Вы тут

Купалле — новая тэма спаборніцтва майстроў-рэзчыкаў у конкурсе «Пераўвасабленне дрэва»


База адпачынку «Вербкі» бабруйскага прадпрыемства «ФанДАК» з 3 да 9 ліпеня пераўтварылася ў адну вялікую майстэрню пад адкрытым небам. 28 удзельнікаў трэцяга конкурсу-пленэру майстроў-рэзчыкаў «Пераўвасабленне дрэва» спаборнічаюць тут у прафесійным майстэрстве. Летась гэтыя спаборніцтвы прыйшлося адкласці з-за пандэміі, хоць былі заяўкі нават з Чылі і Мексікі. Пра конкурс ведаюць ужо далёка за межамі, нягледзячы на тое, што ён яшчэ зусім малады. Сёлета прыехалі рэзчыкі з Беларусі, Венгрыі, Азербайджана, Расіі і Украіны.


На ўзроўні высокага мастацтва

Конкурс-пленэр — яскравы прыклад дзяржаўна-прыватнага партнёрства. Ён з'явіўся па ініцыятыве канцэрна «Беллеспаперапрам» і праводзіцца пры падтрымцы Беларускага прафсаюза работнікаў лесу і прыродакарыстання, а таксама Бабруйскай асацыяцыі прамыслоўцаў і прадпрымальнікаў. З самага пачатку статус пленэру быў высокі. У якасці яго партнёраў выступалі такія сур'ёзныя арганізацыі, як Банк развіцця, АСБ «Лізінг». Ацэньваюць работы рэзчыкаў мастакі высокага ўзроўню. Сёлета, напрыклад, журы ўзначаліў загадчык кафедры Акадэміі мастацтваў Міхаіл Шыкаў. У склад журы ўвайшлі старшыня Беларускага саюза мастакоў Глеб Отчык, скульптар Дзмітрый Аганаў. Для ўдзельнікаў пленэру трымаць справаздачу перад такімі экспертамі свайго роду — экзамен.

База адпачынку прадпрыемства «ФанДАК» выбрана для спаборніцтваў невыпадкова. Тут ёсць усё, што трэба для конкурсу-пленэру: пляцоўка, лес, умовы, а яшчэ — традыцыі і вопыт найстарэйшага прадпрыемства дрэваапрацоўчай галіны. «ФанДАКу» як-ніяк болей чым 90 гадоў. Яго дзейнасць пачыналася з тых самых дарэвалюцыйных лесапілак, якімі валодалі тутэйшыя яўрэі. У савецкі час лесапілкі нацыяналізавалі і пабудавалі на іх падмурку фанерны завод. Сёння ён перарос у прадпрыемства, якое вядзе поўную перапрацоўку драўніны: ад лесанарыхтоўкі да канчатковага прадукту. Тут працуе шмат дынастый. Агульны стаж чатырох з іх роўны ўзросту самога прадпрыемства. Што датычыцца рэзчыкаў, то адзін з тых, кім тут ганарацца, — Сяргей Малкаў. Ён пастаянна здзіўляе сваіх прыхільнікаў творчымі знаходкамі. Калегі ведаюць яго як вельмі рамантычную і крэатыўную натуру. Любіць раніцай устаць і паназіраць за прыродай. Адна з яго работ так і называецца — «На золку». Уявіце сабе драўляную вазу ў выглядзе лісця асакі, у якім хаваюцца жыхары вадаёма. Здаецца, дакраніся да яе — і дрэва ажыве.

З бензапілой і стамескай

Гэта той класічны набор інструментаў, пры дапамозе якіх дрэва атрымлівае зусім іншыя формы. Удзельнікі працуюць у двух намінацыях — «Манументальная скульптура» (а гэта фігуры вышынёй ад двух з паловай метра да чатырох) і «Мастацкая разьба» (дробная скульптура, карціны і іншыя творы мастацтва). У рабоце выкарыстоўваецца выключна дуб. Майстры кажуць, што, калі правільна зрабіць з яго скульптуру, яна можа прастаяць да 500 гадоў. Ліпы або асіны надоўга не хопіць. На кожнага ўдзельніка прадугледжаны куб — паўтара метра драўніны — так што разгарнуцца фантазіі есць дзе.

Пленэр унікальны тым, што ў ім могуць удзельнічаць як мэтры, так і пачынаючыя ўмельцы. І апошнія спецыяльна імкнуцца сюды, каб набрацца ведаў. Калі восем дзён праводзіш побач з прафесіяналамі, шмат чаго карыснага для сябе можна пераняць. Ёсць прыклады, калі ўдзельнікі, натхнёныя тутэйшай атмасферай, адкрывалі свае фірмы.

— Мы ствараем усе неабходныя ўмовы для нашых рэзчыкаў, забяспечваем іх пражываннем і харчаваннем, — кажа намеснік генеральнага дырэктара — начальнік упраўлення па рабоце з персаналам ААТ «ФанДАК» Марына Аўсянік. — Ад іх чакаем натхнення і творчага палёту.

Першы дзень конкурсу-пленэру адводзіцца знаёмству, засяленню, лёсаванню. Увесь астатні час яны рэжуць, займаюцца аздабленнем дрэва насычальнымі матэрыяламі, каб яно не пашкоджвалася, устаноўкай фігур. Праз месяц-два гэтыя скульптуры бетануюцца, і імі ўпрыгожваюць Бабруйск і іншыя населеныя пункты. Невялічкі міні-парк драўлянай скульптуры знаходзіцца наўпрост у Вербках.

І дрэва загаворыць

Мінулы конкурс-пленэр прысвячаўся «Лясной казцы», а цяпер вось — Купаллю. Цікава, як бачаць гэтую тэму майстры? Наколькі ім наогул патрэбныя спаборніцтвы?

Андрэй Ганчарэнка з Краснаполля, неаднаразовы ўдзельнік мерапрыемства, лічыць, што сюды карысна прыязджаць для прафесійнага росту. Ён працуе настаўнікам тэхнічнай працы ў Краснапольскай сярэдняй школе, а вольны час прысвячае дрэву. Прызнаецца, што перад тым, як ісці ў школу, паўтары гадзіны «медытуе» з дрэвам у сваёй майстэрні.

— Цікавасць да гэтага матэрыялу з'явілася восем гадоў таму, калі трапіў у Дом рамёстваў і ўступіў у Саюз майстроў народнай творчасці, — расказвае ён. — Пачаў ездзіць па розных фэстах, кірмашах, глядзець, як працуюць іншыя людзі. Ад палічак і кухонных дошак паступова перайшоў да лыжак, а ад іх — да скульптуры. І тэма Купалля, як і ўсе іншыя, што датычацца народных традыцый, мне блізкая. Аднойчы змайстраваў «Дударыка» — хлопца, які граў у купальскую ноч на дудцы і раптоўна пачуў нейкую іншую, нашмат прыгажэйшую, музыку. І застыў, прыслухоўваючыся да яе, зачараваны. Купалле — гэта гісторыя майго народа. Мы ўвесь час шукаем нейкі скарб, а скарб — гэта наша жыццё. Папараць-кветка знаходзіцца не дзесьці там, куды мы ўвесь час імкнёмся, а побач — гэта твой любы чалавек, здароўе.

Майстар любіць дрэва за тое, што яно жывое і дае сілы. Нездарма ж людзі, калі хварэюць, ідуць у лес да дрэў і просяць у іх здароўя. А яшчэ работа з гэтым матэрыялам выхоўвае цярпенне і ўпартасць. А з такімі якасцямі можна дасягнуць пэўных вяршынь нават тады, калі няма мастацкіх здольнасцяў. Зараз Андрэй працуе над серыяй работ на тэму беларускіх прымавак і прыказак, а яшчэ адраджае беларускую драўляную цацку. Вельмі перажывае, што гэтыя здабыткі мы можам страціць.

Мікалай Ярац працуе дырэктарам Правамастоўскай сярэдняй школы ў Гродзенскай вобласці. З дрэва ў яго атрымліваюцца сапраўдныя творы мастацтва. З непрывычкі іх можна нават зблытаць з вырабамі са слановай косткі — вельмі тонкія лініі, ідэальна гладкая паверхня. Гэтым разам прыехаць у Бабруйск не атрымалася, але два гады таму прымаў удзел у другім конкурсе-пленэры рэзчыкаў, і яго работа заняла другое месца. Любоў да дрэва ў майстра патомная, перайшла ў спадчыну ад бацькі. Разьбой захапіўся яшчэ ў школе, але паралельна займаўся іншымі мастацтвамі. І хоць ва ўніверсітэце падаваў надзеі як мастак-графік, выбраў усё ж такі скульптуру.

— Такія пленэры вельмі карысныя для майстроў па дрэве, — кажа ён. — Цяжка навучыцца чамусьці, калі сядзіш дома і варышся ва ўласным соку. А тут новыя людзі, новыя ідэі, новыя ўражанні. Ды і ацаніць свой узровень можна толькі ў параўнанні з іншымі.

Купальскія матывы

Гартаю глянцавы фотаальбом, дзе сабраны фота конкурсных работ за апошнія два гады, і прыходжу ў захапленне. Наколькі ж яны незвычайныя і таямнічыя! Не менш цікава паназіраць за работай рэзчыкаў. І арганізатары конкурсу-пленэру даюць такую магчымасць. У фінальны дзень, калі падводзяцца вынікі болей чым тыднёвай працы, з Бабруйска на базу адпачынку «Вербкі» курсіруе аўтобус. Гэта добры шанц акунуцца ў загадкавую рэчаіснасць Купалля і паглядзець, якой яе ўяўляюць майстры. Яны ж да апошняга трымаюць у сакрэце, чым збіраюцца нас здзіўляць.

— Я 20 гадоў працую на прадпрыемстве, бачыла шмат чаго незвычайнага з дрэва, але гэты конкурс заўсёды адкрывае нешта новае, — прызнаецца Марына Валянцінаўна. — Здавалася б, здзівіць мяне няма чым, але я ў захапленні ад работ нашых майстроў. А тыя, хто ніколі з гэтым не сутыкаўся, перажываюць сапраўднае ашаламленне, моцнае эстэтычнае ўражанне. Здаецца, што трапляеш у іншую рэальнасць.

Акрамя дзвюх названых намінацый — «Манументальная скульптура» і «Мастацкая разьба», — будзе яшчэ і прыз сімпатый гледачоў. Так што ў наведвальнікаў ёсць добрая нагода не толькі натхніцца прыродай і прыгожым мастацтвам, але і ўнесці свой уклад у агульную справу — выбраць свайго — народнага — майстра.

Нэлі ЗІГУЛЯ

Фота з архіва прадпрыемства «ФанДАК»

Загаловак у газеце: Сакрэт Купалля раскрые дрэва

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Індыкатар жаночых праблем. Чаму ў дэкальтэ галоўнае не прыгажосць, а здароўе?

Індыкатар жаночых праблем. Чаму ў дэкальтэ галоўнае не прыгажосць, а здароўе?

Часта незразумелы «шарык» можа быць, напрыклад, фібрадэномай.

Грамадства

Калі дапамога патрэбна экстранна, яе заўсёды змогуць аказаць валанцёры Чырвонага Крыжа

Калі дапамога патрэбна экстранна, яе заўсёды змогуць аказаць валанцёры Чырвонага Крыжа

Гучны гул сірэны знянацку застаў пенсіянерку Веру Васільеўну дома.