Вы тут

Лёсам звязаны з Навагрудчынай


Тургелі, паселішча, якое знаходзіцца ў сучасным Шальчынінкскім раёне Віленскага павета, у Літве, — радзіма мастака Эдуарда Баніфація ПАЎЛОВІЧА. Нарадзіўся ён 7 чэрвеня 1825 года. Але ж лёсам сваім творца прыналежны не толькі Літве, але і Польшчы і Беларусі. Мастак-партрэтыст, пейзажыст, грамадскі дзеяч, мемуарыст, удзельнік паўстання 1863 — 1864 гадоў. 


А дзяцінства Эдуарда Паўловіча прайшло на Навагрудчыне. Вучыўся ж прадстаўнік шляхецкага роду герба Ясенчык ў Жыровічах, на Слонімшчыне, і ў Слуцку. Першыя ўрокі малявання будучы мастак атрымаў у Вільні ў час прыватных урокаў Канута Русецкага і Аляксандра Рыпінскага. Нагадаем, што Аляксандр Рыпінскі (1811 — 1900) польскі і беларускі паэт, фалькларыст, этнограф, графік, кнігавыдавец. Нарадзіўся ў вёсцы Кукавячына (сучасны Віцебскі раён), на Віцебшчыне. Удзельнічаў у паўстанні 1830-1831 гадоў. Дарэчы, служыў у расійскім войску, а калі паслалі на падаўленне паўстання ў складзе арміі Дзібіча, уцёк і далучыўся да ісургентаў. Пазнаёміўся з легендарнай Эміліяй Плятэр. Пасля паўстання з’ехаў у Францыю. Атрымаўшы амністыю і дазвол вярнуцца ў Расійскую імперыю, прыехаў у роднае Кукавячына, дзе пазнаёміўся з Арцёмам Вярыгам-Дарэўскім. Вядома, што падрыхтаваў хрэстаматыю беларускай літаратуры. Выдаваў свае кнігі на польскай мове з уласнымі ілюстрацыямі. Канешне ж, уплывы такіх асоб, як Рыпінскі і Русецкі істотна паўплывалі на фарміраванне творчай асобы мастака, на яго грамадзянскую свядомасць. 

... Наступнай прыступкай для Эдуарда Паўловіча сталася Імператарская акадэмія мастацтваў у Санкт-Пецярбургу, якую малады чалавек закончыў у 1853 годзе. Пасля некалькі гадоў Э. Паўловіч правёў паездках па краінах Заходняй Еўропы. Наведваў мастацкія галерэі, музеі, адкрываў для сябе дасягненні, здабыткі вялікіх мастакоў з розных стагоддзяў. 

З 1859 года Эдуард Паўловіч выкладаў у Навагрудскай гімназіі. У 1860 годзе заснаваў у горадзе нядзельную школу, самадзейны тэатр. Адсюль, з Навагрудка, пісаў у розныя перыядычныя выданні. 

Прымаў мастак актыўны ўдзел і ў паўстанні 1863-1864 гадоў. Быў арыштаваны і высланы ўглыб Расійскайй імперыі. У 1867 годзе вярнуўся ў Навагрудак. Затым выехаў у Аўстра-Венгрыю. З 1879 года пасяліўся ў Львове. Займаўся падрыхтоўкай і выданнем каталогаў фондаў музея Любамірскіх. Напісаў некалькі кніг успамінаў. Найбольшую вядомасць набылі «Успаміны з-над Віліі і Нёмана» (1883) і «Успаміны: Навагрудак, вязніца, выгнанне» (Львоў, 1887). І ў львоўскі перыяд жыцця (а памёр мастак, мемуарыст 10 лютага 1909 года ва ўзросце 83 гады) Паўловіч займаўся публіцыстыкай, пісаў для «Газеты Львоўскай» (выходзіла на польскай мове) і польскамоўнага «Кур’ера Віленскага». Чаму б не перакласці і выдаць гэтыя мемуарныя творы па-беларуску?..

Сяргей ШЫЧКО

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Змены ў падатковы кодыэкс. Хто заплаціць падатак на кватэру, а хто не?

Змены ў падатковы кодыэкс. Хто заплаціць падатак на кватэру, а хто не?

З пачатку года ўступілі ў сілу змены ў Падатковы кодэкс.

Культура

Біблія на беларускай мове: «Галоўнае — абапірацца не на прыдуманыя ўяўленні, а на тысячагадовы вопыт набожных папярэднікаў»

Біблія на беларускай мове: «Галоўнае — абапірацца не на прыдуманыя ўяўленні, а на тысячагадовы вопыт набожных папярэднікаў»

 У 2019 годзе прэміяй «За духоўнае адраджэнне» былі адзначаны перакладчыкі Бібліі на беларускую мову.

Палітыка

Алег Іваноў: Наша супрацоўніцтва — вуліца з двухбаковым рухам

Алег Іваноў: Наша супрацоўніцтва — вуліца з двухбаковым рухам

У бягучым годзе стартуе рэалізацыя 28 інтэграцыйных праграм Саюзнай дзяржавы.

Грамадства

Чым прыцягвае гісторыя ваеннай авіяцыі бераставіцкіх аматараў тэхнічнай творчасці

Чым прыцягвае гісторыя ваеннай авіяцыі бераставіцкіх аматараў тэхнічнай творчасці

Ідэя стварыць гурток авіямадэлістаў у нейкім сэнсе звязана і з размяшчэннем побач з райцэнтрам былога ваеннага аэрадрома.