Вы тут

Як развіваюцца тарфяная і газавая гаспадаркі


Беларусь займае чацвёртае месца ў свеце па здабычы торфу і экспартуе прадукцыю з яго ў 25 краін. Сёлета ў краіне здабыта 1,522 млн тон гэтага рэсурсу. Яго запасаў у 2,4 млрд тон хопіць яшчэ на 100 гадоў, кажуць эксперты. У той жа час у нашай краіне пракладзена звыш 64 тысяч кіламетраў газавых сетак. Усе яны алічбаваны — работу абсталявання можна адсочваць у рэжыме анлайн. Прыродны газ падведзены ва ўсе гарады, райцэнтры і 3,5 тысячы сельскіх населеных пунктаў. Як будуць развівацца газавая і тарфяная гаспадаркі Беларусі ў найбліжэйшую пяцігодку і якімі прыладамі карыстаюцца тут цяпер, журналістам расказалі і паказалі спецыялісты нафтавай галіны.


Тарфяныя палі і сабекошт гігакалорыі

У тарфяной сферы распрацавана комплексная праграма мадэрнізацыі тарфяных вытворчасцяў на 2021–2025 гг., у яе межах плануецца здабыць за пяцігодку 11 млн тон торфу, з якіх вырабіць 6,5 млн тон прадукцыі. Асаблівую ўвагу плануюць удзяліць мадэрнізацыі і тэхнічнаму пераўзбраенню, а таксама распрацоўцы тарфяных палёў, якіх у краіне 3,5 тысячы гектараў.

— За першае паўгоддзе зарабілі для краіны 25 млн долараў: 19 мільёнаў — ад экспарту тавараў (торфапрадукацыі, газавых балонаў, абсталявання, арматуры, прыладаў), 6 мільёнаў — ад экспарту паслуг (у асноўным гэта паслугі па пастаўках звадкаванага вуглевадароднага газу), — адзначыў важнасць экспартнага патэнцыялу галіны генеральны дырэктар «Белпалівагаз» Аляксей КУШНАРЭНКА. — Тэмп росту экспарту склаў, дарэчы, 122 % да ўзроўню мінулага года.

Аляксей КУШНАРЭНКА.

Тарфяная галіна мае два стратэгічныя кірункі развіцця. Адзін з іх — супрацоўніцтва з сістэмамі ЖКГ. Пяць кацельных Міншчыны ўжо працуюць на торфе. У планах — перавесці на гэта паліва яшчэ 12 кацельных за пяцігоддзе. Ёсць напрацоўкі з Магілёўскай і Віцебскай абласцямі.

Кацельная ў Стоўбцах магутнасцю 24 МВт, што працуе на торфе, цалкам забяспечвае цяплом мясцовых жыхароў і арганізацыі. Аб'ект прынёс у раён 17 новых рабочых месцаў. Палову сродкаў для арганізацыі яго работы выдзеліла Мінэнерга, палову — сталічны аблвыканкам.

— Сёлета кацельнай было адпушчана 25 900 Гкал цеплаэнергіі, з якіх амаль 17 тысяч зроблена на торфе. Кацельная камбінаваная, і рэзервовае паліва — газ, — расказаў Аляксандр ЦЫВАКА, намеснік старшыні Стаўбцоўскага райвыканкама. — Сабекошт гігакалорыі торфу — 77 рублёў, шчапы — 97 рублёў, дроў — 35 рублёў, газу — 124. Дзякуючы таму, што 65 % цяпла адпускаецца на торфе, практычны сабекошт кацельнай — 94 рублі. За паўгода работы мы сэканомілі 627 тысяч бюджэтных рублёў і назапасілі 10,5 тысячы тон торфу. У цэлым сабекошт энергіі ў раёне — 111 рублёў.

На кацельнай усталяваны два газавыя катлы па 6 МВт і тры катлы па 4 МВт, якія працуюць на торфе. На аб'екце зроблены тры ступені ачысткі, у тым ліку фільтры тонкай ачысткі, якія цалкам фільтруюць цвёрдыя частачкі, што ўтвараюцца пры спальванні торфу, зольнасць якога, дарэчы, невысокая — 10—15%. А адходы кацельнай ідуць у справу. Летам раз на тры дні прычэп попелу вывозілі на рэкультывацыю смеццевага палігона.

Ручная праца на кацельнай прымяняецца хіба што падчас ачысткі катлоў. Усё астатняе аўтаматызавана. Аб'ект будаваўся з перспектывай на будучыню. Яго магутнасці хопіць і для 100-кватэрнага дома, які сёлета здаецца ў Стоўбцах, і для школы на 720 месцаў, што нядаўна ўвялі ў эксплуатацыю.

Другі кірунак — стратэгічнае супрацоўніцтва з цэментнымі кампаніямі. Усе тры цэментныя заводы краіны выкарыстоўваюць торф — ім пастаўляецца 43 % аб'ёму паліўнага торфу, удакладніў Аляксей Кушнарэнка:

— Супрацоўніцтва працягвае развівацца. Цяпер прынамсі вядуцца пусканаладачныя работы цеплавога генератара на прадпрыемстве «Краснасельскбудматэрыялы». Гэта дазволіць удвая павялічыць пастаўкі так званай тарфяной сушонкі ў параўнанні з леташнімі аб'ёмамі — да 180 тысяч тон.

Тэлеметрыя газу і цэнтр абслугоўвання

Згодна з комплекснай праграмай мадэрнізацыі прадпрыемстваў газавай сферы, будзе збудавана каля тысячы кіламетраў газавых сетак, заменяць 900 газарэгулятарных пунктаў, абследуюць на прадмет далейшай эксплуатацыі 40 тысяч кіламетраў газаправода, паведаміў гендырэктар «Белпалівагаз»:

— Вялікую ўвагу ўдзяляюць дыспетчырызацыі, аптыматызацыі, сістэмам тэлеметрыі, лічбавізацыі. Цяпер укараняецца адзіны аўтаматызаваны мультыпраграмны комплекс, які складаецца з трох узроўняў: базавага, з якім будуць працаваць рабочыя, аператыўна-аналітычнага — для сярэдняга кіруючага саставу, верхняга — які дазволіць як кіраўніку асобнага прадпрыемства, так і ўсёй газавай галіны ў цэлым аналізаваць і кантраляваць усе тэхналагічныя працэсы.

У рабоце абласных упраўленняў газавай гаспадаркі — два асноўныя кірункі дзейнасці. Гэта работа з грамадзянамі і цэнтры абслугоўвання насельніцтва, якія створаны ў кожным раёне Мінскай вобласці. А таксама работа аварыйна-дыспетчарскай службы ўпраўлення, дзе маецца мноства прылад і тэхнікі, што дапамагаюць прадухіліць ці вырашыць газавыя праблемы, абазначыў
генеральны дырэктар «Мінскаблгаз» Юрый КУКЛІЦКІ.

Прыродны газ прыйшоў у Стаўбцоўскі раён у 1961 годзе, а ў 1964-м было створана ўпраўленне. У 2015-м яно аб'ядналася з Нясвіжскім і Клецкім раёнам газазабеспячэння, і цяпер на абслугоўванні газавікоў больш за 800 кіламетраў газаправода, расказаў дырэктар упраўлення «Стаўбцыгаз» Іван ШПІЛЕЎСКІ:

— У раёне 323 спажыўцы, з якіх 81 — прамысловы, 242 — камунальныя. 41 210 кватэр газіфікаваны прыродным газам, а 12 800 аснашчаны звадкаваным. У 2019-м базу ўпраўлення рэканструявалі і стварылі тут Цэнтр абслугоўвання насельніцтва. Падчас пандэміі ўстанавілі сістэму бяспекі і абеззаражвання, якая прапускае ўнутр: аўтаматычна правярае наяўнасць маскі і тэмпературы.

Амаль уся работа ў кацельнай кіруецца аўтаматычна з дыспетчарскага пульта.

Цяпер у цэнтры больш за 15 тысяч абанентаў, з якіх 133 — прамысловыя спажыўцы. Летась рэалізавалі крыху больш за 45 млн мпрыроднага газу (больш за палову гэтай колькасці — для насельніцтва). Уласнік жылля можа дыстанцыйна падаць заяву на газіфікацыю свайго дома і прыйдзе да нас ужо толькі для заключэння дагавора на праектна-будаўнічыя і мантажныя работы, а таксама залючэння дагавора на абслугоўванне. А спецыяльнае праграмнае забеспячэнне дазваляе штодня кантраляваць вялікіх спажыўцоў газу (прамыслоўцаў), счытваючы інфармацыю пра расход паліва з іх вузлоў уліку, расказала Вольга ЁДЧЫК, начальнік службы ўліку Цэнтра абслугоўвання насельніцтва:

— Асноўныя задачы цэнтра — пастаноўка і рэгістрацыя на ўлік абанентаў, заключэнне і перазаключэнне дагавораў на забеспячэнне прыроднага і звадкаванага газу, прыём наведвальнікаў па прынцыпе «адно акно», інструктаж па бяспечным выкарыстанні газу ў быту, зверка разлікаў за выкарыстаны газ.

Вольга ЁДЧЫК.

У цэнтры праходзіць акцыя, згодна з якой абанент можа выбраць любую газавую пліту айчыннага вытворцы «Гефест» і набыць яе ў растэрміноўку да паўгода, а атрымаць — праз тры дні. А тыя, хто прыходзіць з дзецьмі, могуць пакінуць іх на час вырашэння пытанняў у дзіцячым кутку.

— Зарэгістраваны абанент у сваім асабістым кабінеце можа атрымаць кансультацыю па разліках за газ, убачыць, якое абсталяванне ў яго стаіць, калі заключаны дагавор. Ён можа таксама аплаціць паслугі, пакінуць паказчыкі ці заяўку па пытаннях газазабеспячэння. Апошняя аўтаматычна трапіць у нашу сістэму, і спецыялісты звяжуцца з чалавекам, — патлумачыла прынцып работы Вольга Ёдчык. — Сёлета ў цэнтр звярнулася крыху больш за 6000 абанентаў. Асноўная частка пытанняў — заключэнне-перазаключэнне дагавораў і замена абсталявання. Мы гатовы таксама прымаць абанентаў, якія будуць прыходзіць ужо з новымі пашпартамі — ІD-карткамі.

АДС, перасовачная лабараторыя і трывожны чамаданчык

Мясцовы кабінет аварыйна-дыспетчарскай службы (АДС) рэканструявалі ў 2017-м. Цяпер тут ёсць прамая тэлефонная сувязь (104) з насельніцтвам, радыёсувязь з аварыйнымі брыгадамі і прамая сувязь з МНС, расказаў Аляксандр БАБІЧ, галоўны інжынер «Стоўбцыгаз»:

— На спецыяльным відэаэкране можна ўбачыць розныя праграмныя комплексы, найбольш значныя з якіх панарама, вонкавыя сеткі, пашпарт вузла рэгістравання газу, тэлеметрыя, відэаназіранне за тэрыторыяй філіяла. Тут можна ўбачыць увесь працэс эксплуатацыі аб'ектаў размеркавальнай сістэмы. Даступная інфармацыя пра тэхнічныя характарыстыкі, месцазнаходжанне і параметры работы. Бачны таксама хуткасць і журнал руху газавага аўтатранспарту за любы прамежак часу.

Унутры кацельнай у Стоўбцах.

Дзякуючы сістэме тэлеметрыі можна кантраляваць тэхналагічныя працэсы работы газарэгулятарных пунктаў і шкафных газаразмеркавальных пунктаў. Відаць датчыкі тэмпературы, напружання, ціску. Усе сігналы аб аварыях ці непаладках па канале тэлеметрыі паступаюць у дыспетчарскую АДС.

Такімі сістэмамі, дарэчы, абсталяваны ўсе газавыя гаспадаркі краіны, якія аб'яднаны ў адзіны мультыпраграмны комплекс, а ў змене ў краіне штодня знаходзіцца 150 аварыйных брыгад. За год яны выконваюць 400 тысяч рамонтных і 40 тысяч аварыйных (калі магчымы выхад газу) заявак, падкрэсліў Аляксей Кушнарэнка.

У газавікоў мноства прыбораў і абсталявання. Напрыклад, лазерны дэтэктар, які дазваляе адшукаць уцечку газу на адлегласці ў 30 метраў, або мініпагрузчык (мульчар), абсталяваны прыладамі для ачысткі прасек ад кустоўя. Ён можа пераўтварыць у шчапу драўніну да 150-міліметровага дыяметра. За год такі агрэгат ачышчае 150—180 кіламетраў прасек. А яшчэ ў стаўбцоўскіх газавікоў ёсць адна на ўсю краіну перасовачная лабараторыя, правёў своеасаблівы экскурс па прыладах Дзяніс ПАМЕЦЬКА, намеснік галоўнага інжынера «Мінскаблгаз»:

— На гэтай машыне мы робім паверку манометраў і іншых прылад па ўсіх раёнах Мінскай вобласці. За год павяраецца 9-10 тысяч адзінак абсталявання. А гэтае грузавое аўто аснашчана гідраўлічным інструментам і так званым міні-кранам. Дзякуючы прыладам можна мяняць абсталяванне без адключэння спажыўца ад сістэмы газазабеспячэння дыяметрам ад 50 мм да 300 мм. У трубу ўразаюцца два фітынгі, перакрываецца падача газу, па байпасе газ паступае далей да спажыўца, а ўчастак для работы застаецца без газу, і на ім можна мяняць, скажам, засаўку на шаравы кран. Брыгада на такім аўтамабілі выконвае поўны комплекс работ.

Дзяніс ПАМЕЦЬКА паказвае, як зроблены цеплаабменнік.

Сучасныя аўтамабілі газавай службы — гэта своеасаблівыя штабныя пункты, якія могуць прыняць аварыйны выклік наўпрост у аўто. У кожнага слесара ёсць уласны «трывожны чамаданчык», укамплектаваны ўсім неабходным, каб аператыўна справіцца з праблемай і праверыць тэрыторыю на загазаванасць.

Ірына СІДАРОК, фота аўтара

Загаловак у газеце: Паліва — наяўнае, разлік — дыстанцыйны

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Даведаліся аб цэнах на галоўныя восеньскія ягады, спосабах іх захоўвання і «прафесійных рызыках» пры зборы журавін

Даведаліся аб цэнах на галоўныя восеньскія ягады, спосабах іх захоўвання і «прафесійных рызыках» пры зборы журавін

У разгары сезон журавін. Менавіта цяпер самы час назапасіць гэтых ягад на доўгі перыяд халадоў і прастуд.

Грамадства

Што пісалі беларускія класікі пра самага дарагога чалавека?

Што пісалі беларускія класікі пра самага дарагога чалавека?

Янка Купала дакладна чуў беларускія калыханкі ад сваёй маці, Бянігны Іванаўны, лежачы ў калысцы ў Вязынцы.

Грамадства

Калі злодзей маўчыць, за яго «гавораць» сляды. Выкрыць злачынцу дапаможа трасалогія

Калі злодзей маўчыць, за яго «гавораць» сляды. Выкрыць злачынцу дапаможа трасалогія

Банда рабаўнікоў «трапілася» дзякуючы адбіткам спецыяльнай прылады.

Грамадства

Жыхарка вёскі Мікалаеўка Бялыніцкага раёна Ларыса Клімянок расказала пра трагедыю, якая адбылася з яе сястрой і братамі

Жыхарка вёскі Мікалаеўка Бялыніцкага раёна Ларыса Клімянок расказала пра трагедыю, якая адбылася з яе сястрой і братамі

Экспедыцыю ў Малінаўку арганізаваў навуковы супрацоўнік музея гісторыі Магілёва ветэран пошукавага руху Пётр Хаванскі.