Вы тут

Ці шкодныя антыстрэс-цацкі для дзяцей?


Дачка перад паездкай у лагер заявіла, што без «пап-іту» ёй там рабіць няма чаго: адсутнасць навамоднай цацкі ў такой «крутой» дзяўчынкі, як яна, можа выклікаць смех у «нармальных» дзяцей. У той час я ўжо была ў курсе захаплення дзяцей гэтай антыстрэс-цацкай. Яшчэ вясной суседскія малыя, у якіх быў «пап-іт», не выходзілі без яго ў двор гуляць, а тыя, у каго гэтага шчасця не было, настойліва прасілі бацькоў набыць цацку. Пачытаўшы водгукі ў інтэрнэце аб «пап-ітах», зразумела, што многіх бацькоў турбуе фанатычнае захапленне дзяцей «антыстрэсамі». Дарослых непакоіць, што такая забава можа выклікаць некаторае завісанне дзіцяці на адным і тым жа дзеянні, што не карысна для іх развіцця. Разбіраемся, ці так гэта.


Pixabay.com

«Пап-іт» — рознакаляровая пухірыстая плітка з сілікону. У перакладзе з англійскай «pop іt» азначае «лопні гэта». Сутнасць гульні заключаецца ў тым, што трэба націскаць пальцамі на «бурбалкі», тады яны пстрыкаюць і «правальваюцца» на адваротны бок цацкі. «Пап-іты» бываюць розных колераў і формаў. Прадаўцы заяўляюць, што гэтыя сіліконавыя штучкі дапамагаюць пазбавіцца ад стрэсу.

Дарэчы, гэта не першыя модныя антыстрэс-цацкі, па якіх фанацеюць дзеці. Упершыню я сутыкнулася з напорыстым патрабаваннем набыць антыстрэс-цацку, калі з’явіліся спінеры (fіdget spіnner, hand spіnner) — такія забаўляльныя штучкі, што круцяцца. У цэнтры спінера знаходзіцца металічны падшыпнік, а па баках размешчана некалькі лопасцяў-крылаў. Малыя круцілі іх у руках, калі чыталі, прыдумлялі розныя варыянты гульняў са спінерамі, і я была задаволеная, што мае «дзетсадаўцы» не патрабуюць гаджэтаў і мульцікаў. Але праз некалькі месяцаў дзеці закінулі тыя спінеры, бо... з’явіліся слаймы! Слаймы былі і ў маім дзяцінстве, толькі мы іх называлі лізунамі. Дзеці іх прасілі з водарам трускалак, потым — з водарам яблыкаў, затым — з шарыкамі і менш ліпкія. Вядома, слаймы хутка псаваліся ў дзіцячых далонях: трацілі пах і станавіліся брудныя. Малыя абменьваліся паміж сабой слаймамі, і калі я адмовілася іх купляць, нават спрабавалі самі іх рабіць.

Потым «узніклі» сквішы (Squіshy) — мілыя і незвычайныя цацкі, якія можна мяць, — яны сціскаюцца і лёгка прымаюць ранейшую форму. Сквішы прыемныя навобмацак і маюць форму жывёлін, прысмакаў, садавіны. Дачка гаворыць, што няма дзяцей, у якіх не было сквішаў!

На самай справе фанатычнае жаданне атрымаць тую ці іншую антыстрэс-цацку ў дзяцей узнікала якраз са з’яўленнем іх у папулярных дзіцячых блогераў. Блогеры прыдумляюць розныя чэленджы (жанр інтэрнэт-ролікаў, у якіх блогер выконвае заданне на відэакамеру і размяшчае яго ў сацсетках, а затым прапануе паўтарыць заданне сваім знаёмым) з гэтымі цацкамі, а малыя проста паўтараюць за імі.

Псіхолаг Мінскага гарадскога цэнтра сацыяльнага абслугоўвання сям’і і дзяцей Вольга ВАРАНЬКО лічыць, што такія цацкі насамрэч дапамагаюць расслабіцца ў стрэсавай сітуацыі, паляпшаюць увагу ў нейкі момант, але ўсё ж зняць стрэсавы стан не могуць.

— Дзецям з сіндромам дэфіцыту ўвагі і гіперактыўнасці (СДУГ) яны ўвогуле дапамагаюць сканцэнтравацца, — лічыць спецыяліст. — Ці шкодны такі спосаб канцэнтравацца? Думаю, не. Гэта прыкладна як задумвацца, ці не шкодна круціць аловак у руках. Зразумела, у людзей, якія маюць пэўныя асаблівасці, напрыклад, гіперадчувальную нервовую сістэму ці аўтызм, падобныя цацкі могуць выклікаць прывыканне, і ім будзе цяжэй здзяйсняць звычайныя дзеянні без іх дапамогі.

З пункту гледжання нейрапсіхалогіі, калі мы актывізуем дробную маторыку, актывізуюцца лобныя структуры, якія адказваюць за самарэгуляцыю і самакантроль. Гэта сапраўды супакойвае і дапамагае ўзяць эмоцыі пад кантроль. Увогуле, простыя манатонныя дзеянні, няхай гэта будзе мыццё посуду ці гульня з «пап-ітам», адцягваюць ад стрэсавых думак.

— Стрэс звычайна звязаны з невядомасцю, а пстрыкаючы ручкай або «лопаючы» шарыкі «пап-іт», проста зніжаеш значнасць сітуацыі, — дадае Вольга Варанько. — Нічога небяспечнага ў гэтым няма. Думаю, што залежнасць тут малаверагодная, бо не атрымліваецца занадта ўжо высокай пазітыўнай зваротнай сувязі. Ніякіх асаблівых псіхафізіялагічных змен у арганізме не адбываецца, як, напрыклад, у выпадку з алкаголем ці заяданнем. Што ж датычыцца выкарыстання такіх цацак на ўроках, то гэта будзе адцягваць увагу дзяцей ад заняткаў. У такіх выпадках лепш выкарыстоўваць цацкі-«мялкі». Дарэчы, я часта кажу бацькам: калі дзіця праяўляе неспакой, цацкі — як адзін са спосабаў знізіць трывогу. Тым больш што цяпер у інтэрнэце вельмі шмат варыяцый гульні з такімі антыстрэсамі на развіццё ўяўлення, памяці, увагі.

Аднак, як паказвае досвед, мода на такія цацкі праходзіць. З антыстрэс-цацак, без якіх малым жыццё здавалася нямілым, у нашым доме застаўся толькі кінетычны пясок (Kіnetіc Sand). Ен нагадвае вільготны марскі пясок, але як толькі бярэш яго ў рукі, ён нібыта цячэ скрозь пальцы і ў той жа час застаецца сухі. Дзеці яго проста не могуць ні на што абмяняць, бо ён знаходзіцца ў даволі вялікім кантэйнеры і яны не могуць вынесці яго на вуліцу. Ды і зламаць пясок немагчыма. Малыя час ад часу дастаюць яго пагуляць, калі «гатуюць» ежу для лялек ці каб адцягнуць увагу гасцей ад больш дарагіх для іх рэчаў.

Сёння ў інтэрнэце набірае папулярнасць новая цацка пад назвай «снаперс» (Snapperz) — гэта чарговы «антыстрэс».

Снаперс выглядае як кальцавы эспандэр, які купляюць спартсмены, каб павялічваць сілу кісці. Толькі тут ва ўнутранай частцы ёсць дзве прысоскі, якія пры сцісканні гучна хлопаюць. Як і «пап-іт», снаперс пачаў набіраць папулярнасць у сацыяльнай сетцы TіkTok. Папулярныя блогеры і звычайныя карыстальнікі паказваюць свае калекцыі цацак і параўноўваюць навінку з ужо «ўстарэлымі» антыстрэсамі. Думаю, што хутка відэа дойдзе і да маіх дзяцей, а гарадскія кіёскі з віртуальнымі крамамі пазапаўняюць новымі моднымі цацкамі, якія на самай справе прыносяць шкоду, бадай, толькі сямейнаму бюджэту.

Наталля ТАЛІВІНСКАЯ

Загаловак у газеце: Няхай яны лопнуць!

Выбар рэдакцыі

Грамадства

«Сацыяльная зніжка» — каму і на што? Як купіць прадукты танней на 10 %

«Сацыяльная зніжка» — каму і на што? Як купіць прадукты танней на 10 %

На зніжку могуць разлічваць пенсіянеры, шматдзетныя сем’і.

Палітыка

Андрэй Савіных: Якасць абраных стратэгій не правяраецца ў ідэальных сітуацыях

Андрэй Савіных: Якасць абраных стратэгій не правяраецца ў ідэальных сітуацыях

Беларускі парадак дня нікому не дае расслабіцца, час не дазваляе.

Грамадства

Экстраная дапамога. Як працуе Цэнтр аператыўнага кіравання МНС

Экстраная дапамога. Як працуе Цэнтр аператыўнага кіравання МНС

Дзяжурныя службы — вушы і вочы Міністэрства па надзвычайных сітуацыях. 

Палітыка

Пасол Беларусі ў КНР: З 1992-га тавараабарот з Кітаем вырас больш як у 130 разоў

Пасол Беларусі ў КНР: З 1992-га тавараабарот з Кітаем вырас больш як у 130 разоў

Наперадзе юбілей беларуска-кітайскіх адносін — 30 гадоў.