Вы тут

Кніжны гасцінец. Шчырасць апошняга кляновага ліста


Мелодыі роднай зямлі. Капыльшчына літаратурная. Мінск, «Мастацкая літаратура», 2021.


«Мы, капыляне, —

ўсе паэты,

Такая наша ўжо зямля.

І паважаюць нас за гэта —

Шчаслівы той,

хто з Капыля».

Што ж, хоць на Капыльшчыне, можа, і не ўсе пішуць вершы, як сцвярджаў паэт Мікола Хведаровіч, але некалькі дзясяткаў слынных літаратараў гэтая зямля нарадзіла... Невыпадкова сёлетні Дзень беларускага пісьменства адбываецца ў Капылі. Зборнік, выдадзены да гэтай падзеі, пазнаёміць з літаратурнай гісторыяй і сучаснасцю краю. А гісторыя даўняя: яшчэ ў XVІ стагоддзі тут жыў аўтар хронік Мацей Стрыйкоўскі, працаваў перакладчык, доктар медыцыны Даніла Набароўскі, які ў Падуі вучыўся ў Галілея. І Уладзіслаў Сыракомля ствараў на Капыльшчыне, і класік яўрэйскай літаратуры Мендэле Мойхер-Сфорым... А пачынаецца зборнік з твора Алеся Адамовіча, народжанага таксама на гэтай зямлі. Як і слынны крытык часоў «Узвышша» Адам Бабарэка... Пасля ўдалага празаічнага дэбюту Бабарэка адмовіўся ад прозы, каб цалкам прысвяціць сябе крытыцы. А ў зборніку прадстаўлена яго апавяданне «Як красназорцы зямлі сцураліся» — вобразная, багатая мова... Ці не пагарачыўся Бабарэка, абмежаваўшы сябе адным жанрам? Судзіце самі: «Будынкі, быццам апенькі, каля пня-цэркаўкі паскучваліся-паскручваліся. Пасярэдзіне — вуліца. Сям-там, як тыя тычкі ці пужалы на агародах, тарчалі старэнькія бярэзіны ды кляны. Як буслы на адной назе, гуськом, пазіраючы ўніз вочапамі, папрытульваліся «бабы» з «жураўлямі» і нудна скрыгіталі, п'ючы раніцою ваду са студняў».

«Не шукай ты мяне каля жытніх палёў», «Ой, бярозы ды сосны — партызанскія сёстры», «Бывайце здаровы, жывіце багата» — аўтар тэкстаў гэтых неўміручых песень Адам Русак таксама натхняўся роднай Капыльшчынай... Як і Кузьма Чорны, Цішка Гартны, Леў Клейнбарт, Ян Скрыган, Алесь Гурло...

Не забылі складальнікі зборніка і пра адну з традыцый Дня беларускага пісьменства — уручэнне Нацыянальнай літаратурнай прэміі. У зборніку прадстаўлены творы некаторых яе лаўрэатаў, а таксама прэтэндэнтаў на сёлетнюю ўзнагароду. А для кантэксту — цікавыя факты пра пісьменнікаў-юбіляраў 2021-га — Максіма Багдановіча, Івана Шамякіна, Івана Мележа і Кандрата Крапіву.

Застаецца дадаць, што аўтар грунтоўнай прадмовы, слынны літаратуразнавец і пісьменнік Алесь Бельскі, таксама з Капыльшчыны.


Павел Санаеў. Пахавайце мяне за плінтусам. Выдавецтва «АСТ», 2021.

Гэтая кніга, якая з'явілася ў 1990-х, умомант праславіла аўтара.

«Меня зовут Савельев Саша. Я учусь во втором классе и живу у бабушки с дедушкой. Мама променяла меня на карлика-кровопийцу и повесила на бабушкину шею тяжкой крестягой. Так я с четырёх лет и вишу».

Гісторыя хлопчыка, якога ўладная, не зусім псіхічна здаровая бабуля адабрала ў маці, сваёй дачкі, не проста кранала, але і мела скандальны рэзананс. Бо сюжэт быў аўтабіяграфічны і датычыўся таямніц вядомай сям'і. Дзядуля героя быў народны артыст СССР Усевалад Санаеў, маці — актрыса Алена Санаева, а айчым, «карлік-крывапівец» — акцёр і рэжысёр Ралан Быкаў.

Дзядуля, які на экране іграў ролі мужных герояў, не мог зладзіць з уласнай жонкай. Маленькаму Паўлу забаранялася называць сваю маму мамай, таму ён марыў жыць пад плінтусам і мець магчымасць бачыць яе хоць праз шчылінку. З-за гіперапекі бабулі хлопчык бясконца хварэе. І толькі айчым, разумны і добры, дапамагае выправіць сітуацыю, і маці знаходзіць у сабе сілы забраць свайго сына, вытрываўшы нападкі бацькоў. Дарэчы, кніга нагадвае пранізлівыя фільмы Ралана Быкава накшталт «Пудзіла». Аўтар прызнаваўся, што стварыў для сябе «псіхатэрапію». Аповесць стала п'есай, якая была пастаўлена і ў беларускіх тэатрах, ператварылася ў фільм... А пасля займела працяг. Але калі вы ўбачыце назву «Хроники Раздолбая. Похороните меня за плинтусом — 2», не спяшайцеся радавацца сустрэчы са знаёмымі героямі. Як прызнаваўся сам Павел Санаеў, назва — гэта толькі маркетынгавы ход. Герой гэтага рамана — зусім не Саша Савельеў. Дзевятнаццацігадовы разбэшчаны юнак шукае сваё месца ў часы перабудовы. Прастытуткі, бізнесмены, наменклатуршчыкі, рэкеціры, прапаведнікі... Калі б аўтар напісаў толькі гэтую кнігу, яна не прыцягнула б столькі ўвагі, як першая.

Выданні для агляду прадстаўленыя кніжнай крамай «Акадэмічная кніга», Мінск, пр. Незалежнасці, 72.

Людміла РУБЛЕЎСКАЯ 

Выбар рэдакцыі

Палітыка

Перакрылі кісларод. Чаму ва Украіне склалася патавая сітуацыя падчас пандэміі?

Перакрылі кісларод. Чаму ва Украіне склалася патавая сітуацыя падчас пандэміі?

Украіна выйшла на трэцяе месца ў свеце і першае ў Еўропе па смяротнасці ад COVІD-19.

Грамадства

Размовы на кухні. Альбо ткаць, альбо прасці, альбо песенкі спяваць

Размовы на кухні. Альбо ткаць, альбо прасці, альбо песенкі спяваць

Сёння гутарка прысвечана выбару прафесіі для хлопцаў і дзяўчат.

Грамадства

Як выбраць самыя дакладныя тэрмометр і танометр

Як выбраць самыя дакладныя тэрмометр і танометр

У апошнія гады з прычыны пандэміі многія медыцынскія тэрміны сталі агульнаўжывальнымі словамі.

Грамадства

Ці патрэбныя бэбі-боксы? Нованароджанае дзіця знайшлі ў выграбнай яме ў Гомелі

Ці патрэбныя бэбі-боксы? Нованароджанае дзіця знайшлі ў выграбнай яме ў Гомелі

У дачыненні да жыхаркі узбуджана крымінальная справа.