Вы тут

Чаму важна і так складана адкрыць цэнтр падрыхтоўкі сабак-павадыроў


Гісторый пра тое, як сабакі-павадыры выратоўваюць жыццё сваім падапечным, у інтэрнэце можна знайсці шмат. Адна з іх — пра Сесіла Уільямса, сляпога жыхара Нью-Ёрка. Накіроўваючыся да стаматолага, мужчына разам са сваім надзейным сябрам, сабакам-павадыром Арланда зайшоў у метро. і раптам адчуў, што перастае кантраляваць сваё цела.


Сесіл страціў прытомнасць і зваліўся з платформы на рэйкі. Сабака ўчапіўся ў вопратку свайго сляпога гаспадара і паспрабаваў утрымаць яго ад падзення, а калі яно ўсё ж адбылося, скокнуў на рэйкі ўслед за ім. Машыністу саставу быў аддадзены загад неадкладна спыніцца, аднак тармазны шлях аказаўся больш доўгім, і два вагоны прайшлі над галовамі чалавека і сабакі. Але ўсё скончылася добра, Арланда застаўся цэлы, а яго гаспадар на кароткі час трапіў у бальніцу з невялікімі ранкамі на лбе.

Такіх гісторый пра сабак-герояў здаралася нямала ў розных краінах свету, але, на жаль, немагчыма знайcці гіcторыю пра «беларускага Арланда». У нашай краіне няма арганізацый, якія выхоўвалі б такіх памочнікаў для невідушчых. Былі ініцыятывы, але яны не ўвасобіліся ў жыццё.

Яўген Бялінскі, 27-гадовы студэнт з інваліднасцю па зроку, лічыць, што адкрыць цэнтр падрыхтоўкі сабак-павадыроў усё ж магчыма, калі скараціць выдаткі для ўтрымання такой арганізацыі і навучыць спецыяліста. І ён прыдумаў, як гэта зрабіць, а дапамагла ў гэтым яго сяброўка Ксенія Окрут, аспірантка і асістэнт-выкладчык у БДЭУ.

Разам яны вывучылі міжнародны вопыт функцыянавання падобных арганізацый у Расіі, Эстоніі, Вялікабрытаніі, Германіі, Японіі, Польшчы, Украіне і ЗША, знайші і сфармулявалі ключавую праблему, якая перашкаджала рэалізаваць падобныя ідэі ў нашай краіне, а потым склалі бюджэтны праект і падалі заяўку на конкурс сацыяльных праектаў Socіal Weekend (SW). У рамках гэтага конкурсу з усёй краіны збіраюць сацыяльна арыентаваныя ідэі. Аўтары ініцыятыў падчас правядзення конкурсу больш дасканала вывучаюць праблему і імкнуцца выпрацаваць рашэнне для самастойнага функцыянавання арганізацыі, якую яны прапануюць зрабіць. Па выніках конкурсу найбольш прапрацаваныя праекты атрымліваюць фінансавую падтрымку з боку буйных беларускіх кампаній і партнёраў конкурсу. Ініцыятыва Яўгена і Ксеніі ўжо ў паўфінале Socіal Weekend і працягвае барацьбу ў конкурсе сацыяльнага прадпрымальніцтва. Ці вялікі шанцы ў гэтай ініцыятывы на конкурсе і чаму гэта так важна, расказаў сам аўтар праекта.

— Ужо была спроба адкрыць школу падрыхтоўкі сабак-павадыроў, але яна так і засталася нерэалізаванай, — расказвае Яўген. — Пры падрыхтоўцы нашага праекта мы пазнаёміліся з дзяўчатамі, якія працавалі над гэтым раней, і высветлілі адну з найважнейшых праблем: у Беларусі няма спецыяльных кінолагаў, якія мелі б веды і права рыхтаваць такіх сабак. Але калісьці ж яны павінны з'явіцца! Навучанне кінолаг можа прайсці ў Маскве, і мы такі варыянт прадугледзелі. Наша грамадства рухаецца да інклюзіі (працэс рэальнага ўключэння людзей з інваліднасцю ў актыўнае грамадскае жыццё), і адкрыццё такой школы будзе яшчэ адным крокам да гэтага. Назапашаны папярэднімі праектамі вопыт няўдач, наша напорыстасць і крыху шанцавання могуць даць вынік. Прынамсі, нам сапраўды па сілах у выніку ўдзелу ў конкурсе забяспечыць навучанне аднаго кінолага, купіць два-тры першыя шчанюкі, якія будуць жыць у валанцёраў, і клапаціцца пра іх да моманту перадачы ўладальніку. Задача гэтая выглядае цалкам пасільнай.

— У вас ужо ёсць людзі, гатовыя ўтрымліваць жывёл?

— Так, у Беларусі вельмі развіты валанцёрскія і ўзаемадапаможныя настроі, таму з валанцёрамі звычайна праблем не ўзнікае, асабліва калі гэта датычыцца магчымасці пажыць з маленькім сабачкам. Паралельна з тым, як кінолаг будзе праходзіць навучанне ў Маскве, неабходна купіць трох падыходзячых для работы і пратэставаных шчанюкоў, якія будуць праходзіць базавую падрыхтоўку са звычайным кінолагам па меншай меры да 12-месячнага ўзросту. Далей, калі «вучань» вяртаецца з Масквы, пачынаецца спецыяльная падрыхтоўка сабакі і работа з будучым гаспадаром. Такім чынам, калі ў нас усё складзецца, то беларусы змогуць атрымаць першых сабак-павадыроў праз 15 месяцаў.

— Чаму так важна, каб школа па падрыхтоўцы сабак усё ж з'явілася ў Беларусі?

— У мяне ў самога даволі сур'ёзныя праблемы са зрокам, і больш за 20 гадоў, ад канца 90-х, я ў ролі пацыента перыядычна праходжу дыягностыку ці лячэнне ў розных афтальмалогіях Беларусі і не толькі — быў з медыцынскімі «вакацыямі» ў Маскве, Самары ды нават у Ізраілі... Некалькі гадоў я
навучаўся ў Гродзенскай спецыяльнай школе-інтэрнаце для дзяцей з парушэннямі зроку. Але ў дзяцінстве, сутыкаючыся з асаблівасцямі жыцця такіх людзей, не звяртаў на іх увагі. Да таго ж і мой зрок быў значна лепшы ў тыя часы. Аднак пазней я пачаў больш пільна ставіцца да тых, з кім аказваюся ў адных бальнічных палатах ці ў чэргах да ўрача. Так я даведаўся аб праблеме адсутнасці сабак-павадыроў, пра тое, што ў Беларусі ніколі не было ўласных школ па іх падрыхтоўцы, што толькі адзінкі з сотняў невідушчых могуць дазволіць сабе набыць такога сабаку з Масквы, які будзе каштаваць дзясяткі тысяч долараў. Захацелася неяк пакруціць гэтую праблематыку, вывучыць ды падумаць, што можна было б зрабіць.

— У прэзентацыі свайго праекта вы сцвярджаеце, што, нягледзячы на развіццё лічбавых тэхналогій, сабака-павадыр — адзін з найбольш эфектыўных асістэнтаў, якія могуць дапамагаць сляпому пры перамяшчэнні па-за межамі дома...

— Давайце возьмем у якасці прыкладу невідушчага чалавека. На самай справе, у яго ёсць тры больш-менш добрыя каналы атрымання дапамогі. Па-першае, чалавек. Ніякія тэхналогіі ці нават сабака не змогуць замяніць чалавека. Нельга замяніць ні блізкага чалавека, ні прафесійнага памочніка, ні выпадковага сустрэчнага, і пра гэта ўсім варта памятаць, бо ніякае зручнае асяроддзе, пра якое шмат кажуць, нікому не дапаможа, калі побач будуць не гатовыя да асістэнцтва суграмадзяне. І гэта таксама сур'ёзная праблема. Некалі ў Расіі мяне ўразіў выпадак у афтальмалагічнай клініцы. Я, пацыент, заблытаўся ў кабінетах і спытаў у першым з іх, куды тут ісці, а ў адказ пачуў: «На дзвярах напісана!». І такое адбываецца, на жаль, і ў нас: бывае, спытаеш нумар тралейбуса, а табе адкажуць: «А вы што, не бачыце? Чалавек — на першым месцы, але немагчыма і непатрэбна, каб наш невідушчы ўсюды хадзіў пад руку з асістэнтамі.

Па-другое, сабака і тэхналагічныя прылады. Я паставіў бы іх на адзін узровень па вартасці для чалавека з праблемамі. І галоўнае не ў тым, каб сабакі канкурыравалі са спецыяльнымі мабільнікамі ці навігатарамі, але яны могуць дапаўняць іх. У дзяржаве на сёння існуюць праграмы фінансавання так званых сродкаў тэхнічнай дапамогі людзям з інваліднасцю, і набываецца шмат карысных рэчаў для ўсіх тых, каму яны патрэбны. Але, на жаль, ніякі смартфон, нават самы спецыялізаваны, не можа пільна і дакладна абводзіць нашага невідушчага вакол узніклых ям, луж, машын, дзяцей, якія сталі пасярод дарогі, лавак, сумак, якія хтосьці паставіў каля пад'езда... Сабака бачыць, аналізуе і прымае хуткія рашэнні, каб не марнаваць час і не ставіць гаспадара ў больш залежнае ад усіх навакольных людзей становішча. Падрыхтаваны сабака дазваляе чалавеку даверыцца ў сітуацыях «тут і зараз», адчуўшы, што ёсць нехта, хто можа дапамагчы вырашыць праблему. Паверце, гэта вельмі важна ў апісаных сітуацыях. Не кажучы ўжо пра эмацыянальную падтрымку і любоў сабакі да гаспадара, нягледзячы ні на што.

— Сёння людзі з праблемамі зроку спраўляюцца неяк без сабак-павадыроў. Вы ж гаворыце, што такі сабака паспрыяе павышэнню ўзроўню сацыяльнай і эканамічнай ўцягнутасці невідушчых краіны.

— Сабака не ўсёмагутны, і для таго, каб па-сапраўднаму павялічыць узровень сацыялізацыі ці нават эканамічнага саўдзельніцтва ў грамадстве людзей з інваліднасцю, патрэбна мноства захадаў. І хаця ў Беларусі людзі з сабакамі маюць права заходзіць у грамадскі транспарт ці некаторыя магазіны і ўстановы, гэтыя магчымасці трэба пашыраць. Напрыклад, у той жа Расіі, у Магнітагорскім універсітэце, існуюць спецыяльныя памяшканні, дзе невідушчы студэнт можа пакінуць свайго сабаку падчас заняткаў, адвучыцца і спакойна пайсці далей па справах. І гэта вельмі добры падыход...

Самае галоўнае — невідушчы чалавек з сабакам атрымлівае шанц на самастойныя прагулкі ў любое надвор'е і час сутак, не баючыся стаць залежным, заблукаць ці спатыкнуцца. Гэта зусім іншы ўзровень камфорту, якога дастойны нашы суайчыннікі, якія маюць у гэтым патрэбу.

Наталля ТАЛІВІНСКАЯ

Загаловак у газеце: Неабходнасць ці раскоша?

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Водар лаванды вабіць на Веткаўшчыну

Водар лаванды вабіць на Веткаўшчыну

Як выглядае «беларускі Праванс», дакладна ведаюць жыхары глыбінкі Гомельскай вобласці.

Эканоміка

«Прадам утульную кватэру, а куплю яшчэ лепшую». А пра падаткі вы не забыліся?

«Прадам утульную кватэру, а куплю яшчэ лепшую». А пра падаткі вы не забыліся?

Адна мая добрая знаёмая вырашыла палепшыць свае жыллёвыя ўмовы — прадаць сваю двухпакаёвую кватэру і купіць трохпакаёвую.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

БЛІЗНЯТЫ. Калі ёсць цікавыя ідэі, то менавіта цяпер яны будуць запатрабаваныя і нарэшце ажыццёвяцца. Тыдзень прынясе знаёмствы з новымі людзьмі, спатканні, вандроўкі і шмат яркіх уражанняў. Асабістае жыццё рэзка зменіцца, прычым менавіта так, як вы марылі. Вы больш не будзеце самотныя, сітуацыя вырашыцца на вашу карысць.

Грамадства

Ці варта засцерагацца ад вяртання анамальнай спякоты? Дзмітрый Рабаў расказаў пра надвор’е на астатнюю частку лета

Ці варта засцерагацца ад вяртання анамальнай спякоты? Дзмітрый Рабаў расказаў пра надвор’е на астатнюю частку лета

«Верхавіна лета» прайшла, і ўжо мала хто памятае, што першая дэкада чэрвеня была халаднаватай і з замаразкамі.