Вы тут

Прафайлінг — бачыць больш, чым звычайныя людзі


У галоўнай міліцэйскай ВНУ краіны няма таго курсанта, які б не ведаў кандыдата псіхалагічных навук Інгу Сячко. І не толькі таму, што ў многіх з іх яна праводзіла заняткі альбо робіць гэта цяпер. Спяшаюцца пазнаёміцца з выкладчыцай як учарашнія школьнікі, якія нядаўна надзелі курсанцкія пагоны, так і дзеючыя афіцэры, якія павышаюць у акадэміі кваліфікацыю. Справа ў тым, што Інга Вітальеўна вядзе адну з найцікавейшых дысцыплін — прафайлінг.


Фота: Акадэміі МУС.

Каб пераканацца ў гэтым асабіста, а таксама даведацца, што гэта за прадмет і навошта тонкасцямі прафайлінгу павінен валодаць кожны праваахоўнік, карэспандэнт «Звязды» на непрацяглы час села за парту адной з аўдыторый Акадэміі МУС. Інга Сячко выкладае тут ужо не першы год. Чалавек яна грамадзянскі, але працаваць з людзьмі ў пагонах ёй лёгка — як прызнаецца выкладчыца, няма больш зацікаўленых і дысцыплінаваных слухачоў.

Людзі-рэнтгены

Інга Вітальеўна з'яўляецца адным з першых спецыялістаў-прафайлераў у Беларусі, таму як ніхто ведае свой прадмет. «Сёння існуе шмат відаў прафайлінгу, — расказвае выкладчыца Акадэміі МУС. — У канцы 1970-х гадоў, калі ўпершыню ўзнікла такое паняцце, методыка распрацоўвалася для стварэння бяспекі ў ізраільскіх аэрапортах з мэтай вызначэння тэрарыстаў. Такі прафайлінг прызначаны для выяўлення патэнцыйна небяспечных асоб па знешнім выглядзе і па паводзінах».

Уявіце аэрапорт. Чарга на стойку рэгістрацыі на рэйс. І каб туды не трапіў пасажыр, які пад сваім адзеннем або ў багажы хавае выбуховую прыладу, патрэбна правяраць усіх. Аднак гэта не заўсёды магчыма: сотні пасажыраў, усяго дзве гадзіны на рэгістрацыю... І ўся надзея — на супрацоўнікаў праваахоўных органаў, якія павінны бачыць, каго ў гэтай чарзе, у натоўпе трэба праверыць найбольш дасканала.

Як пераканана кандыдат псіхалагічных навук, у гэтых супрацоўнікаў, якіх яна называе людзьмі-рэнтгенамі, асаблівы зрок. «Яны бачаць больш чым іншыя, — падкрэслівае Інга Сячко. — Падчас папярэдняй ацэнкі або прафіліравання пасажыраў праваахоўнікі арыентуюцца на знешні выгляд, паводзіны, на тое, як чалавек апрануты, як выглядае яго твар, погляд, якія ў яго жэсты, міміка, інтанацыя голасу, дыханне — усё гэта невербальныя сігналы. І, як высветлілася, менавіта яны нясуць значна больш праўды, чым вербальныя. Мы ўмеем хлусіць словамі, і ва ўсіх гэта дастаткова добра атрымліваецца. А вось падманваць жэстамі ці інтанацыяй мы пакуль не навучыліся».

Як навучыцца чытаць думкі?

Задача выкладчыка па прафайлінгу — навучыць курсантаў бачыць больш за тое, што бачаць звычайныя людзі. «Мы ад прыроды амаль усе можам чытаць міміку, — пераканана Інга Вітальеўна. — Аднак калі гэтая здольнасць даецца нам пры нараджэнні, то жэсты засвойваюцца менавіта пры сацыяльных зносінах. Што мы ўлоўліваем у міміцы, рухах цела і ў інтанацыі голасу? У першую чаргу эмоцыі. Голас заўсёды эмацыянальна афарбаваны. Асабліва добра мы адчуваем гэта па тэлефоне: нас не адцягвае карцінка, мы добра сканцэнтраваны на інтанацыі, паўзы, дыханні. А вось падчас жывой сустрэчы з чалавекам да вас даходзіць вельмі шмат інфармацыі. Калі вы навучыцеся разумець эмоцыі па твары, жэстах і целу, то практычна вы навучыцеся чытаць думкі».

У Акадэміі МУС майстэрства прафайлінгу спасцігаюць курсанты першага і другога курсаў. У межах дысцыпліны «Індывідуальная тактычная падрыхтоўка» будучыя афіцэры вучацца і таму, як падрыхтаваць сябе да небяспечнай работы. Гэта маладыя хлопцы і дзяўчаты, таму натуральна, што ў іх яшчэ няма жыццёвага досведу. Аднак усё прыходзіць, таму на працягу вучобы курсанты адточваюць майстэрства на практыцы падчас буйных спартыўных мерапрыемстваў — у выніку выходзяць з акадэміі прафесіяналамі, якія ўмеюць чытаць чалавека як адкрытую кнігу.

— Гэты навык неабходны ва ўсіх сферах, звязаных са зносінамі з людзьмі, каб разумець іх, бачыць больш, чым яны хацелі б нам паказаць, — лічыць спецыяліст па прафайлінгу. — Калі людзі нешта ўтойваюць, у нас павінны быць інструменты, каб даведацца праўду. Вы скажаце — для гэтага ёсць паліграф. Згодна, добры інструмент для выяўлення праўды і хлусні. Але ж вы не можаце ўвесь час насіць яго з сабой. Яго немагчыма ўстанавіць у тым жа аэрапорце пры рэгістрацыі пасажыраў. Затое прафіляваць без дапамогі апарата здольны наш мозг.

Вочы — люстэрка душы, рукі — ілюстратары маўлення

Больш сур'ёзна ў нашай краіне прафайлінгам пачалі займацца ў 2014 годзе, перад чэмпіянатам свету па хакеі. Было зразумела, што чакаюцца вялікія плыні іншаземцаў, і некаторыя з іх могуць ехаць да нас як з добрымі намерамі, так і не. Таму, каб абараніць нашых грамадзян, праваахоўнікаў пачалі навучаць прафайлінгу.

— Ёсць такое паняцце, як ключы доступу вачэй, — расказвае Інга Сячко. — Гэта пэўны рух вачэй, па якім можна зразумець, што адбываецца ў мозгу чалавека. І калі вы задаяце яму пытанне, рух вачэй паказвае вам: чалавек адказвае праўду альбо нешта прыдумляе. Вочы, вусны, плечы, рукі і ногі — тыя часці цела, якія найбольш гавораць пра нас. Невыпадкова кажуць, што вочы — люстэрка душы, вобласць нашага мыслення. А вось калі хочаце зразумець, што чалавек адчувае, паглядзіце на яго вусны.

А ці ведалі вы, што абутак можа расказаць пра чалавека значна больш, чым яго адзенне? Аказваецца, ногі — самая праўдзівая частка чалавечага цела, бо мы яе менш за ўсё кантралюем. Ногі могуць выдаць хваляванне, няўпэўненасць у сабе, а таксама расказаць пра характар. Лепш за ўсё кантраляваць у нас атрымліваецца свой твар. Складаней гэта рабіць з інтанацыяй голасу, рукамі. Рукі — ілюстратары маўлення. Мы інстынктыўна пачынаем іх хаваць, калі хочам утаіць некаторую інфармацыю.

— Лепш за ўсё назіраць за чалавекам тады, калі ён аб гэтым нават не здагадваецца, — пераканана выкладчыца Акадэміі МУС. — Ёсць базавыя паводзіны, калі чалавек спакойны і расслаблены. А ёсць базавае хваляванне, якое вы адчуваеце, калі маеце зносіны з чужымі, незнаёмымі людзьмі. Большасць людзей, якія трапляюць у аддзяленне міліцыі, адчувае менавіта базавае хваляванне. Праваахоўнік разумее, што адбываецца, таму яго задача — супакоіць чалавека, толькі затым правесці размову.

«Бяспека — перш за ўсё»

Будучых і ўжо дзейных афіцэраў вучаць і майстэрству аўтапрафайлінгу. Паняцце гэта пакуль новае, неўзабаве Інга Сячко плануе ўвесці яго ў навуковы зварот. На яе погляд, для праваахоўніка вельмі важна кіраваць мовай свайго цела: з дапамогай голасу, мімікі, жэстаў можна ўздзейнічаць на людзей. Пэўныя навыкі дазваляюць прадстаўніку МУС хутчэй устанавіць кантакт, атрымаць больш неабходнай інфармацыі, выклікаць давер, шчырасць у падазраванай асобы. Часта прафайлеру лепш зрабіць выгляд, што ён верыць, калі яго падманваюць, — усё дзеля таго, каб падманшчык страціў пільнасць.

— Прафайлер павінен правяраць любыя сігналы аб бяспецы, усялякага роду дзівацтвы і нелагічнасці знешняга выгляду або паводзін чалавека, — падкрэслівае Інга Вітальеўна. — Напрыклад, дасведныя супрацоўнікі ДАІ нават па тым, як рухаецца аўтамабіль, як выглядае твар у лабавым шкле, куды глядзіць і паварочвае галаву кіроўца, могуць вызначыць, ці ёсць у кіроўцы праблемы з дакументамі. Прафайлер павінен быць больш падазроным, чым іншыя. Назіраючы за тым, што адбываецца ў свеце, я лічу, што прынцып «бяспека — перш за ўсё» важны як ніколі.

Вераніка КАНЮТА

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Водар лаванды вабіць на Веткаўшчыну

Водар лаванды вабіць на Веткаўшчыну

Як выглядае «беларускі Праванс», дакладна ведаюць жыхары глыбінкі Гомельскай вобласці.

Эканоміка

«Прадам утульную кватэру, а куплю яшчэ лепшую». А пра падаткі вы не забыліся?

«Прадам утульную кватэру, а куплю яшчэ лепшую». А пра падаткі вы не забыліся?

Адна мая добрая знаёмая вырашыла палепшыць свае жыллёвыя ўмовы — прадаць сваю двухпакаёвую кватэру і купіць трохпакаёвую.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

БЛІЗНЯТЫ. Калі ёсць цікавыя ідэі, то менавіта цяпер яны будуць запатрабаваныя і нарэшце ажыццёвяцца. Тыдзень прынясе знаёмствы з новымі людзьмі, спатканні, вандроўкі і шмат яркіх уражанняў. Асабістае жыццё рэзка зменіцца, прычым менавіта так, як вы марылі. Вы больш не будзеце самотныя, сітуацыя вырашыцца на вашу карысць.

Грамадства

Ці варта засцерагацца ад вяртання анамальнай спякоты? Дзмітрый Рабаў расказаў пра надвор’е на астатнюю частку лета

Ці варта засцерагацца ад вяртання анамальнай спякоты? Дзмітрый Рабаў расказаў пра надвор’е на астатнюю частку лета

«Верхавіна лета» прайшла, і ўжо мала хто памятае, што першая дэкада чэрвеня была халаднаватай і з замаразкамі.