Вы тут

Браневікі каля Сейма. Чаму разгортваецца пратэсная хваля ў Літве?


Паліцыя Літвы пачала дасудовае расследаванне па факце арганізацыі беспарадкаў у Вільнюсе 10 жніўня, вінаватым пагражае да шасці гадоў пазбаўлення волі. Пра гэта заявіла кіраўнік МУС Літвы Агне Білатайтэ, паведаміў літоўскі партал Delfі. «Адказаць за распальванне беспарадкаў прыйдзецца. Затрыманыя ўжо ёсць», — заявіла Агне Білатайтэ. Кіраўнік МУС Літвы таксама выказала сваю версію апошніх падзей у краіне. Як паведамляе BNS, міністр убачыла сувязь паміж пратэстамі каля будынка парламента ў Вільнюсе і беспарадкамі ў лагеры для мігрантаў на палігоне Рудзінінкай. «Мы бачым дзве добра арганізаваныя кампаніі — адна ў Сейме Літоўскай Рэспублікі, а іншыя мерапрыемствы прайшлі ў Рудзінінкаі, што сведчыць аб арганізаванасці і каардынацыі», — сказала яна журналістам. Гэтыя падзеі Агне Білатайтэ ахарактарызавала як антыдзяржаўныя дзеянні. Чаму разгортваецца пратэсная хваля ў Літве?


«З народам трэба лічыцца»

Акцыя пратэсту супраць прымусовай вакцынацыі і абмежаванняў для людзей, якія адмовіліся прышчапляцца, па розных ацэнках, сабрала да пяці тысяч удзельнікаў. Мітынгоўцы ўстанавілі стылізаваную шыбеніцу і бутафорскі калючы дрот. Адчувалася, што прысутныя не давяраюць палітыкам і традыцыйным СМІ, адзначыў Delfі. Людзі скандзіравалі «Ганьба!», «Сейм, вон!» і патрабавалі, каб прэзідэнт рэспублікі Гітанас Наўседа адправіў урад у адстаўку.

«Наш урад хоча прыняць такія законы, якія былі прынятыя Гітлерам у 1930-х гадах. Пэўная група людзей не зможа сесці ў аўтобус, пайсці ў краму ці паехаць адпачываць. Гэта сегрэгацыя, і ўсе мы ведаем, чым яна скончылася», — заявіў vestі.ru літовец Раймондус Шымадзіус.

Сярод тых, хто сабраўся, былі і ўдзельнікі Вялікага маршу ў абарону сям'і. Людзі заўважалі, што яны прыехалі адстойваць свае правы і абараняць дэмакратыю. «Мы прыехалі абараняць дэмакратыю ў Літве, абараняць Канстытуцыю, каб людзей не дзялілі на дрэнных і добрых. Я не ведаю, па якім прынцыпе яны маюць намер дзяліць. Мы прыехалі, каб паказаць — з народам трэба лічыцца», — сказаў адзін з пратэстоўцаў, 49-гадовы Рычардас. Паводле яго слоў, ён ужо перахварэў на каранавірус і ўпэўнены ў сваім імунітэце, таму не бачыць сэнсу вакцынавацца.

Маладая жанчына з дзецьмі заўважыла, што яна не супраць вакцынацыі як такой, але ёй не падабаецца дзеючы парадак. «Ужо шмат гвалту, я супраць гэтага, гэта страшна, — сказала 33-гадовая Эгле. Яна сутыкнулася з наступствамі выбару. «Напрыклад, і ў мяне, і ў мужа астма, ёсць праблемы са здароўем. З работы мяне звольнілі. Сказалі — ці прышчапляйся, ці здавай тэсты за свае грошы. Ціск на рабоце быў сур'ёзны, з вясны, прыйшлося сысці», — сказала жанчына.

Дацэнт Вільнюскага тэхнічнага ўніверсітэта імя Гедыміна Ніда Васіляўскайтэ заявіла, што звычайнага невялікага мітынгу недастаткова. Трэба, каб каля парламента сабралася ўся Літва. Яна сказала, што гэты мітынг вельмі важны. «Цяпер, у выпадку няўдачы і пасіўнасці, будзе жыццё ва ўмовах новага, самага сапраўднага апартэіду, ужо не ў прававой дзяржаве і не як грамадзянам. У любы момант можа здарыцца так, што не будуць дзейнічаць правы чалавека, Канстытуцыя Літвы, міжнародныя нормы і абавязацельствы. А калі нам пашанцуе — дапаможам разварушыць аналагічныя пратэсты ва ўсёй Еўропе», — заявіла Васіляўскайтэ.

Сярод затрыманых — жанчыны

Сілавікі не цырымоніліся з мірнымі пратэстоўцамі. На кадрах, якія зняў адзін з удзельнікаў пратэстаў, відаць, як да будынка Сейма пад'язджаюць паліцэйскія браневікі. Пры гэтым на фоне можна пачуць крыкі: «О, НАТА! Прывітанне, НАТА!». Узмоцненыя нарады паліцыі прыступілі да рассейвання тых, хто сабраўся каля дзвюх гадзін ночы ў сераду. Каля будынка парламента на той момант заставалася некалькі сотняў чалавек. Паліцэйскія прымянілі слёзатачывы газ.

Былі затрыманыя 26 чалавек. Пра гэта паведаміла ТАСС са спасылкай на Дэпартамент паліцыі пры МУС краіны. Паліцыя Літвы яшчэ ў аўторак вечарам абвясціла аб пачатку следства па факце арганізацыі беспарадкаў. Як заявіў генеральны камісар Рэнатас Пажэла, арганізатараў чакае сур'ёзнае пакаранне.

Учора з'явілася інфармацыя аб тым, што следчыя вільнюскай паліцыі дапытваюць затрыманых за ўдзел у акцыі пратэсту 10 жніўня, паведаміў Delfі. Прадстаўнік пракуратуры Гінтарэ Віткаўскайтэ-Шаткаўскенэ заявіла, што пытанне прызначэння мер стрымання будуць вырашаць пазней. Усе 26 затрыманых знаходзяцца ў камеры папярэдняга зняволення паліцыі Вільнюскай акругі. Прадстаўнік паліцыі Юлія Самаракоўская пацвердзіла, што сярод іх ёсць і жанчыны. Адзначаецца, што падчас беспарадкаў пацярпела каля дзесяць праваахоўнікаў. Аб колькасці пацярпелых сярод пратэстоўцаў не паведамлялася.

Небяспечная гульня

Старшыня Сацыялістычнага народнага фронту Літвы Гедрус Грабаўскас асудзіў дзеянні ўладаў на мітынгу каля Сейма, які прайшоў 10 жніўня. Ён ахарактарызаваў сітуацыю як «адраджэнне фашызму ў Літве». «10-11 жніўня ў Літве пачаліся крывавыя падзеі, — адзначыў палітык. — Улады паслалі спецназ супраць мірных грамадзян: жудасныя сцэны, масавыя арышты. У ліпені-жніўні ўжо былі падобныя выпадкі, калі людзей збівалі, труцілі газам у Руднінкаі і іншых месцах краіны. Супраць бежанцаў таксама выкарыстаныя жорсткія меры. Акрамя таго, у краіне праходзяць палітычныя рэпрэсіі і адбываецца ціск на свабоду слова».

Гедрус Грабаўскас сцвярджае, што для навядзення парадку ў краіне неабходная дэмілітарызацыя Літвы: выхад з НАТА, вывад з краіны нямецкіх і амерыканскіх акупантаў. Таксама неабходна прыбраць сотні помнікаў нацысцкім злачынцам, удзельнікам Халакосту, забараніць кланы неанацыстаў і прыняць іншыя меры па дэнацыфікацыі. «Неабходныя амністыя ўсім людзям, якіх палітычна пераследуюць, легалізацыя літоўскай кампартыі, Саюза назіральнікаў за правамі чалавека Літвы і іншых незаконна забароненых арганізацый», — падкрэсліў праваабаронца. Гедрус Грабаўскас таксама ўпэўнены, што патрэбныя адстаўка кіраўнікоў спецслужбаў і стварэнне камісіі па расследаванні злачынстваў карумпаванага рэжыму ў перыяд 1990—2021 гадоў.

Літоўскае кіраўніцтва гуляе ў небяспечную гульню, не жадаючы ўлічваць меркаванне жыхароў краіны, што ў выніку прымушае насельніцтва выходзіць на мітынгі, лічыць старшыня Партыі працы Літвы Віктар Успаскіх, паведаміў партал Baltnews. «Улады не могуць камунікаваць з людзьмі, не чуюць іх. Яны ствараюць такую атмасферу, якая выштурхвае людзей на вуліцы і правакуе іх на такія мітынгі. Калі ўлады не пачуюць, могуць распачацца сур'ёзныя забастоўкі. Я таксама гатовы далучыцца да людзей, бо ўжо немагчыма жыць у такой сітуацыі: у краіне хочуць абмежаваць доступ у бальніцы, да грамадскага транспарту, дапамогі», — заявіў Віктар Успаскіх.

Па словах палітыка, замест таго, каб гарманізаваць грамадства, цяперашні ўрад Літвы падзяляе яго на прышчэпленых і непрышчэпленых. «Вакцынаваныя, як сведчаць даныя іншых краін, таксама могуць распаўсюджваць вірус, але ім усё можна, і гэта, вядома, пачынае хваляваць людзей. Здаровых людзей не выпускаюць, ідзе дыскрымінацыя. Здаровы чалавек стаў небяспечны для такога грамадства», — канстатаваў Віктар Успаскіх.

Ён адзначыў, што ў Літве ўсё менш застаецца пляцовак для выказвання свайго меркавання, таму адзіны выхад у дадзенай сітуацыі — удзел у мітынгах. «Я з'яўляюся старшынёй апазіцыйнай парламенцкай партыі. Улады ўвесь час кажуць журналістам пра тое, што ў Літве свабода слова, але я з мінулага года не быў дапушчаны ні на адно тэлебачанне. Каб выказаць сваю пазіцыю і думку, даводзіцца хадзіць на мітынгі. Сваімі дзеяннямі ўлады правакуюць сур'ёзныя сутыкненні, а гэта небяспечная гульня», — рэзюмаваў палітык.

Краш-тэст для дзяржавы

Тым часам у лагеры для мігрантаў на палігоне ў Руднінкаі ў чарговы раз адбыліся беспарадкі з-за жыллёвых умоў. З лагера збегла каля 20 чалавек. Ва ўтаймаванні мігрантаў былі задзейнічаны супрацоўнікі паліцыі і Службы грамадскай бяспекі Літвы. На пошукі ўцекачоў быў накіраваны верталёт пагранічнай службы. У выніку іх удалося вярнуць у лагер.

Раней паведамлялася, што літоўская паліцыя абвясціла ў вышук семярых нелегальных мігрантаў, якія збеглі з лагера ў раёне вёскі Руднінкай з-за незадаволенасці ўмовамі свайго жыцця і перспектыў быць прымусова дэпартаванымі. Пра гэта паведаміла LRT са спасылкай на Міністэрства ўнутраных спраў краіны. У шэрагу замежных СМІ паведамлялася аб цяжкіх умовах жыцця мігрантаў у літоўскіх лагерах. Так, паводле інфармацыі іспанскага выдання Las Republіcas, такія лагеры ўзводзяцца пасярод лясных масіваў, дзе людзі сутыкаюцца з недахопам ежы, ізаляцыяй (у іх забіраюць мабільныя тэлефоны), кляшчамі і COVІD-19, цяжкімі ўмовамі надвор'я, зневажальным абыходжаннем. Літва «стварыла лагеры бежанцаў у стылі канцэнтрацыйных лагераў», адзначае выданне. У цэнтрах для мігрантаў неаднаразова адбываліся беспарадкі.

Las Republіcas раней таксама паведамляла аб выправаджаных з Літвы пад пагрозай прымянення агнястрэльнай зброі мігрантаў, якія распавялі, як іх збівалі, адмаўлялі ў ежы і прымушалі даваць ілжывыя паказанні на адрас беларускіх пагранічнікаў. «Мігрантаў збіваюць, калі яны спрабуюць пакінуць гэтыя цэнтры, і нават страляюць на паражэнне на граніцы паміж Літвой і Беларуссю», — паведаміла Las Republіcas.

Мігранты апублікавалі відэазварот да кіраўніцтва ААН і канцлера Германіі Ангелы Меркель. Скаргі на сваё гаротнае становішча яны ілюструюць кадрамі, якія дэманструюць жахі іх штодзённага лагернага існавання: бруд, неўладкаванасць, адсутнасць самых элементарных выгод. «Паглядзіце, у якіх умовах мы знаходзімся. Малады чалавек на відэа хворы. Ён можа тут памерці. Нам не аказваецца медыцынская дапамога. У нас няма вопраткі. Амаль месяц мы жывём, як зняволеныя, — адзначаюць мігранты ў сваім адчайным відэазвароце. — Паглядзіце на электраправады ў вадзе, гэта крыніца небяспекі і можа стаць прычынай гібелі людзей. Мы збеглі са сваёй краіны з-за вайны, забойстваў, выбухаў і тэрарызму. Мы прайшлі шлях, поўны небяспекі, каб жыць у міры. Чаму з намі так абыходзяцца? Мы хочам, каб нас пачулі ў ААН. Калі ласка, дапамажыце нам».

«Сітуацыя, якая склалася ў Літве, — гэта ўжо нават не апошні званочак, які заклікае яе ўлады адумацца, а набат», — адзначаецца ў артыкуле польскага выдання Mysl Polska пад красамоўнай назвай «Краш-тэст мікрадзяржавы». Пакуль не адумаліся.

Пётр ДУНЬКО

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Ці патрэбныя бэбі-боксы? Нованароджанае дзіця знайшлі ў выграбнай яме ў Гомелі

Ці патрэбныя бэбі-боксы? Нованароджанае дзіця знайшлі ў выграбнай яме ў Гомелі

У дачыненні да жыхаркі узбуджана крымінальная справа.

У свеце

Блуканне па кілаватах. Чаму Літва загнала Прыбалтыку ў энергетычную яму?

Блуканне па кілаватах. Чаму Літва загнала Прыбалтыку ў энергетычную яму?

Для краін Балтыі ралі цэн на электрычнасць стала ўжо амаль звыклай справай. 

Культура

Дзе Якуб Колас сустрэўся з ваўком і чаму дзядзька Антось быў самотны

Дзе Якуб Колас сустрэўся з ваўком і чаму дзядзька Антось быў самотны

Трэцяга лістапада — дзень нараджэння класіка. 

Грамадства

Амаль кожны дзень на пажарах гінуць людзі. Як не стаць ахвярай агню?

Амаль кожны дзень на пажарах гінуць людзі. Як не стаць ахвярай агню?

З пачаткам ацяпляльнага сезона ў камунальных службаў работы дадаецца ў разы.