Вы тут

Смак журавін, альбо ўсё праходзіць — апроч жыцця...


Сезонны клопат: на згон вясны схаваць падалей зімовыя рэчы (вопратку, абутак) — дастаць летнія і цвёрда вырашыць, што ўжо сёлета (хопіць маек-джынсаў-красовак!) трэба хоць трохі панасіць сукенкі і сарафаны, «выгуляць» басаножкі і туфлі... Сезонны клопат: у пачатку восені прыбраць з-пад рук так і не надзетыя сукенкі-сарафаны, так і не абутыя туфлі... Кароткае, на жаль, лета. Ці... занадта поўная шафа?


Эўрыка?

Летам (да таго ж, на лецішчы) тэлевізар амаль не ўключаецца. Ні часу на яго, ні здароўя. Да таго ж рэклама, што яд, супраць якога...

Ну хіба навіна? Ці ведалі вы, напрыклад, што абрыдлы ўсім містар Пропер спачатку прыдумаў шампунь? І нават ім карыстаўся... Пакуль не заўважыў, што ад гэтай вынаходкі ў яго катастрафічна выпадаюць валасы...

Тады ён зразумеў, што падобнай брыдотай лепш усё ж мыць падлогу.

Следам...

Урок беларускай: нашы суседзі-расіяне ходзяць за (за грибами, за водой, за справкой в ГАИ, за кем-то, чтобы забрать с собой)... Беларусы ходзяць у альбо па — у грыбы, у ягады, па хлеб, па ваду, па лекі, па дзяўчыну, каб разам пайсці...

Што цікава, можна хадзіць і ЗА ёй (той дзяўчынай альбо некім іншым), але гэта азначае следам...

Прыклад? Калі ласка.

Горад, метро. На ім мы даязджаем да патрэбнай станцыі і выходзім, па шырокіх прыступках падымаемся ўверх — за дзяўчынай у, мякка кажучы, кароткай маленькай спаднічцы і (мода!) вялізных грувасткіх чаравіках.

З адным чаравіком, відаць, нешта адбываецца (шнурок развязаўся, ці што?), дзяўчына згінаецца, каб яго завязаць...

Карціна алеем, карацей... Для тых, хто знізу.

Для іх жа кароткі анекдот: «Міця, глянь, калі я нахіляюся, трусікі не відаць?» — «Не, але магла б і надзець».

На бязрыб'і

Віталіна — чалавек адказны: за ўчынкі і словы, за ўсё, што робіць. Ну, у прыватнасці, калі яна гатуе абед, значыць, яна гатуе абед, а не збірае з таго, што засталося ад учарашняй вячэры альбо сённяшняга сняданку...

У тую суботу рыбу сям'і абяцала, а таму зранку пакіравала ў краму, дзе найлепшы выбар.

Прайшлася там, паглядзела, што прадаецца, пачым, і ўздыхнула: больш-менш прымальная цана — хіба на хек ды мінтай...

— Вы нешта бераце? — пачула раптам над вухам.

— Думаю пакуль, — сказала Віта, адступаючы перад жанчынай, якая тут жа схілілася над тушкамі мінтая і, перабіраючы іх, забубніла:

— Так, гэтую рыбку бяром, гэтую не...

— Вы, падобна, сакрэт нейкі знаеце?.. Дык падзяліцеся, — папрасіла Віта. — А то адзін раз гэтую рыбу возьмеш і са смакам з'ясі, а другі...

— Мы яе зусім не ядзім, — буркнула ў адказ жанчына. — Я катам купляю.

— О-о, дык ім файна ў вас жывецца!

— Гэта не ў нас... Я вулічных кармлю.

...Ні ў той дзянёк, ні праз тыдзень — рыбу Віта не гатавала.

На ўсё свая прычына

Зручная рэч мабільнік, бо не проста звініць, а яшчэ і піша, хто на провадзе...

Тым разам — як быццам Іванаўна, хоць голас — ну зусім не яе! «Дык гэта ўсё зубы, — сказала жанчына. — Пакуль працавала, часу не было, каб імі займацца. Думала, выйду на пенсію і ўсё зраблю. А тут — хату ў вёсцы да ладу давяла і ўсё: на зубы грошай няма».

Раней — не было часу.

Кола

У сваячкі двое дзяцей: дачушцы пяць, ходзіць у садок, а сын — той студэнт ужо, днямі першую стыпендыю дадому прынёс.

Бацькі з гэтай нагоды надумалі свята зладзіць, купілі торт.

— Ну і калі ж мы яго есці пачнём?! — не магла дачакацца малая. — Калі тую пенсію адзначым?

Мама хацела была паправіць — сказаць: «Не пенсію, а стыпендыю», а потым махнула рукой, падумала, што няма ў тым прынцыповай розніцы: студэнт ці пражыве за стыпендыю без дапамогі бацькоў, а пенсіянер — часцяком — за пенсію без падтрымкі дзяцей?

Дзіва

Восень, вёска, могілкі і магілкі. На нечай чужой — помнік з кранальным: «Родители не умирают, они на время покидают нас», на дзядзькавай — дзве яркія спелыя малінаўкі.

І гэта, як быццам, не дзіва, бо ён быў добры садавод — тут, у акрузе, прышчапіў проста безліч яблынь!

І разам з тым — дзіва, бо калі тое было, а нехта, бач, не забыўся!

...З таго свету?

У Антонаўны сабачка, якіх пашукаць, — рыжы, вясёлы, разумны.

Грэх не спытаць, дзе ж такога ўзяла?! «Не паверыце — муж прыслаў, — сумна ўсміхаецца жанчына і расказвае, як ён — досыць малады — раптоўна памёр, як яна тады шалела ад гора — дзеці з месяц «пасвілі», каб з сабой чаго не зрабіла, як настаў ім час ад'язджаць (работа, вучоба...), і як яна тады ўслых пашкадавала, што ў доме — ні ката, ні сабачкі, ніводнай жывой душы: загаварыць і то няма з кім!.. І як пасля, раніцай, адкрыла дзверы і за імі ўбачыла рыжыка.

Ва ўсіх пыталася: можа, ведае хто, чый ён, бо дамашні ж сабачка?

Ніхто не азваўся, не прыехаў і, дзякаваць богу, не забраў. Жыве — пасланцом... З таго свету?

Людзі — не людзі

У лес, як у храм... А ўжо там... Свая воля — застаўся б!.. Каб надыхацца, каб налюбавацца... Каб аднойчы выйсці на акопы — старыя, пакручастыя, каб, гледзячы ўніз, міжволі пакланіцца светлай памяці людзей, што капалі іх (рыдлёўкамі, месцамі — вышэй галавы!), што, напэўна ж, трымалі тут абарону, сплывалі крывёй, паміралі...

Гэта было некалі.

Цяпер у тыя ж акопы нехта скідвае смецце.

Прытча (мо і не да месца?). Па дарозе крочылі двое. Ім — бацьку з малым — відаць, цікава было размаўляць, глядзець па баках... Прычым настолькі, што старэйшы не заўважыў пад нагамі каменя і моцна пабіў нагу — завойкаў, застагнаў...

Назаўтра той самай дарогай яны ішлі назад, і (яно ж бывае!) бацька зноў спатыкнуўся — з усімі адсюль наступствамі... А таму трэцім разам, падыходзячы да знаёмага месца, ён успомніў сам і малому сказаў: «Глядзі пад ногі, бо тут ...»

Удвух яны сталі круціць галовамі, узірацца, шукаць вачыма той камень і не знайшлі... «Я адкінуў яго», — сказаў ім стары, што сядзеў на ўзбочыне. «О-о, вы таксама спатыкнуліся і пабілі нагу?» — здагадаўся хлопчык. — «Не, гэтага не было», — сказаў яму дзед. — «А чаму ж адкінулі?» — «Таму што я чалавек».

...Іх, скажам так, чалавекаў, людзей, адказных за іншых, — на дарогах жыццёвых шмат.

Не-людзей хапае, на жаль, таксама.

Можа...

Чалавека няма, сышоў ён у лепшы свет, а лісты яго засталіся. З даўняга: «Муж аднекуль прынёс шчанюка — беспароднага, «двартэр'ера». Будзе, маўляў, наш двор пільнаваць, каровак пасвіць. І ў лес з ім хадзіць весялей...

Падрастае малы, бегае па двары. Ідзеш — скача на цябе, круціцца пад нагамі, хапае за адзежу.

Праганяеш яго, пакрыкваеш — яму хоць бы хны, а спынішся, пагладзіш па галаве — і суцішыцца, прытуліцца да нагі, глядзіць у вочы: слухае, слухае, слухае...

Вось і людзі б так — адзін з адным гаварылі. Можа, пачулі б? Можа, паразумеліся?»

Можа.

Хто працуе, таму і шанцуе

...Апошнім часам гэты ўнук да бабулі амаль не прыязджаў. Яно і зразумела: у вёску, далекавата, ды і што там рабіць? А тут...

Ён правы якраз атрымаў. Сябар даваў машыну. А ў бабулі — дзень нараджэння... Дык чаму б не купіць які падарунак і не махнуць: з раднёй за сталом не пасядзець, не дапамагчы, калі што спатрэбіцца?

Добрым часам з'явіўся: на бульбу якраз...

Пасля чаго бабуля ўсю ноч думала, які ж ён малайчына, што узяў ды прыехаў — і павіншаваў, і дапамог... Трэба было б аддзячыць. Але чым?.. Грошы ў кашальку цяпер не трымаюцца... Тады нечым з прадуктаў? Дадумайся, чым: дарослы ж хлопец і амаль мінчанін (з райцэнтра пераехаў), зарабляе, бач — на машыне ездзіць... Дык ён што — нейкай бульбы-капусты сабе не купіць, яблыкаў ці варэнняў?.. І тое ж сала — прадукт на аматара. Моладзь яго, можа, і ці есць? Пачну даваць, — дык яшчэ пакрыўдзіцца, а не пачну...

Да раніцы бабуля думала, а перад ад'ездам такі спытала:

— Можа, ты што з прадуктаў з сабою возьмеш?

— Канешне, бабуля! — згадзіўся хлопец.

— Нарыхтовак маіх? І бульбачкі? — узрадавалася гаспадыня. — І салка...

— Усё-усё вазьму, што ты дасі! Нам у інтэрнаце вельмі спатрэбіцца!

...Анекдот: бабуля з вёскі і сапраўды можа перадаць унуку і смятанкі, і мяска, і бульбачкі, і яек...

Бабуля з горада — хіба прывітанне.

Не пра смак

Цуд, як прыгожа растуць журавіны! Ідзеш па балоце, — іх быццам няма? Ну хіба што недзе — адна?.. А мох каля яе расхінеш і...

Збіраў бы і збіраў, калі б многа было, але і так...

За шчасце прынесці дамоў, перабраць, падзяліцца з суседкай і яе ж падбіць на ўспаміны: пра тое, як яна штовосень ставіла капусту — і сабе, і дарослым дзецям, як спецыяльна для гэтага хадзіла на базар купляць журавіны... А неяк ёй там не пашчасціла — ягад не было. І ўнук (што вельмі здзівіла!) у свае пяць гадкоў вось гэта заўважыў, спытаў: «Бабуля, а дзе ж чырвоныя ягадкі?»

...Сёлета — хоць няшмат — ды яны ў капусце будуць.

І да болю шкада, што той улюбёны ўнучак гэтага не ўбачыць (хіба па скайпе?) і бабулінай хрусткай капусты зімой не паесць, бо ён — ужо дарослы і, як той казаў, паспяховы — у Амерыцы цяпер жыве.

Бабулі туды — і праўда — хіба з прывітаннем?

Усё праходзіць...

Верачка — позняе дзіця. Ёй шаснаццаць было, калі трагічна загінуў бацька. На пахаванне ўся акруга тады сышлася. Людзі спачувалі ўдаве, шкадавалі дзяцей. Казалі: «Такі дабрэнны чалавек быў! І такі малады!..»

Вось гэтаму, апошняму, Верачка не верыла: бацьку як-ніяк добра за 50!

...Столькі ж ёй цяпер самой. Кажа: «Я такая маладая... Быццам не жыла яшчэ!»

І сапраўды — усё праходзіць, апроч жыцця. Жыццё — яно пралятае.

Валянціна ДОЎНАР

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Феномен Максіма Багдановіча

Феномен Максіма Багдановіча

«Я ж кажу вам: добра быць коласам; але шчаслівы той, каму дадзена быць васільком. Бо нашто каласы, калі няма васількоў?»

Палітыка

Бяспраўе і несправядлівасць. Куды ўлады вядуць палякаў?

Бяспраўе і несправядлівасць. Куды ўлады вядуць палякаў?

Старшыня кіруючай кансерватыўнай партыі Польшчы «Права і справядлівасць» (ПіС) Яраслаў Качыньскі выказаўся наконт палітыкі Германіі.

Грамадства

Правільнае харчаванне дадому: даніна модзе або клопат аб здароўі?

Правільнае харчаванне дадому: даніна модзе або клопат аб здароўі?

Калі сфера дастаўкі гатовага харчавання перажыла бурны рост з пачаткам пандэміі, калі з офісаў вельмі многія перамясціліся ў кватэры, а пах

Палітыка

У адказе за гістарычную памяць

У адказе за гістарычную памяць

«Мы толькі цяпер пачынаем усведамляць і падыходзіць да ацэнкі рэальных маштабаў гібелі нашых людзей ад рук фашыстаў і іх памагатых у гады вайны».