Вы тут

Феномен кухаркі. Наколькі ўраджай залежыць ад смачных абедаў, высвятляла карэспандэнт «Звязды» ў Быхаўскім раёне


Сёння ўсе толькі і гавораць, што пра будучы хлеб ды пра камбайнераў. Маўляў, ад іх рук залежыць харчовая бяспека краіны. Ага, паглядзелі б мы на гэтых герояў, калі б яны працавалі нашча... Памятаеце добры савецкі фільм «Дзяўчаты»? Начальнік лесапункта Ігнат Васілевіч казаў так: «Харчаванне — такая ж асноўная работа, як і лесанарыхтоўкі. Не паабедалі лесарубы — і выпрацоўка адразу ўпала...» Разумееце, як тут усё ўзаемазвязана? Гледзячы па тым, што ўраджай год ад году ў Магілёўскай вобласці горшы не становіцца, на месцах працуюць таленавітыя гаспадыні. А у СВФ «Лудчыцы», што ў Быхаўскім раёне, як падказалі мне знаўцы, распрацавалі, лічы, дамашняе меню.


50 капеек за вячэру

Гаспадарка ў некалькіх кіламетрах ад Быхава, дабрацца да яе дапамагла старшыня Быхаўскай раённай прафсаюзнай арганізацыі работнікаў АПК Валянціна Гірыловіч. — Як толькі пачынаецца вясенне-палявы сезон, сталовыя кормяць механізатараў і паляводаў непасрэдна ў полі, — азнаёміла з нюансамі яна. — Найперш правяраецца абсталяванне сталовых, іх работнікі праходзяць медыцынскую камісію, афармляюцца ўсе неабходныя дакументы. Потым мы разам з санкамісіяй аб'язджаем гаспадаркі і даём допускі. Кошт абедаў у розных гаспадарках залежыць ад таго, што прапісана ў калдагаворы. Прадугледжаны зніжкі ад 50 працэнтаў да 100. У Абідавічах, напрыклад, людзей кормяць бясплатна. А наогул паўнавартасны абед са зніжкамі каштуе ад 70 капеек да рубля дваццаці, а вячэра — ад 50 капеек да 90.

У Быхаўскім раёне на дзесяць гаспадарак працуюць восем сталовых. Адна гаспадарка заключыла дагавор з райспажыўкааперацыяй, а другая — з суседняй гаспадаркай.

— Меню калгасніка строга залежыць ад тых прадуктаў, якія можна выкарыстоўваць у рабоце, — дзеліцца тонкасцю справы суразмоўніца. — Смакаты накшталт таго ж халадцу або маласольных агуркоў вы там не знойдзеце. Усё павінна быць сертыфікавана і прайсці санправерку. За самадзейнасць можна атрымаць штраф. Але нашы кухаркі вынаходлівыя і простыя стравы атрымліваюцца ў іх вельмі смачныя.

30 літраў супу і бітон катлет

Калгасная сталовая ў аграгарадку Лудчыцы — адна з самых сучасных. Нават дызайн тут асаблівы. Драўляныя сцены і высокія столі з бэлькамі, святлодыёдныя лямпачкі. Сталы і лаўкі з натуральнага дрэва. А ў двары па перыметры — утульныя альтанкі з бярвення. Гэты комплекс нават язык не паварочваецца сталовай назваць — хутчэй, кавярня. Кухня таксама светлая і прасторная. Кухараць тут дзве родныя сястры — Алена Кадушкіна і Ганна Піліпенка. Абедзве, дарэчы, шматдзетныя маці. У Ганны — пяць дзяцей, у Алены — трое і на дваіх — ажно 15 унукаў. І гэта нягледзячы на тое, што абедзвюм жанчынам крыху за 50. Алена прызнаецца, што ў выхадныя, бывае, дадому з'язджаецца да 17 чалавек. Але дочкі і нявесткі гатуюць самі, разумеюць, што іх маці цяпер на адказным месцы. На кухні Алена і Ганна ўжо з паловы восьмай. Пад паўдня ўсё павінна быць гатова.

Гляджу, як спрытна завіхаецца каля пліты Ганна і як апетытна выглядае ў яе на патэльні курыныя кумпячкі, і радуюся: якіх жа прафесіяналаў рыхтуе наша прафтэхадукацыя! Ганна смяецца і кажа, што дыплома кухара ў яе няма, яна — самавучка. А вось старшая па кухні Алена закончыла Магілёўскае кааператыўнае прафесійна-тэхнічнае вучылішча.

— Вось мы суп гарохавы ўжо прыгатавалі, — паднімае Алена вечка 30-літровай каструлі. — Гатуем усё, што нашы мужчыны любяць. Сёння, напрыклад, зрабілі іх любімы гарохавы суп, у іншыя дні варым на першае і капусту, і суп з макаронай — стараемся не паўтарацца. Гарохавы суп, дарэчы, не з брыкетаў. Мяса кладзём з разліку 50 грамаў на чалавека, а на другое мяснога ідзе па 150 грамаў. Сёння, напрыклад, будзе макарона з катлетамі. На трэцяе — малінавы кісель.

З абсталявання на кухні вялікая электрычная пліта з духоўкай, электрычная мясарубка, паверхня для разагрэву, на зале — мікрахвалеўка. Ёсць электрачайнік, посуд пакрысе дакупляецца. З механізаванымі і электрычнымі памочнікамі сціпла. Прыходзіцца ўручную і бульбу чысціць, і посуд мыць, і прадукты рэзаць, крышыць, мясіць, перабіраць. А аб'ёмы немаленькія. Кожны дзень сёстры гатуюць па 40 абедаў і 20 вячэр.

— На дзень ідзе амаль восем кілаграмаў мяса, — загінае пальцы Алена. — Сем кіло чорнага хлеба, чатыры — батонаў, тры кіло макароны, паўтара кілаграма цукру — усё залежыць ад колькасці людзей. Абслугоўваем механізатараў і паляводаў. Рыбу смажым, катлеты, «адбіўнушкі» робім, кумпячкі, галёнкі курыныя, тэфтэлі. Стараемся, каб была разнастайнасць.

Сёстры цягаюць 30-літровыя каструлі, але не скардзяцца.

— Я прыходжу на работу і думаю не пра тое, як мне цяжка, а пра тое, што зварыць нашым хлопцам, — кажа Ганна. — Які супчык прыгатаваць, каб дагадзіць. Каб было нешта новенькае, свежанькае. Прафесія кухара, хоць я і без дыплома, мне вельмі падабаецца. Гэта адназначна маё. Мне як гаспадыні прыемна, што мужчыны нашы сытыя, бо ядуць смачна і порцыі мы даём такія, што і дабаўкі прасіць не трэба. Расказваюць нам, што нават жонак просяць наварыць такога гарохавага супу, які робім мы.

Мне таксама налілі талерку супу, каб ацаніла. Суп сапраўды фірменны — смачны, густы, наварысты. На другое ў мяне нават ужо і сіл не хапіла.

Спрабую выведаць рэцэпты смачных страў, але сёстры толькі адмахваюцца і смяюцца. Кажуць, што гэтыя рэцэпты знаёмыя ўсім. Толькі ў розных людзей усё роўна ўсё па-рознаму атрымліваецца. Як казала Тося Кісліцына: «Вінаватая хіба я, што ў мяне капуста смачная? Я проста вару і каштую на смак, салю ў меру і цыбулі для заправы не шкадую. Гэтак кожны здолее, былі б прадукты».

— Мы з душой гатуем, як для сябе, — усміхаецца Ганна. — І стараемся гарачанькае развезці. І гэта прытым, што адлегласці не маленькія — да 40 кіламетраў: Верхняя Тошчыца, Істопкі, Чырвоны Бераг — аб'язджаем усе палі. І ўсюды трэба мінімум 20 хвілін пастаяць, пачакаць, каб чалавек паеў. Настрой падтрымаць. Не, любімчыкаў няма. Яны дома ёсць, а на рабоце ўсе мужыкі добрыя.

— Нашы дзяўчаты на сваім месцы, — перакананы дырэктар СВФ «Лудчыцы» Віталь Станкевіч, які на хвілінку заглянуў у сталовую. — Мне ўсе іх стравы падабаюцца, асабліва катлеты. Тут можна так пад'есці, што потым яшчэ суткі не будзеш хацець. А нашы гаспадынькі яшчэ і ў гуморы заўсёды, іншых на дабро зараджаюць.

Віталь Станкевіч прызнаўся, што сытны абед — адзін са складнікаў добрага ўраджаю. Такі ж важны, як якаснае насенне і апрацоўка поля.

Перасовачная кухня

Да сталовай пад'язджае сіняя «газель» — і пачынаецца пагрузка. Па саннормах, акрамя ўмывальніка, павінны быць сродкі для апрацоўкі рук. Усё ж такі каранавірус ніхто не адмяняў. Усё неабходнае грузіцца ў салон разам са сталом і лаўкамі. Потым туды ж адпраўляюцца ёмістыя каструлі з ежай. За рулём мікрааўтобуса — кіроўца Юрый Новікаў. Прызнаецца, што за дзень прыходзіцца «накручваць» на дастаўцы абедаў і вячэр да 300 кіламетраў.

На гадзінніку 12.00, машына разам з кухарам адпраўляецца ў поле. Ганна ў лёгкай хустачцы і сукенцы з фартухом чымсьці нагадвае экранную кухарку. Яна адказвае за дастаўку абедаў у поле. Яе галоўная задача — каб ніхто не застаўся галодны. Некалькі кіламетраў па пыльнай дарозе, якая пятляе сярод кукурузных і збожжавых плантацый, і мы на месцы — ва ўрочышчы Стараселле, дзе на плошчы 42 гектараў убіраюць ячмень. Мікрааўтобус прыпыняецца ў чыстым полі, і да машыны пачынаюць падцягвацца МАЗы і камбайны. Хутка вакол палявой кухні становіцца ажыўлена. Мужчыны мыюць рукі і становяцца ў чаргу па смачны суп. Пах яго апетытна разносіцца па полі.

«А з дома «тармаскі» бераце?» — спрабую высветліць, пакуль камбайнеры і кіроўцы не разбегліся: час такі, што ім не да інтэрв'ю. «Якія «тармаскі»? Навошта?», — не разумеюць яны мяне. Агульная адзнака, як у тых жа «Дзяўчатах»: «Капуста — ВО! Рагу, як у санаторыі. Кожны калорый на сваім месцы».

— А што больш падабаецца?

— Усё, — кажуць мужчыны. — Кормяць нас, паверце, добра.

— Пад'ём сіл адчуваеце пасля абеду?

— Вядома, — усміхаецца кіроўца-тысячнік Віктар Чухманаў. — Вунь, тысячу тон зернебабовых перавёз. Дзякуй нашым дзяўчатам, кормяць да адвалу.

— Наядаюся так, што і пасля работы есці не хачу, — прызнаецца кіроўца Юрый. — Вось абед быў, а не паспееш азірнуцца — і вячэру прывязуць.

— Кухня вельмі падабаецца, — пацвердзілі камбайнер Міхаіл Лацапнёў і яго памочнік Андрэй Багамазаў. — Усё смачна.

— У нас цудоўная сталовая, — адзначыў дырэктар «Быхаўрайаграпрамтэхснаба» Сяргей Сіўчыкаў, які прыехаў на поле па вытворчых справах. — Арганізавана двухразовае харчаванне і ажыццяўляецца падвоз. Прадукты своечасова купляем у «Белспажыўкааперацыі». Часткова выкарыстоўваем мяса, вырашчанае ў сваёй гаспадарцы. Усе задаволеныя. І працуюць з аддачай. Да 15 жніўня плануем уборачную завяршыць.

Валянціна Гірыловіч, старшыня Быхаўскай раённай прафсаюзнай арганізацыі работнікаў АПК:

— Сёлета і надвор'е, здаецца, нядрэннае, але ўраджай крыху горшы, чым летась. На раніцу 4 жніўня было ўбрана 48 % збожжавых і зернебабовых. Па тэмпах уборкі лідзіруе гаспадарка «Новабыхаўскі». На раніцу 4 жніўня ў нас было 6 экіпажаў камбайнераў-тысячнікаў і 8 вадзіцеляў, якія перавезлі больш чым тысячу тон збожжа. Усіх тысячнікаў і двухтысячнікаў ушаноўваем невялікімі, але каштоўнымі падарункамі, і даём зорачку на машыну за кожную тысячу. Сёлета раён атрымаў 6 новых камбайнаў «Палессе», праблем з тэхнікай няма. Нашы камбайнеры цяпер не любяць даваць інтэрв'ю, бо падлічваюць у галаве, колькі б змаглі за гэты час намалаціць. Нават снедаюць на хаду. Выскачылі, паелі і паехалі.

Нэлі ЗІГУЛЯ, Быхаўскі раён.

Фота аўтара

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Гісторыя ваеннага братэрства

Гісторыя ваеннага братэрства

«Нармандыя», што стала Нёманскай.

Рэлігія

200 гадоў пад заступніцтвам Пятра і Паўла

200 гадоў пад заступніцтвам Пятра і Паўла

Гомельскі кафедральны Свята-Петра-Паўласкі сабор — адзін з самых велічных праваслаўных храмаў Беларусі, адзін з нямногіх помнікаў архітэктуры зрэлага класіцызму, які захаваўся да нашых дзён.