны ўжо разумеюць, што час ісці дадому», — усміхаецца Віктар Пятровіч. Але, па яго словах, ёсць і апаненты, якіх, на шчасце, няшмат. «Ёсць людзі, якія імкнуцца мяне ў нечым упікнуць. Напрыклад, былі выпадкі, калі мне тэлефанаваў адзін кіраўнік з пытаннем, чаму я не запальваў ліхтары. Але ж увесь горад бачыў, што я быў на Савецкай. Проста камусьці захацелася так «пажартаваць». Навошта? Не ведаю. Я ні з кім не сваруся, не спрачаюся, вялізных грошай не маю, езджу на звычайным «масквічы». Ну, гэта іх справа. Я не падзяляю людзей ні па нацыянальнасці, ні па палітычных ці іншых поглядах. Я як сонейка: яно свеціць для ўсіх, а я для ўсіх запальваю ліхтары».

Час запальваць і час тушыць

Час запальвання ліхтароў добра вядомы ўсяму Брэсту. У пачатку вуліцы стаіць гадзіннік, стрэлкі якога паказваюць, калі на Савецкай пачнецца казка. Летам — каля 22.00, у зімовы перыяд — каля 17.00—18.00. Дарэчы, Віктар Пятровіч дае старт усяму асвятленню горада. Як толькі запалены апошні керасінавы ліхтар — запальваюцца і электрычныя. Рэгламентуе гэта ўказ гарадскога старасты. «Каб гораду не апускацца ў цемру начную і грамадзяне яго маглі радавацца даўжэй, ліхтаршчыку гэтаму запальваць агні гарадскія па наступленні змяркання спраўна, нягледзячы на дажджы праліўныя, снег вялікі і сцюжу лютую. Несці ўсяночную службу па наглядзе за належнай іх працай» — высечана на камені, які і пачынае алею ліхтароў. А каб кожны мог прачытаць гэты наказ, лятучая мыш трымае над ім ліхтар як сімвал таго, што ў Брэсце ніколі не будзе цёмна. Раней Віктар Пятровіч запальваў і гэты ліхтар, але ў гарадскіх махляроў былі на яго свае планы. Лампадку ў мышы некалькі разоў кралі, таму зараз яна трымае электрычны ліхтар.

І калі час выхаду ліхтаршчыка пастаянна розны, то месца нязменнае. Віктар Пятровіч выходзіць з-за гэтага самага каменя і заўсёды пад музыку. Але самому герою кампазіцыя не вельмі падабаецца: «Нейкая сумная, на мой погляд. Я даўно казаў, што трэба яе памяняць, але пакуль нічога не вырашылася».

Віктар Пятровіч Кірсюк — адзіны чалавек у краіне, які працуе без выхадных. Ні памочнікаў, ні замены ў яго няма. Рабочы дзень пачынаецца а чацвёртай гадзіне раніцы летам і а восьмай — узімку. Зімой завяршаецца ў шэсць гадзін, а летам — у адзінаццаць. Паміж гэтым трэба паспець адпачыць, удзяліць час сям'і, зрабіць асабістыя справы і дагледзець ліхтары. Нават падчас сямейных свят бацька і дзед едзе запальваць ліхтары, сям'я да гэтага ўжо прывыкла. «Я абавязаны гэта рабіць, мяне чакаюць людзі. Магчыма, на якім-небудзь прадпрыемстве я інакш бы ставіўся да працы. А тут жа ўсё дзеля людзей. Да часу запальвання яны ўжо збіраюцца, чакаюць», — адзначае ліхтаршчык.

На пытанне, калі ён апошні раз быў у адпачынку, дае дакладны адказ — 12 гадоў таму, калі яшчэ не запальваў ліхтары. І за гэты час нават ні разу не хварэў. Прычына — здаровы лад жыцця і лячэнне народнымі сродкамі. «У мяне аднойчы некалькі дзён была тэмпература 37-38 градусаў. Я гарбаты з малінай вып'ю, яшчэ настояў траў. І тэмпература збіваецца, а прыму таблетку парацэтамолу — падымаецца. Лічу, што нам трэба харчавацца тым, што нашы продкі ўжывалі, тым, што ў нас расце. Вы ж паглядзіце: у Беларусі ёсць свае самыя карысныя і самыя здаровыя прадукты. І вельмі важна ўмець прыслухоўвацца да свайго арганізма, есці, спаць — толькі калі хочацца», — расказвае Віктар Пятровіч.

Па словах ліхтаршчыка, ад такога нестандартнага рабочага графіка ён не стамляецца. Як і ад лесвіцы вагой 10 кілаграмаў, якую трэба два разы на дзень падносіць да 17 ліхтараў і кожны раз на яе залазіць. «Неяк было, што я запаліў ліхтары, усё нармальна. Пераапрануўся, іду дадому і бачу, што адзін ліхтар капціць, аж пачарнеў. Ну, я вярнуўся па лесвіцу, ліхтар патушыў, паправіў няспраўнасць. Усе 17 ліхтараў мне як родныя», — расказвае Віктар Пятровіч. Абслугоўвае свае ліхтары Віктар Пятровіч сам: мые лямпы, падкручвае і падразае фіцілі, калі нешта ламаецца — рамантуе. Канструкцыя ліхтароў такая ж, як і была ў XVІІІ—XІX стагоддзях. Віктар Пятровіч расказвае, што ў той час у Брэсце было каля 60 ліхтароў, і абслугоўвалі, запальвалі і тушылі іх два чалавекі. Сучасныя ліхтары працуюць на экалагічна чыстым керасіне з Наваполацка. Для алеі з 17 ліхтароў патрэбна каля шасці літраў. Даліваць керасін трэба прыкладна кожныя дзве ночы. Але і тут ёсць свае тонкасці. Віктар Пятровіч адзначае, што ўсё залежыць ад таго, як падкручаны фіціль.

Ліхтаршчык з флоту

Канструкцыю ліхтароў Віктар Пятровіч ведае з дзяцінства. Вучыўся ў школе, рабіў урокі пры святле такіх лямпаў у вёсцы Залядынне Іванаўскага раёна. Пасля школы скончыў Пінскую марскую школу, атрымаў спецыяльнасць электрыка наводных караблёў. З 1975 да 1978 года служыў у Азерабайджане на Ваенна-марскім флоце на Каспійскай флатыліі. А пасля вярнуўся ў Брэст. «Шчыра кажучы, часам шкадую, што не застаўся на флоце. Былі прапановы служыць на паўночным флоце. Але ж дадому хацелася», — дзеліцца Віктар Пятровіч.

Галоўныя аматары брэсцкага ліхтаршчыка — тры яго ўнучкі і адзін унук. У школе дакладна ўсе ведаюць, хто іх дзед. Як расказвае Віктар Пятровіч, любімы занятак унукаў — прыходзіць вечарамі на Савецкую і хваліцца, што менавіта іх дзядуля запальвае ліхтары. Унукі — не толькі піяр-агенты Віктара Пятровіча, але і яго памочнікі па лецішчы, якое ён называе для сябе найлепшым месцам. «Вельмі люблю працаваць на зямлі. За 12 кіламетраў ад Брэста ў мяне ўчастак пяць сотак. Месца няшмат, але мне хапае. Акрамя агарода, расце маліна, ажыны, жымаласць. Нават ківі растуць: пасадзіў у гаршчочкі зярняткі — тры расткі ўзышлі», — расказвае Віктар Пятровіч. Любімая праца на дачы, зразумела, не прычына не ехаць на Савецкую запальваць ліхтары.

Да свайго звання славутасці Брэста ліхтаршчык адносіцца па-філасофску: «Мне крыху няёмка ад таго, што мяне так узвышаюць, называюць легендай, славутасцю. Я ж проста раблю сваю працу. Але калі людзі даюць такую ацэнку, цікавяцца — то добра. Я люблю сваю працу, яна робіць мяне шчаслівым. Людзі заўсёды так на мяне глядзяць, так захапляюцца, дзякуюць, што часам нават слёзы выступаюць. А мне прыемна зрабіць нешта добрае, падарыць казку».

Любімае месца Віктара Пятровіча ў Брэсце, безумоўна, вуліца Савецкая. Турыстам Брэстчыны ён раіць паглядзець скульптуры на вуліцы Гогаля, Брэсцкую крэпасць і абавязкова заехаць у Белавежскую пушчу. «Брэст — самы лепшы горад, як і ўвогуле Беларусь, я іншых краін не ведаю. А ў Брэсце ўсё на месцы».

Валерыя СЦЯЦКО, г. Брэст

Загаловак у газеце: Той, хто дорыць казку

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

«Прадам утульную кватэру, а куплю яшчэ лепшую». А пра падаткі вы не забыліся?

«Прадам утульную кватэру, а куплю яшчэ лепшую». А пра падаткі вы не забыліся?

Адна мая добрая знаёмая вырашыла палепшыць свае жыллёвыя ўмовы — прадаць сваю двухпакаёвую кватэру і купіць трохпакаёвую.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

БЛІЗНЯТЫ. Калі ёсць цікавыя ідэі, то менавіта цяпер яны будуць запатрабаваныя і нарэшце ажыццёвяцца. Тыдзень прынясе знаёмствы з новымі людзьмі, спатканні, вандроўкі і шмат яркіх уражанняў. Асабістае жыццё рэзка зменіцца, прычым менавіта так, як вы марылі. Вы больш не будзеце самотныя, сітуацыя вырашыцца на вашу карысць.

Грамадства

Ці варта засцерагацца ад вяртання анамальнай спякоты? Дзмітрый Рабаў расказаў пра надвор’е на астатнюю частку лета

Ці варта засцерагацца ад вяртання анамальнай спякоты? Дзмітрый Рабаў расказаў пра надвор’е на астатнюю частку лета

«Верхавіна лета» прайшла, і ўжо мала хто памятае, што першая дэкада чэрвеня была халаднаватай і з замаразкамі.

Грамадства

Усё што трэба ведаць пра пляжны сезон

Усё што трэба ведаць пра пляжны сезон

У апошнія тыдні на краіну абрынулася небывалая спякота...