Вы тут

Ну і гемарой!..


Вёдры з зямлёй і вадой, скрыні з ураджаем — пад'ём і перанос цяжараў прыводзіць да вострай і інтэнсіўнай болі ў заднім праходзе. Аднак не толькі дачныя клопаты могуць стаць прычынай такіх праблем. Ад чаго ўзнікае гемарой? Ці можна з ім справіцца без аперацыі? Як пераадолець сарамлівасць і дайсці да ўрача? Якія малаінвазійныя методыкі прыйшлі на змену ранейшаму лячэнню? Пра гэта і іншае мы пагутарылі з кандыдатам медыцынскіх навук, практолагам вышэйшай катэгорыі медыцынскага цэнтра «ЛОДЭ» Дзмітрыем Грабеннікавым.


Хваробы амаль трэці насельніцтва

— Дзмітрый Сяргеевіч, з якімі пытаннямі найчасцей звяртаюцца да практолага?

— Самае распаўсюджанае — гемарой розных формаў: востры, хранічны. На другім месцы — анальныя трэшчыны, як вострыя, так і хранічныя. На трэцім — эпітэліяльныя хвастцовыя хады, гэта прыроджанае захворванне, якое характарызуецца з'яўленнем вузкага канала ці некалькіх кропкавых адтулін у зоне хвастца. Часта звяртаюцца пацыенты з праяўленнямі сіндрому раздражнёнага кішэчніка — болямі ў жываце, дыярэямі ці запорамі. Вельмі шмат з'явілася пацыентаў з дызбактэрыёзам. Такая праблема ўзнікае, як правіла, праз лячэнне антыбіётыкамі — іх цяпер актыўна прызначаюць. Павялічылася колькасць неспецыфічных язвавых калітаў. Гэта грознае аўтаімуннае захворванне, калі ўзнікае запаленне прамой кішкі і сценак кішэчніка. Пачасціліся і выпадкі выяўлення паліпаў у маладым узросце. Пару дзесяцігоддзяў таму цяжка было знайсці пацыента 30-40 гадоў з паліпамі, цяпер іх нямала.

Увогуле практалагічныя хваробы «памаладзелі». Гэта заўсёды наступства стрэсу, праблем з харчаваннем, а таксама сядзячы лад жыцця, ды і сам рытм жыцця, які стаў занадта хуткі, і трэба ўсё трымаць пад кантролем. Таму дзесьці ў 30 % насельніцтва ёсць практалагічныя праблемы.

— Як праяўляе сябе гемарой? У каго ён найчасцей сустракаецца?

— Ад гемарою пакутуюць прыкладна 10 % папуляцыі зямнога шара. Каля 33—42 % пацыентаў практалагічнага профілю — людзі з гемароем. І 90 % з іх — у працаздольным узросце. Кожны пацыент перажывае за год у сярэднім ад трох да шасці прыступаў абвастрэння. І, як правіла, адзін прыступ з трох мае рэцыдывы з-за неадэкватнага лячэння і няправільнага прымянення методык.

Гемарой — гэта павелічэнне падслізістых сасудзістых утварэнняў — кавернозных цел — у прамой кішцы. Вузлы і ў норме існуюць. Іх падтрымліваюць звязкі, але часта пры запорах, цяжарнасці, падчас патуг звязкі правісаюць і вузлы выпадаюць. Спачатку гэта
праяўляецца крывацёкам, але бывае выпадзенне і без крывацёкаў. Вельмі балючы стан — востры гемарой, калі ў вонкавым гемараідальным вузле ўтвараецца тромб.

Першымі сімптомамі гемарою з'яўляюцца болі ў прамой кішцы і заднім праходзе, пякота, сверб, прымесь крыві падчас фізічнай нагрузкі, пры наведванні прыбіральні, на другой і далейшых стадыях — выпадзенне вузлоў. Вылучаюць чатыры стадыі гемарою.

Аперыраваць ці не?

— Ці на любым этапе яго можна вылечыць?

— Так. Але тут важна ўсведамляць, што на першай і другой стадыях яшчэ магчыма кансерватыўнае лячэнне, а вось пры трэцяй і чацвёртай — толькі хірургічнае. Рабіць аперацыю ці не — вырашаць самому пацыенту.

— Гемарой ахутвае шмат міфаў. Які самы распаўсюджаны?

— Той, што гемарой перараджаецца ў рак. Гэта не так. Іншая справа, што пад гемарой можа маскіравацца рак, ён таксама праяўляецца крывацёкамі. Пацыент мяркуе, што ў яго гемарой, а на самай справе гэта паліп ці штосьці горшае.

— Чым анальныя трэшчыны адрозніваюцца ад гемарою?

— Пры запоры ці дыярэі траўміруецца слізістая, утвараецца мікранадрыў, туды трапляе інфекцыя, узнікае болевы спазм сфінктара. Паколькі мы не можам не хадзіць у прыбіральню, кожны раз трэшчына разрываецца, нават калі паспее крыху зажыць. Вострыя трэшчыны існуюць да трох месяцаў, але калі ўтвараецца ранка, якая доўга не зажывае, трэшчына з часам ператвараецца ў хранічную. Вылечыць яе амаль немагчыма, іх заўсёды аперыруюць.

Для вострай трэшчыны характэрны моцныя болі падчас наведвання прыбіральні і пасля, прымесь крыві ў стуле ці на туалетнай паперы. Калі прыкладна 95 % вострых трэшчын можна вылечыць кансерватыўна, то хранічныя трэшчыны, як я ўжо казаў, не вылечваюцца. Часта з-за хранічных трэшчын узнікаюць парапрактыты і парарэктальныя свішчы. Пры іх інфекцыя з трэшчыны пранікае наскрозь праз прамую кішку — і ўзнікае абсцэс. Стан вельмі няпросты, цяжка лечыцца, толькі аператыўным умяшаннем, прычым не заўсёды паспяхова.

— Чаму ўзнікаюць запоры?

— Калі разглядаць псіхалагічны аспект, звычайна практалагічныя захворванні маюць людзі, для якіх характэрныя павышаная скрупулёзнасць, цярплівасць, беражлівасць, акуратнасць, часам — імпульсіўнасць і высокая агрэсія. Для іх таксама ўласцівыя фобіі: страх за сваё здароўе і страты ўсяго матэрыяльнага. Часта ў такіх людзей выяўляецца падсвядомае нежаданне развітацца з мінулым, цягнуць за сабой праблемы.

З пункту погляду фізіялогіі, прычынамі запораў з'яўляецца няправільнае харчаванне без дастатковай колькасці раслінных валокнаў, яда ўсухамятку, фаст-фуд, недахоп вады. А таксама стрэс, сітуацыя, калі дзіця не ідзе ў прыбіральню ў школе, а толькі дома, часта да гэтага схільныя дзяўчынкі. Пры цяжарнасці павялічаная матка сціскае кішэчнік,
плюс зноў жа, адбіваецца недахоп клятчаткі. Могуць уплываць і пэўныя медыкаменты.

— Да чаго вядуць запоры?

— Да гемарою, трэшчын, паліпаў. Ад патуг павышаецца ўнутрыбрушны ціск, адбываецца прыліў крыві — так узнікае гемарой. Альбо лопаецца слізістая, і з'яўляецца трэшчына. Ёсць пацыенты, якія просяць зрабіць аперацыю, каб прайшлі запоры. І некаторыя ўрачы абяцаюць, што пасля аперацыі тыя знікнуць, аднак гэта не так. Бываюць, вядома, практагенныя запоры, калі чалавек баіцца хадзіць у прыбіральню, бо ў яго баліць і крывавіцца гемарой. Але гэта здараецца рэдка. Першапрычына ўсё ж — запоры і патугі. Таму тут трэба дзейнічаць у двух кірунках: аперыраваць гемарой і лячыць запоры.

— Як яны лечацца?

— Ужываннем прэбіётыкаў (элементы ежы, якія не ператраўліваюцца ў верхніх аддзелах страўнікава-кішачнага тракту, а ферментуюцца ў тоўстым кішэчніку) і прабіётыкаў (карысныя бактэрыі, якія жывуць у кішэчніку), правільным харчаваннем, вісцэральным масажам жывата. Рабіць яго можна ў спецыяліста ці самастойна. Таксама скачкі, бег, практыкаванні ёгі выдатныя для кішэчніка. Абавязковы прыём 1,5-2 літраў вадкасці штодзень.

— Што такое анальныя махры?

— Часцей за ўсё гэта наступствы перажытага анальнага трамбозу гемараідальных вузлоў. Вена надзімаецца і расцягвае скуру, потым спадае, а расцягнутая скура застаецца. Часта так бывае ў жанчын пасля родаў. Увогуле, падчас цяжарнасці і родаў прыкладна ў 70 % жанчын узнікае гемарой.

— Ці ёсць небяспека ў анальных махрах?

— Здараецца, што яны павялічваюцца і націраюцца бялізнай. Улічваючы што ўнутры іх вены, яны могуць свярбець, балець і часам трамбавацца. Бывае, што яны перашкаджаюць гігіене, тады мы рэкамендуем іх выдаляць. Але рызыка з'яўлення ацёку і новай махры даволі вялікая, бо ў вобласці задняга праходу вялікая колькасць вен, адну прыбіраеш — набухае іншая.

Пераадолець сарамлівасць

— Нярэдка людзі саромеюцца звяртацца да практолага. Як пераадолець сябе? У чым заключаецца агляд?

— У нас ёсць спецыяльная аднаразовая бялізна, пацыент пераадзяваецца за шырмай, дзе яго ніхто не бачыць. Аглядзець пацыента можна так, як яму камфортна: на баку, на гінекалагічным крэсле, у каленна-локцевым становішчы. Пры неабходнасці выкарыстоўваюцца анестэзуючыя мазі. Цяпер ёсць тонкія анаскопы, з дапамогай якіх урач робіць агляд. Вельмі важная папярэдняя гутарка: доктару патрэбна ўмець зняць падсвядомыя страхі і трывогі.

Як пераадолець сарамлівасць? Варта задумацца, што больш энергазатратна: адчуваць сарамлівасць ці потым лячыць цяжкія запушчаныя формы. Трэба падыходзіць з пункту гледжання рэальнай выгады для свайго арганізма. Бывае яшчэ і такі матыў: а раптам у мяне штосьці знойдуць і гэта прыйдзецца лячыць? І людзі церпяць: лепш не ведаць, чым лячыць. Але ж толькі на ранніх стадыях можна абысціся без аперацыі.

— Як правільна рыхтавацца да візіту да практолага?

— Варта зрабіць некалькі ачышчальных клізмаў увечары і раніцай перад прыёмам, пры гэтым не вячэраць і не снедаць. Ёсць свечкі і мікраклізмы мясцовага прымянення, якія выклікаюць натуральнае апаражненне кішэчніка. Яны ставяцца ўвечары і раніцай. Прымаць пераральныя слабіцельныя прэпараты, у тым ліку растворы, я не рэкамендую. Гэта чатыры літры вадкасці, многім пацыентам не ўдаецца іх цалкам выпіць.

— Ці балючае само абследаванне?

— Пры вострым болевым сіндроме, акрамя мясцовай анестэзуючай мазі, прымяняецца паверхневая анестэзія ў выглядзе раствораў ці спрэяў.

Да аперацыі важна выспець

— Якія новыя метады лячэння, недаступныя яшчэ некалькі гадоў таму, з'явіліся ў практалогіі?

— Цяпер усё больш пашыраныя малаінвазійныя метады лячэння, у прыватнасці, лазерныя тэхналогіі. Бо сучаснае жыццё такое, што пацыент не хоча адчуваць боль, мусіць як мага хутчэй вярнуцца ў строй. Найперш гэта так званая лазерная каагуляцыя гемараідальных вузлоў, да якой мы дадаём дэзартэрызацыю. Гэта абяскроўліванне артэрыі, якая сілкуе гемараідальны вузел, і выпальванне лазерам самой гемараідальнай тканкі вузла. Такі метад прымяняецца, як правіла, на другой стадыі і ў пачатку трэцяй.

З высокай эфектыўнасцю мы выконваем трансанальную дэзартэрызацыю гемараідальных вузлоў пад кантролем доплера (УГД) з ліфтынгам слізістай. Гемараідальны вузел, які выпаў, абяскроўліваецца і «прышываецца» на сваё ранейшае месца. З часам ён рассмоктваецца. Да гэтага мы дадаём лазернае ці радыехвалевае выдаленне вонкавых вузлоў. Нельга сказаць, што гэта небалючае ўмяшанне, але яно пераносіцца лягчэй, чым стандартная аперацыя. Аднаўленне займае два-тры тыдні, як і пасля стандартнай гемараідэктаміі, але пацыент знаходзіцца дома.

Яшчэ адна папулярная малаінвазійная аперацыя — лазерная каагуляцыя эпітэліяльных хвастцовых хадоў. Замест высячэння, што суправаджаецца вялікай ранай, хады спальваюцца лазерным променем. Гэтак жа, як і падчас лазернай вапарызацыі анальнай трэшчыны, яна не высякаецца, а спальваецца лазерам. Трэба быць гатовымі да двух тыдняў бальнічнага ліста. Усё роўна раны задняга праходу, як правіла, зажываюць 1,5-2 месяцы. У гэты час яны пабольваюць, выдзяляюць кроў. Канчатковы эфект з'яўляецца праз паўгода.

Важна разумець, што ўсе аперацыі суправаджаюцца болевым сіндромам. Калі абяцаюць, што балець не будзе, гэта няпраўда. І пацыенты павінны ісці не па тое,
каб не балела ды не крывавіла, а да таго ўрача, які ведае, як правільна справіцца з любым выпадкам і звесці да мінімуму болевы сіндром і крывацёк. Часам пацыент «плаціць» новым рэцыдывам за адсутнасць болю і крывацёку. Таму лепш пацярпець і зрабіць раз і назаўсёды.

Сучасныя методыкі, калі іх правільна прымяняць, прыводзяць у 90—95 % выпадкаў да поўнага вылячэння. Гэты працэнт быў высокі і са старымі методыкамі, але ўзнікаў шэраг ускладненняў: пасляаперацыйныя рубцовыя стрыктуры задняга праходу, доўгі болевы сіндром, недастатковасць сфінктара, частыя крывацёкі, доўга не загойваліся раны. Цяпер такіх ускладненняў нашмат менш.

Поспех аперацыі залежыць і ад пацыента. Вельмі важна, каб ён да яе выспеў. Калі пацыент не гатовы развітацца з хваробай, гэта пагражае працяглым і няпростым пасляаперацыйным перыядам.

Алена КРАВЕЦ

Прэв’ю: pixabay.com

Выбар рэдакцыі

Грамадства

«Сацыяльная зніжка» — каму і на што? Як купіць прадукты танней на 10 %

«Сацыяльная зніжка» — каму і на што? Як купіць прадукты танней на 10 %

На зніжку могуць разлічваць пенсіянеры, шматдзетныя сем’і.

Палітыка

Андрэй Савіных: Якасць абраных стратэгій не правяраецца ў ідэальных сітуацыях

Андрэй Савіных: Якасць абраных стратэгій не правяраецца ў ідэальных сітуацыях

Беларускі парадак дня нікому не дае расслабіцца, час не дазваляе.

Грамадства

Экстраная дапамога. Як працуе Цэнтр аператыўнага кіравання МНС

Экстраная дапамога. Як працуе Цэнтр аператыўнага кіравання МНС

Дзяжурныя службы — вушы і вочы Міністэрства па надзвычайных сітуацыях. 

Палітыка

Пасол Беларусі ў КНР: З 1992-га тавараабарот з Кітаем вырас больш як у 130 разоў

Пасол Беларусі ў КНР: З 1992-га тавараабарот з Кітаем вырас больш як у 130 разоў

Наперадзе юбілей беларуска-кітайскіх адносін — 30 гадоў.