Вы тут

Мёртвы сезон. Чаму Мексіку накрыла хваля гвалту?


У Мексіцы праходзяць выбары. Цяперашнюю кампанію па праве называюць самым маштабным электаральным працэсам у сучаснай гісторыі дзяржавы. Жыхары краіны абяруць больш за 20 тысяч чыноўнікаў на розных узроўнях, у тым ліку 15 губернатараў, 500 федэральных і 1063 рэгіянальныя дэпутаты, а таксама кіраўнікоў 1926 муніцыпалітэтаў у 30 штатах — гэта тры чвэрці мясцовых кіраўнікоў. З восені мінулага года Мексіку накрыла крывавая хваля гвалту супраць палітыкаў. Па меншай меры каля 90 дзеячаў розных узроўняў забітыя, з пагрозамі сутыкнуліся яшчэ звыш 700. На кандыдатаў нападаюць пасярод дня, пагражаюць расправай, у тым ліку падкідваюць адсечаныя свіныя голавы. Аб гэтым паведаміла CNN са спасылкай на даныя мексіканскай кансалтынгавай фірмы Etellekt Consultores. Па словах яе дырэктара Рубэна Салазара, гэтая выбарчая кампанія ў Мексіцы стане рэкорднай па колькасці ахвяр. Чаму так адбываецца, чаго чакаць надалей?


Раскрывальнасць — 10 працэнтаў

Адным з гучных інцыдэнтаў жудаснага «мёртвага сезона» перад выбарамі ў Мексіцы стала забойства экс-пракурора Абеля Мур'еты ў горадзе Кахеме: мужчыну расстралялі з аўтамабіля ў цэнтры горада, проста падчас сустрэчы з выбаршчыкамі, паведаміла La Radіo del Sur. Тое, што адбылося, актыўна абмяркоўвалася ў сацыяльных сетках, асабліва ў прывязцы да праграмы кандыдата, які называў барацьбу са злачыннасцю сваёй галоўнай задачай і абяцаў супрацьстаяць распаўсюджванню наркотыкаў. «Хопіць наркотыкаў, якія крадуць нашых дзяцей і руйнуюць нашы сем'і. Я чалавек закона. Мае рукі не дрыжаць. Я не баюся», — заявіў Мур'ета ў адным з праграмных зваротаў, які быў апублікаваны ўсяго за суткі да забойства палітыка.

Яшчэ адной ахвярай стала Альма Раса Бараган, яна балаціравалася на пасаду мэра Маралеона, горада ў штаце Гуанахуата. Як паведаміла CNN, сітуацыя ў рэгіёне, з пункту гледжання ўзроўню злачыннасці, адна з самых складаных у краіне. Кандыдата на пасаду мэра застрэлілі таксама падчас перадвыбарчага выступлення напрыканцы мая.

Улады Мексікі ўжо займаюцца расследаваннем не толькі гэтых інцыдэнтаў, але і іншых нападаў на кандыдатаў. Аднак пакуль паліцыі не ўдалося затрымаць злачынцаў. Паводле ацэнак мясцовых СМІ, узровень раскрывальнасці злачынстваў у краіне складае ўсяго каля 10 працэнтаў. Як падкрэсліў старшы аналітык Міжнароднай крызіснай групы па Мексіцы Фалька Эрнст, злачынныя групоўкі засвоілі ўрок апошніх некалькіх гадоў — незалежна ад таго, што яны здзяйсняюць, у тым ліку забойствы кандыдатаў ці напады на дзяржаўныя ўстановы — ніякіх наступстваў не будзе. «Калі мы паглядзім на эфектыўнасць мексіканскіх судоў у раскрыцці забойстваў палітыкаў, то яна практычна роўная нулю. Такая сітуацыя дае бандам упэўненасць у тым, што, забіваючы кандыдатаў, яны змогуць пазбегнуць пакарання за гэтыя злачынствы», — цытуе яго The Guardіan.

Вайна картэляў

Як адзначаюць эксперты, цэнтрам наркабізнесу ў Лацінскай Амерыцы і асноўным замежным пастаўшчыком какаіну ў ЗША на працягу дзесяцігоддзяў з'яўляецца Мексіка. Наркабізнес мае разгалінаваную міжнародную сетку, якая выкарыстоўваецца ў тым ліку і для легалізацыі сродкаў, атрыманых злачынным шляхам.

Злачынныя групоўкі ў Мексіцы змагаюцца за сферы ўплыву, вядуць сапраўдную вайну з сілавікамі. І прымяняюць для нападаў найноўшыя тэхналогіі. Так, у красавіку ў мексіканскіх штатах Мічаакан, Халіска і Гуанахуата паліцэйскіх і салдат атакавалі з дапамогай дронаў, якія былі начынены ўзрыўчаткай. У выніку пацярпелі прадстаўнікі сіл бяспекі, заявіў на прэс-канферэнцыі міністр нацыянальнай абароны Луіс Крэсенсіа Сандаваль.

Улады штата Мічаакан мяркуюць, што за атакай стаіць картэль «Новае пакаленне Халіска», адна з нядаўна створаных і найбольш прагрэсіруючых злачынных груповак краіны. Па словах Сандаваля, затрыманы мужчына, які кіраваў дронамі. Праваахоўнікі лічаць, што гэта найноўшая зброя ў барацьбе картэляў з арміяй, паліцыяй і ўзброенымі групамі мясцовых жыхароў.

Сілавікі, на якіх напалі, расчышчалі дарогу да горада Агілілля. Раней картэлі заблакіравалі яе грузавікамі і перакапалі, каб перашкодзіць дабрацца да горада. Злачынныя групоўкі і праваахоўнікі вядуць зацяжную вайну за кантроль над населеным пунктам. Таксама «Новае пакаленне Халіска» змагаецца з бандай, якая называе сябе «Аб'яднаны картэль». Паводле даных газеты El Mіlenіo, з-за крывавага процістаяння адсюль да пачатку мая збеглі каля 1,5 тысячы мясцовых жыхароў. У Агіліллі нарадзіўся лідар картэля «Новае пакаленне Халіска» Нэмэсі Асегуэра Сервантэс па мянушцы Эль Менча. Гэта адзін з самых
адшукваных людзей у Мексіцы. Амерыканскае агенцтва па барацьбе з наркотыкамі прапануе за інфармацыю, якая прывядзе да яго арышту, 10 мільёнаў долараў. Картэль Эль Менча — адзін з самых уплывовых і жорсткіх у краіне. Ён арганізоўвае самыя жорсткія нападзенні на мексіканскіх сілавікоў, у прыватнасці засада ў штаце Халіска, у якой загінулі 15 праваахоўнікаў. Таксама лічыцца, што гэтая групоўка стаіць за дзёрзкай спробай забойства шэфа паліцыі Мехіка Амара Гарсія Арфуча. Лічыцца, што картэль зрабіў больш жорсткімі свае набегі на салдат і паліцыю ў адплату за экстрадыцыю ў ЗША сына Эль Менча, Рубэна Асегуэра Гансалеса, вядомага як Менчыта, або «малы Менча».

Людзі проста ў адчаі. У сярэдзіне мая шматтысячны марш памяці ахвяр арганізаванай злачыннасці прайшоў у Гвадалахары, сталіцы штата Халіска. Пра гэта паведаміла газета Mіlenіo. Удзельнікі шэсця, у тым ліку студэнты і прадстаўнікі грамадскіх арганізацый, заклікалі ўлады расследаваць выкраданне і забойства траіх членаў сям'і Гансалес Марэна, а таксама высветліць лёс больш чым 12 тысяч зніклых без вестак у рэгіёне да цяперашняга часу. «Мы зноў выйшлі на вуліцы, каб запатрабаваць справядлівасць, — заявіў, звяртаючыся да прысутных, рэктар Гвадалахарскага
ўніверсітэта Рыкарда Вільянуэва. — Мы наладзілі шэсце, каб сказаць, што мы не можам змірыцца з гвалтам».

Фактар сілы

Апроч высокага ўзроўню злачыннасці, на агульную сітуацыю ўплывае бяздзейнасць федэральнага ўрада ў вырашэнні рэгіянальных праблем і адсутнасць у яго дастатковых для гэтага рэсурсаў, расказаў РІА «Навіны» эксперт Цэнтра аналізу бяспекі і дэмакратыі, кансультант па пытаннях нацыянальнай бяспекі і разведкі Карлас Радрыгес Уёа. «У Мексіцы адзначаны розныя формы гвалту, якія шырока распаўсюджваюцца з-за беспакаранасці. У сітуацыі надыходзячых выбараў праяўляецца палітычны гвалт, а федэральная ўлада сваім бяздзеяннем падае сігнал, што многія з гэтых злачынстваў неабавязкова ўсур'ёз праследаваць — па меры таго як яна пазбягае адказнасці, мясцовыя гульцы атрымліваюць стымул вырашаць рознагалоссі пры дапамозе гвалту», — заявіў Радрыгес Уёа.

Апроч фізічнай ліквідацыі палітычных канкурэнтаў, усё большае распаўсюджванне, па словах эксперта, атрымліваюць іншыя формы гвалту — выкраданні, вымагальніцтвы і нападзенні на маёмасць. У асноўным яны выкліканы проціборствам мясцовых канкурыруючых палітыка-эканамічных груп, але ў кантэксце выбараў у барацьбу ўключаюцца і злачынныя арганізацыі.

Крымінальныя структуры Мексікі імкнуцца завязаць адносіны з мясцовай уладай, якая адыгрывае важную ролю ў арганізацыі незаконнага абароту наркотыкаў або іншых формаў арганізаванай злачыннасці, — з муніцыпальнай паліцыяй і членамі адміністрацый. «Без сумненняў, на мясцовым узроўні арганізаваныя злачынныя групы з'яўляюцца суб'ектам улады. Любы выбарчы працэс — гэта кан'юнктура для перагрупоўкі сіл на месцах, і адно з тлумачэнняў палітычнага гвалту заключаецца ў тым, што арганізаваныя злачынныя групы становяцца больш актыўным гульцом і фактарам сілы на мясцовым узроўні. У залежнасці ад рэгіёна дамінуе тая ці іншая група», — лічыць Радрыгес.

Генеральная пракуратура Мексікі ў 2018 годзе пачала працэс поўнай рэарганізацыі з мэтай набыцця аўтаноміі і незалежнасці ад дзяржавы, і гэты працэс дагэтуль не завершаны. «Працэс стварэння гэтага інстытута працягваецца. Я маю на ўвазе, што ў іх усё яшчэ няма ўсіх належных рэсурсаў, неабходнага ахопу і неабходных кадраў, і насамрэч яны робяць усё, што могуць, выкарыстоўваючы наяўныя бедныя рэсурсы. Мы маем вельмі абмежаванае дзяржабвінавачванне», — падкрэсліў эксперт.

Важны фактар, які, на думку Радрыгеса, перашкаджае эфектыўнаму расследаванню злачынстваў, — моцная раз'яднанасць улад на федэральным, рэгіянальным і муніцыпальным узроўнях — у такіх умовах удзел дзяржавы як дзейснага боку практычна не адчуваецца, што дазваляе мясцовым гульцам атрымліваць адабрэнне і накіроўваць дзеянні ў сваіх інтарэсах. «Федэральны ўрад у такіх умовах не імкнецца адыграваць больш істотную ролю (на мясцовым узроўні. — Рэд.), і мы маем такія наступствы. Дзяржава — гэта рэферы, і калі яна вырашае не выконваць гэтую функцыю, бяздзейнічае, відавочна, што ўдзельнікі канфліктаў павышаюць узровень гвалту», — упэўнены Радрыгес Уёа.

Цяжкі час

Мексіканскія выбары часта суправаджаюцца расправамі з палітыкамі. Напрыклад, напярэдадні галасавання 2015 года больш за 60 кандыдатаў розных узроўняў былі забіты па ўсёй краіне. Часта за такімі злачынствамі стаяць прадстаўнікі злачынных груповак, звязаных з наркакартэлямі.

Як заявіў кіраўнік Etellekt Consultores Рубэн Салазар, у гэтым годзе большасць ахвяр былі кандыдатамі на пасады мэра ад партый, якія супрацьстаяць дзеючым уладам у гэтых штатах. На яго думку, іх смерць сведчыць аб глыбокіх сувязях паміж арганізаванай злачыннасцю і рэгіянальнымі ўрадамі, якія яе абараняюць. «Калі вы сутыкняцеся з імі, вас запалохаюць або заб'юць. Гэта мексіканская дэмакратыя на мясцовым узроўні. Ніхто не можа балаціравацца без дазволу мэра і мясцовага крымінальнага аўтарытэту», — заўважыў Салазар, дадаўшы, што прэзідэнт краіны Андрэс Мануэль Лопес Абрадор не жадае змагацца з наркакартэлямі.

Запалохванне кандыдатаў — адзін з заўважных фактараў ва ўмовах цяперашняй кампаніі. Паводле папярэдніх даных, як мінімум 16 чалавек адмовіліся ад удзелу ў выбарах з-за пераследу або пагроз. Напрыклад, апазіцыйны палітык Крысціна Дэльгада не стала балаціравацца на пасаду мэра горада Оахака пасля таго, як невядомы адправіў ёй адсечаную галаву свінні і ліст з пагрозамі.

Пры гэтым прэзідэнт Абрадор тры гады таму прыйшоў да ўлады з абяцаннем змяніць Мексіку да лепшага, лічачы дзейсным спосабам барацьбы са злачыннасцю вырашэнне асноўных праблем краіны, у прыватнасці беднасці, каб даць людзям магчымасць не ісці наймацца ў картэлі. Аднак пакуль гэтая стратэгія не прынесла станоўчага выніку, улады сцвярджаюць, што неабходна больш часу для яе рэалізацыі.

На адной з прэс-канферэнцый напрыканцы мая мексіканскі прэзідэнт прызнаў, што на дадзены момант у краіне «цяжкі час» для перадвыбарчых кампаній, але паабяцаў, што будзе рабіць усё для абароны кандыдатаў і дамагацца справядлівасці для ахвяр. Бягучую сітуацыю прэзідэнт спісаў на разбуральнае
ўздзеянне карупцыі ў мінулых урадах дзяржавы, што з'яўляецца прычынай для распальвання гвалту ў краіне. Ён таксама заўважыў, што ўлады аказалі абарону амаль 150 кандыдатам у розных штатах і разглядаюць каля 400 скаргаў на пераследы.

Аднак, як піша The Guardіan, з-за выбухаў гвалту перадвыбарчую кампанію прыйшлося прыпыніць у дзясятках муніцыпалітэтаў па ўсёй краіне. У прыватнасці, так паступіла кіруючая партыя «Рух нацыянальнага адраджэння» ў паўднёвай частцы штата Мехіка — самым густанаселеным рэгіёне краіны. Як заявіў gazeta.ru кіраўнік Цэнтра палітычных даследаванняў Інстытута Лацінскай Амерыкі РАН Збігнеў Іваноўскі, у Мексіцы традыцыйна вельмі высокі ўзровень гвалту, ён звязаны з наркатрафікам. Так, у 2020 годзе па колькасці наўмысных забойстваў (40,5 тысячы) гэтая краіна саступала толькі Бразіліі, а па колькасці забойстваў на 100 тысяч насельніцтва — Венесуэле і Гандурасу. Прычым з 2015 да 2020 года адпаведны паказчык вырас з 13 да 27 — больш чым удвая. Летась у Мексіцы, паводле афіцыйных даных, было здзейснена 34,5 тысячы наўмысных забойстваў — фактычна на тым жа ўзроўні (толькі на 0,4 працэнта менш), што і ў рэкордным па смерцях 2019-м.

«Цяперашняму прэзідэнту гэта дасталося ў спадчыну ад мінулай улады, сітуацыя працягвае заставацца досыць складанай. На жаль, з ёй пакуль ніхто не здолеў справіцца. Змагацца з наркамафіяй спрабавалі па-рознаму, у тым ліку сілавымі метадамі або з дапамогай тайных дамоў. Дзейнаму прэзідэнту, які таксама спрабуе прыняць нейкія меры, не ўдаецца змяніць сітуацыю», — падкрэсліў эксперт. У выніку можна прагназаваць некаторае пагаршэнне пазіцый кіруючага «Руху нацыянальнага адраджэння», рэзюмаваў Іваноўскі. Паводле звестак сацыялагічных апытанняў, прыхільнікі прэзідэнта атрымаюць адносную, але не абсалютную большасць месцаў — у межах 40 працэнтаў.

Захар БУРАК

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Водар лаванды вабіць на Веткаўшчыну

Водар лаванды вабіць на Веткаўшчыну

Як выглядае «беларускі Праванс», дакладна ведаюць жыхары глыбінкі Гомельскай вобласці.

Эканоміка

«Прадам утульную кватэру, а куплю яшчэ лепшую». А пра падаткі вы не забыліся?

«Прадам утульную кватэру, а куплю яшчэ лепшую». А пра падаткі вы не забыліся?

Адна мая добрая знаёмая вырашыла палепшыць свае жыллёвыя ўмовы — прадаць сваю двухпакаёвую кватэру і купіць трохпакаёвую.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

БЛІЗНЯТЫ. Калі ёсць цікавыя ідэі, то менавіта цяпер яны будуць запатрабаваныя і нарэшце ажыццёвяцца. Тыдзень прынясе знаёмствы з новымі людзьмі, спатканні, вандроўкі і шмат яркіх уражанняў. Асабістае жыццё рэзка зменіцца, прычым менавіта так, як вы марылі. Вы больш не будзеце самотныя, сітуацыя вырашыцца на вашу карысць.

Грамадства

Ці варта засцерагацца ад вяртання анамальнай спякоты? Дзмітрый Рабаў расказаў пра надвор’е на астатнюю частку лета

Ці варта засцерагацца ад вяртання анамальнай спякоты? Дзмітрый Рабаў расказаў пра надвор’е на астатнюю частку лета

«Верхавіна лета» прайшла, і ўжо мала хто памятае, што першая дэкада чэрвеня была халаднаватай і з замаразкамі.