Вы тут

«Літаратурныя партрэты эпох» і «Жыццё ў слове» — актуальныя выставы да Дня беларускага пісьменства


Літаратура заўсёды была і застаецца тым люстэркам, дзе можна ўбачыць час з яго тэндэнцыямі і выклікамі, тэмы, што хвалююць чалавека і разам з тым раскрываюць яго як асобу... Мастацкая выстаўка жывапісца Віктара Барабанцава «Літаратурныя партрэты эпох», якая адкрылася ў Прэзідэнцкай бібліятэцы Рэспублікі Беларусь, якраз і дае магчымасць згадаць, а можа, і адкрыць для сябе імёны выдатных дзеячаў беларускай літаратуры. А своеасаблівым компасам, каб сарыентавацца ў іх творчасці, з'яўляецца дакументальна-літаратурная экспазіцыя Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі беларускай літаратуры «Жыццё ў слове». Абодва праекты прымеркаваныя да Дня беларускага пісьменства.


Стваральнікі выстаўкі «Жыццё ў слове» зрабілі спробу лаканічна і разам з тым цікава прадставіць гісторыю айчыннага і сусветнага кнігадрукавання ад Скарыны і да класікаў ХХ стагоддзя.

— Дзень беларускага пісьменства — гэта сапраўды свята для ўсіх аматараў беларускай літаратуры. І, безумоўна, яно вельмі блізкае літаратурным музеям і бібліятэкам. Яно практычна вырасла са скарынаўскага свята — менавіта чарговы юбілей першадрукара падштурхнуў да ідэі, якая ўвасобілася ў свята беларускага пісьменства. І наша выстаўка — спроба паказаць беларускую літаратуру амаль за 500 гадоў, усе яе знакавыя творы, пачынаючы ад першадрукаванай кнігі, — дзеліцца куратар экспазіцыі, загадчык навукова-экспазіцыйнага аддзела Дзяржаўнага музея гісторыі беларускай літаратуры Вольга Гулева. — Назва праекта «Жыццё ў слове» — цытата з кнігі крытычных артыкулаў выдатнага беларускага пісьменніка Міхася Стральцова. Так яно і ёсць, мы з вамі жывём у слове. Яно дапамагае нам разумець адзін аднаго. А літаратура з'яўляецца жыццяпісам чалавецтва. І пачынаецца жыццё ў слове з самай важнай і галоўнай кнігі — Бібліі. Яе друкаваў Францыск Скарына, і па ёй пачыналі вучыцца. І мы пачалі выстаўку з гэтай кнігі. У экспазіцыі прадстаўлены не толькі кнігі і іх аўтары, а яшчэ і важныя падзеі. Дзве з іх мы адлюстравалі асобна — гэта Першая сусветная і Вялікая Айчынная войны, якія паўплывалі на гісторыю ўсяго ХХ стагоддзя. Гэтыя найвялікшыя трагедыі выштурхнулі на паверхню шмат таленавітых людзей.

...Кожны банер у экспазіцыі мае свой эпіграф, што можа служыць пэўнай сэнсавай кропкай для разумення прадстаўленых аўтараў і іх твораў. Найперш згадваюцца Мікола Гусоўскі і яго «Песня пра зубра», знакаміты «Катэхізіс» Сымона Буднага, «Беларусь у фантастычных апавяданнях» Яна Баршчэўскага, «Дзяды» Адама Міцкевіча... А вось ХХ стагоддзе прадстаўлена імёнамі Максіма Багдановіча, Янкі Купалы, Якуба Коласа. Прыгадваючы іх творы, пераконваешся, што гэта — сапраўдная крыніца для спазнання мінулага жыцця, якое засталося на старонках кніг.

Асобна прадстаўлена тэма вайны і аўтараў, што пісалі пра яе. «Вайна супярэчыць чалавечай прыродзе. Нішто не можа апраўдаць яе руйнаванні» — цытата з Васіля Быкава стала эпіграфам да старонак знаёмства з тымі літаратарамі, якія паказалі ваенныя падзеі праўдзіва, як той жа Максім Гарэцкі ў сваёй кнізе «Запіскі на імперыялістычнай вайне». Гэты твор змясцілі для параўнання побач з кнігамі замежных класікаў, у прыватнасці Хэмінгуэя, Рэмарка і г. д. Перш за ўсё для іх вайна з'яўляецца трагедыяй, дзе адзін чалавек забівае іншага. Пасля ўскалыхнула нашу краіну Другая сусветная вайна. І сведкамі таго жахлівага перыяду сталі творы Янкі Брыля, Алеся Адамовіча, Васіля Быкава і многіх іншых майстроў слова. «Чалавек — гэта цэлы свет» — менавіта пад такім эпіграфам аб'ядноўваюцца ў экспазіцыі творы Кандрата Крапівы, Івана Мележа, Уладзіміра Караткевіча, Івана Шамякіна, Рыгора Барадуліна...

Вядома, што літаратура — гэта яшчэ і крыніца творчага натхнення для музыкантаў, рэжысёраў і мастакоў. І вось, калі застаешся адзін на адзін перад партрэтамі беларускіх пісьменнікаў аўтарства Віктара Барабанцава, заўважаеш, як каларытна імкнецца мастак прадставіць сваіх герояў гледачу. Ён выступае свайго роду пасрэднікам у вашым знаёмстве, імкнецца, каб адчуваліся яго павага, любоў і захапленне выдатнымі літаратурнымі дзеячамі.

— Цяжка не заўважыць сувязь літаратуры і мастацтва. Калі мы пачынаем глядзець на развіццё беларускай літаратуры, то, напрыклад, Біблію Францыска Скарыны складана ўявіць без сусветна вядомых гравюр. Ва ўсіх эпохах развіцця літаратуры побач заўсёды стаіць мастацтва, — кажа намеснік старшыні па творчых, арганізацыйных пытаннях Беларускага саюза мастакоў Андрэй Басалыга. — Набліжаючыся да ХХ стагоддзя, вельмі ярка прасочваецца, у якой сутворчасці знаходзяцца мастак і пісьменнік. І я згадваю свайго бацьку і дзядзьку, яны таксама шмат працавалі як ілюстратары кніг. Мне ж прыемна прадставіць сябра нашага саюза мастакоў Віктара Барабанцава, які доўга і плённа працуе на карысць беларускай літаратуры.

У праекце «Літаратурныя партрэты эпох» ёсць выявы літаратурных і культурных дзеячаў Беларусі Кірылы Тураўскага, Міколы Гусоўскага, Аляксея Дударава, Уладзіміра Карызны, Георгія Марчука, Максіма Багдановіча, Вольгі Іпатавай, Віктара Карамазава і іншых.

— Я пісаў партрэты, а таксама мы пілі чай і размаўлялі з пісьменнікамі на розныя тэмы, — дзеліцца мастак. — Вось, напрыклад, Георгія Марчука я напісаў на фоне Давыд-Гарадка, дзе ён нарадзіўся і пачынаў свае крокі ў літаратуру. А вось Аляксей Дудараў, памятаю, прыйшоў да мяне на сустрэчу нават з нейкімі сваімі тэкстамі, і тут можна ўбачыць яго малюнак да п'есы... Партрэт Міколы Гусоўскага ствараўся паводле асаблівай тэхнікі энкаўстыка, якую выкарыстоўвалі яшчэ ў Старажытнай Грэцыі.

Усе карціны, створаныя рукой майстра, паказваюць нам не толькі канкрэтнага чалавека, але і яго характар, нейкія дэталі, што маюць дачыненне да пісьменнікаў розных перыядаў.
Карціны, якія размешчаны ў залах Прэзідэнцкай бібліятэкі, — як з калекцыі самога аўтара, так і з фонду Беларускага саюза мастакоў і Дзяржаўнага музея гісторыі беларускай літаратуры. І ўбачыць іх пры жаданні можна да 15  верасня.

Алена ДРАПКО

Фота аўтара

Загаловак у газеце: Слова ў часе і ў мастацтве

Выбар рэдакцыі

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Казярогам важна на гэтым тыдні скончыць неадкладную справу, якая ўжо даўно не дае спакою.

Здароўе

Як вясной алергікам аблегчыць сваё жыццё?

Як вясной алергікам аблегчыць сваё жыццё?

Некалькі парад ад урача-інфекцыяніста.