Вы тут

Чаму можа навучыць «адукацыйны рэстаран» ў весцы Хваенск Гомельскай вобласці


Ці можа рэстаран быць адукацыйным? Не спяшайцеся з адказам. Давайце зазірнём на Сонечную вуліцу далёкай палескай вёсачкі Хваенск, што ў Гомельскай вобласці, дзе кожную суботу наведвальнікам вясковага «адукацыйнага рэстарана», як назвала яго гаспадыня Наста, прапануецца самім расчыніць хлеб, а потым спячы яго ў сапраўднай вясковай печы. А пакуль рыхтуецца цеста і спее хлеб, Наста распавядае пра карысць выпечкі з арганічнай мукі, пра адрозненні памолу і выкарыстанне закваскі, пра старадаўнія рэцэпты святочных і будзённых страў палешукоў. І вядома ж, гаворыць аб традыцыях тутэйшых жыхароў — трапяткога стаўлення да хлеба і да печы, якую на Палессі дагэтуль паважліва клічуць «матухна».


Як на месцы школы з’явілася аграсядзіба

У былога мужа Насты падобны бізнес меўся ў Расіі. А родам ён адсюль, з Хваенска, яго бацька хадзіў у тую школу, дзе зараз знаходзіцца Настусіна сяліба. Яе будынак набылі за адну базавую велічыню, каб захаваць старую школу ў памяць пра бацьку. А яшчэ хацелася стварыць такі від сельскага адпачынку, які нёс бы карысць і веды — пра прыроду, наваколле, светагляд. Таму і назвалі аграсядзібу «Естествознание», ці па-беларуску «Прыродазнаўства».

Сямейнае жыццё не заладзілася. Так Анастасія Цяслюк засталася ў Хваенску адна кіраваць усімі справамі. Адносіны з былым мужам захаваліся добрыя, сваю «долю» ў іх сумесным бізнесе ён не забірае, а, наадварот, аддае на развіццё. А ўдасканальваць і даводзіць да розуму стары будынак прыйдзецца яшчэ не адзін год.

— Два гады вяліся рамонт і будаўніцтва, — распавядае Наста , — толькі з гэтай зімы пачалі працаваць як аграсядзіба. Сёння многія людзі жадаюць падарожнічаць з сэнсам, знаёміцца глыбей з культурай і прыродай розных месцаў. Мне і самой цікавы той адпачынак, які яшчэ і ведамі ўзбагачае. Таму я задумала стварыць «адукацыйны рэстаран», дзе ёсць урокі, напрыклад, па хлебавыпяканні, якія дапаўняюцца практычнымі заняткамі. На майстар-класах імкнуся адкрыць для маіх гасцей новыя карысныя прадукты. А яшчэ мы разам ходзім... на паляванне. Паляванне на травы!

Хтосьці едзе на сельскую аграсядзібу проста ў цішыні адпачыць, аднавіцца эмацыянальна. У мяне склалася цудоўная кааперацыя з суседзямі. У Дзімы — выдатная лазня. Мяса я не рыхтую, таму мясаеды могуць здзейсніць гастранамічны тур у суседні Тураў да Алены Браніславаўны Серады. Яе ласкавая мянушка — «Тры зоркі Мішлен»: у яе кафэ падаюць усялякія разнасолы па палескіх рэцэптах.

Для ўнутраных інтэр’ераў гасцініцы вяскоўцы перадалі Насці старыя, не патрэбныя ім ужо ў побыце рэчы: кросны, калаўрот, чыгункі, ручнікі, прасы, куфар. Усё гэта вельмі ўзбагаціла інтэр’ер. Разам з рэчамі перасяліліся і іх гісторыі. Трох птушачак вышыла на ручніку мясцовая бабуля, калі яе аддалі замуж за нялюбага. А два галубкі на суседнім ручніку — сведчанне аб шчаслівым шлюбе іншай бабулі. У планах Настусі — стварыць музей побыту палешукоў.

— Шмат тут і асабістых рэчаў, — дзеліцца Наста. — Дзве драўляныя дарожныя скрыні — гэта маіх бабулі і дзядулі. Калі яны ажаніліся, сюды змясціўся ўвесь іх няхітры скарб. Асаблівая памяць для мяне — маё дзіцячае крэселка, дзядуляў падарунак. На ім намаляваны сабака-лайка. І сёння ў мяне жыве лайка Віхура. Аказваецца, сабаку майго дзеда таксама звалі Віхура: калі яго не стала, я была яшчэ маленькая. Але дзесьці ў памяці, мабыць, адклалася... Сапраўдны скарб — частка слуцкага пояса, дзядзькаў падарунак. А вышытыя карціны — справа рук майго брата. Вельмі люблю рэчы з гісторыяй. 

Інфармацыйны дзетокс

Бонусам жыцця ў палескай вёсачцы, па словах Настусі, з’яўляецца інфармацыйны дзетокс: мабільная сувязь тут не вельмі добрая, а ў пакоі гасцініцы наўмысна не праведзена тэлебачанне.

Аднак у аграсядзібе лагічна «пасяліліся» сельская бібліятэка і клуб. Сюды перавандравалі непатрэбныя настольныя гульні, спісаныя часопісы. Мясцовай дзятве радасна, што ёсць дзе сабрацца, ды і бацькі заўсёды ведаюць, дзе шукаць сваё дзіця — у Настусі!

Кожны з сямі пакояў гасцініцы «Прыродазнаўства» прысвечаны нейкай тэме. І кожны — са сваёй тэрасай і... сенавалам. На духмянай траве так смачна спіцца! 

Акрамя майстар-класаў па выпяканні хлеба, у Насты збіраюцца аматаркі лазневага адпачынку і духмянай гарбаты. Настуся шчодра дзеліцца з імі ведамі пра травы, знаёміць з правіламі збору, нарыхтоўкі, распавядае займальныя чайныя гісторыі. Ды і для жанчын важна проста «сабрацца і пагаварыць», аб усім на свеце, такая бяседа некаму дае падтрымку, некаму эмацыянальнае заспакаенне.

Як правіла, Насця сама разам з гасцямі аграсядзібы адпраўляецца за дзікарослымі і лекавымі раслінамі, вучыць, як іх збіраць, як зрабіць адвар або прыгатаваць цікавыя стравы з дароў прыроды. Алкаголь на сядзібе пад забаронай, што надае зусім іншую якасць адпачынку і задае свой напрамак для правядзення вольнага часу. Дзеці, гуляючы, атрымліваюць веды пра птушак у «Дзіцячай школе юнага арнітолага», створанай сумесна з Насцяй Блоцкай. 

Сумаваць няма часу. Вось што пра гэта гаворыць сама Настуся: «Пачынаючы з мая мае госці могуць актыўна махаць вяслом па Прыпяці і яе разлівах, выезды на байдарках мы арганізуем сумесна з хлопцамі з аграсядзібы „Крэмнае“ з Турава. Аматары рыбнай лоўлі могуць штодзень сядзець ад золку з вудай. Многім жа падабаецца проста гуляць па лесе, глядзець на заліўныя палескія дубровы, слухаць музыку ветру... У сельскую глуш за тым і едуць, каб атрымаць асалоду ад цішыні, адчуць душэўную раўнавагу. Выдыхнуць...»

Палессе — край таямніц

Цікавых гісторый за час жыцця на Палессі Настуся назапасіла нямала. І ахвотна імі дзеліцца:

— Палессе вучыць мяне кожны дзень. Напрыклад, прыйшоў час збору траў. Узяла я кошык, капялюшык, ваду. Выходжу і думаю — вось зараз назбіраю багата зёлак. Але ж гэта Палессе, край таямніц! Тут усё няпроста!.. Іду я, значыць, накіроўваюся на Папоўскае возера: там побач ёсць вялікі луг. Іду, па баках гляджу, прыгажосцю навакольнай любуюся. Праходжу невялікі брод, і раптам — плясь, лячу вобземлю. Ляжу. Думаю: па баках глядзець добра, але пад ногі важней. Падымаюся. Першы крок, ухапілася за галінку, каб зноў не ўпасці. Адпускаю, а яна мне прама ў брыво — хлясь! Не пускае мяне за травамі палескі лясны дух. Унутраны мой голас кажа: «Не хадзі далей, да бабы Мані ідзі, яна тут побач жыве, яна ўсё патлумачыць».

Баба Маня бачыць маё брыво ў крыві і сукенку ў гразі:

— Настуська, ты, што, на Папоўскае возера хадзіла?

— Адкуль вы ведаеце?

Смяецца: «Папоўскае заўсёды жартуе над навалаччу (чужымі)».

— Настуся, а як ты заходзіла праз брод?

— Нагамі, — бурчу незадаволена.

— Насця, вучыць цябе і вучыць! Матухна-прырода нашмат старэй за чалавека, таму трэба яе паважаць. Пры ўваходзе ў лес ці на луг трэба галаву схіліць, павітацца. Ды расказаць, за чым прыйшла, за рамонкам або святаяннікам, для каго яны табе патрэбныя — сабе або сябрам. Лусту хлеба або жменьку зерня звярам і птушкам не забудзь прынесці, падзякаваць такім чынам прыродзе за яе дары... А ты — кошык у рукі, і як да сябе на агарод ідзеш! Нельга так непаважна, таму цябе і пасадзілі ў лужыну.

Гляджу на бабу Маню, як на астранаўта з Луны. Дзіўлюся. Але ж чалавек і сапраўды апошнім часам занадта па-спажывецку адносіцца да навакольнай прыроды.

Прыселі мы на лавачку, і баба Маня доўга расказвала мне пра сілу палескіх лясоў-палёў, пра розніцу паміж аптэкарскімі і дзікімі травамі. Баба Маня распавядала пра зёлкі, як пра сваіх лепшых сяброў. Яна раіла, што найлепей мыцца расой з кветак рамонку: маўляў, усё дрэннае з цябе змые, а добрае памножыць. Рамонак з выгляду — прастата вясковая, а на справе ён узмацняе дзеянне ўсіх траў ў адварах і настоях.

Многаму навучылі Настусю вясковыя бабулі. І сёння яе нататкі ў інтэрнэце чытаеш як займальную кнігу, поўную мяккага святла, добрага гумару і пазітыўнага светаўспрымання.


Мы абдымаемся на развітанне як добрыя сябры. Якая ж яна маленькая, практычна бязважкая, але на дзіва моцная дзяўчына — Наста! А побач з ёй рака Прыпяць — сапраўднае паляшуцкае сэрца. Палессе прыняло Настусю, адкрыла ёй свае сакрэты. І зараз яна шчодра дзеліцца імі з намі.

Наталля ПЛЫТКЕВІЧ

Фота Сяргея ПЛЫТКЕВІЧА, Максіма РУДАКОВА

Друкуецца ў часопісе «Алеся»

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Добраўпарадкаванне. У гарадах, на сельгаспрадпрыемствах, могілках, уздоўж трас і ў дварах

Добраўпарадкаванне. У гарадах, на сельгаспрадпрыемствах, могілках, уздоўж трас і ў дварах

Да канца года ў краіне павінны ліквідаваць усе міні-палігоны для адходаў.

Грамадства

Арктычнае ўварванне на змену цёпламу паветру. Калі чакаць першы снег? Прагноз ад Дзмітрыя Рабава

Арктычнае ўварванне на змену цёпламу паветру. Калі чакаць першы снег? Прагноз ад Дзмітрыя Рабава

З чым звязана такая восеньская зменлівасць надвор’я і калі чакаць першы снег.