Вы тут

Баляслаў Пірштук: Будучыня — за «зялёнай» эканомікай


З кожным днём на нашых дарогах усё больш электратранспарту, не ў навіну сонечныя батарэі нават у прыватных дамах, даўно папулярны шэрынг. Ці можна сёння гаварыць пра тое, што «зялёная» эканоміка — ужо не модны трэнд, а практычнае ўвасабленне найлепшых практык? Пра гэта распавёў Баляслаў Пірштук, першы намеснік міністра прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя.


Фота Ігара Сака

— У сувязі з глабальнай зменай клімату ўвесь свет занепакоены павелічэннем выкідаў парніковых газаў. Як на агульным фоне выглядае Беларусь?

— Большасць краін свету, практычна ўсе краіны Еўрасаюза прымаюць на сябе новыя абавязацельствы па скарачэнні выкідаў парніковых газаў і дасягненні вугляроднай нейтральнасці. Напрыклад, у Швецыі прыярытэтнымі напрамкамі з'яўляюцца кіраванне адходамі, уключаючы ўпакоўку, развіццё аднаўляльных крыніц энергіі з давядзеннем іх долі ў вытворчасці энергіі да 100 % да 2040 года. У Фінляндыі даследуюцца пытанні пераходу да біяэканомікі, развіцця «зялёных» фінансаў. У Германіі ключавымі напрамкамі дасягнення «зялёнага» росту вызначаны ўстойлівыя вытворчасць і спажыванне, рэсурсаэфектыўнасць і ўстойлівы турызм. Стратэгічнай мэтай Кітая, Казахстана з'яўляецца дасягненне вугляроднай нейтральнасці да 2060 года.

Наша краіна адказвае за 0,19 % выкідаў парніковых газаў у сусветным маштабе. У Беларусі плануецца іх скарачэнне на 35 % да 2030 года ў параўнанні з узроўнем 1990 года.

— У нашай краіне створана сучасная заканадаўчая база для развіцця «зялёнай» эканомікі. Што можна сказаць аб практычным увасабленні закладзеных у ёй нормаў?

— Паспяхова рэалізоўваецца Праграма стварэння дзяржаўнай зараднай сеткі для зарадкі электрамабіляў. У 2018 годзе ў нас было 85 такіх станцый, да канца гэтага года чакаецца 600. Нядзіўна, што адбыўся рэзкі скачок колькасці электратранспарту. Яна павялічылася больш чым у 40 разоў у параўнанні з 2017 годам і дасягнула 4 тыс. адзінак.

Мінпрыроды сумесна з РУП «Вытворчае аб'яднанне «Беларуснафта» і Праграмай развіцця ААН распрацаваны і знаходзіцца на стадыі ўзгаднення праект міжнароднай тэхнічнай дапамогі Глабальнага экалагічнага фонду «Зніжэнне бар'ераў для развіцця электрамабільнасці ў Рэспубліцы Беларусь шляхам стварэння сеткі суперхуткіх зарадных станцый». Меркаваны тэрмін рэалізацыі праекта — 2022—2026 гады. Ён будзе спрыяць павышэнню даступнасці электрамабіляў для насельніцтва.

Развіваецца шэрынгавая эканоміка, гэта значыць сумеснае выкарыстанне аўтамабіляў і электрамабіляў, ровараў, самакатаў і іншых мабільных сродкаў.

— Часта кажуць, што наяўнасць Беларускай АЭС не з'яўляецца перашкодай для развіцця аднаўляльнай энергетыкі...

— Гэта насамрэч так. Наша краіна валодае дастатковым патэнцыялам у сферы аднаўляльнай энергетыкі. Найбольш традыцыйным відам аднаўляльных крыніц энергіі ў Беларусі з'яўляецца драўнянае паліва, перспектыўнае выкарыстанне энергіі ветру і сонца. За тры гады доля вытворчасці элекраэнергіі за кошт выкарыстання АКЭ ўзрасла больш чым у два разы.

У рамках развіцця «зялёнага» будаўніцтва асноўны акцэнт зроблены на выкарыстанні энергазберагальных рашэнняў, тэхналогій «разумнага дому», уключаючы будаўніцтва электрадамоў.

Фота прэс-службы Мінпрыроды.

— Якія прыярытэтныя напрамкі развіцця «зялёнай» эканомікі ў нашай краіне?

— Мінпрыроды сумесна з 48 зацікаўленымі дзяржорганамі і арганізацыямі распрацаваны праект Нацыянальнага плана дзеянняў па развіцці «зялёнай» эканомікі ў нашай краіне да 2025 года. Што прапануецца? Перш за ўсё, укараненне прынцыпаў устойлівага спажывання і вытворчасці; фарміраванне «разумных» і энергаэфектыўных гарадоў. Неабходна развіваць эканоміку замкнёнага цыкла, арганічную сельскую гаспадарку і экалагічны турызм, электратранспарт і гарадскую мабільнасць. Больш падрабязна спынюся на тэме «зялёнага» фінансавання, то-бок інвестыцый, ільготнага крэдытавання, субсідый, накіраваных на рэалізацыю экалагічна чыстых, энергаэфектыўных і нізкавугляродных праектаў. Першарадным застаецца пытанне змякчэння наступстваў змены клімату і адаптацыі да кліматычных змен, а таксама захаванне і ўстойлівае выкарыстанне біялагічнай і ландшафтнай разнастайнасці. Уся гэтая работа грунтуецца на навуковым забеспячэнні пераходу да «зялёнай» эканомікі. Бачу неабходнасць і ў папулярызацыі дадзенай тэмы сярод насельніцтва, таму што, несумненна, будучыня — за «зялёнай» эканомікай.

— Баляслаў Казіміравіч, ці гатовая наша краіна да трансгранічнага вугляроднага падатку, які ўводзіць Еўрасаюз?

— Увядзенне Еўрапейскім саюзам гэтага падатку закране эканамічныя інтарэсы ўсіх краін-экспарцёраў, у тым ліку Беларусі. Паводле інфармацыі Мінэканомікі, страты нашых экспарцёраў складуць прыкладна 96 млн еўра ў год (пры цане звыш 50 еўра за тону CO2). Асноўны ўдар прыйдзецца на энергаёмістыя сектары прамысловасці, такія як вытворчасць жалеза, сталі, алюмінію, цэменту, угнаенняў і электраэнергіі.

Мінпрыроды сумесна з зацікаўленымі ведамствамі распрацаваны план мерапрыемстваў па мінімізацыі рызык для эканомікі Беларусі, звязаных з планаваным укараненнем ЕС трансгранічнага вугляроднага рэгулявання.

Вядзецца сістэмная работа па падрыхтоўцы Стратэгіі доўгатэрміновага развіцця Беларусі з нізкім узроўнем парніковых газаў да 2050 года. У ёй перагледжаны адпаведныя меры ў сферах выпрацоўкі цеплавой і электраэнергіі, павышэння энергаэфектыўнасці ў прамысловым, транспартным, будаўнічым і жыллёва-камунальным сектарах. У любым выпадку, неабходна працаваць у напрамку зніжэння вугляродаёмістасці эканомікі.

— Развіццё «зялёнай» эканомікі цесна звязанае з мінімізацыяй наступстваў змены клімату і скарачэння выкідаў парніковых газаў. У гэтай сувязі можна гаварыць і аб захаванні біяразнастайнасці?

— У Беларусі адзін з самых высокіх паказчыкаў лясістасці ў Еўропе — каля 40 %. Як вядома, лес паглынае парніковыя газы. У найбліжэйшай будучыні плануецца павелічэнне плошчы ляснога фонду. Плошчы неасушаных балот складаюць каля 7 %, ці 863 тысячы га ад усёй тэрыторыі Беларусі. Праводзіцца планамерная работа па паўторным забалочванні, аднаўленні тарфянікаў, што спрыяе скарачэнню выкідаў дыяксіду вугляроду.

За папярэднюю пяцігодку рэалізаваны праекты ў галіне аднаўлення асушаных тарфянікаў на плошчы 64 тысячы га, праведзены эфектыўныя мерапрыемствы па захаванні ландшафтнай і біялагічнай разнастайнасці.

— «Зялёная» эканоміка — гэта ж не толькі пра экалогію?

— Менавіта так. «Зялёная» эканоміка — гэта стратэгія для вырашэння многіх праблем як экалагічных, так эканамічных і сацыяльных. Перш за ўсё, гэта экалагічная бяспека, устойлівае выкарыстанне прыродных рэсурсаў. «Зялёная» эканоміка спрыяе занятасці насельніцтва і канкурэнтаздольнасці нашых тавараў на сусветных рынках. Дзякуючы ёй забяспечваецца паэтапны сістэмны падыход па дасягненні нашай краінай Мэт устойлівага развіцця. У выніку гэта дазволіць палепшыць якасць жыцця людзей, зберагчы і прымножыць прыродныя багацці Беларусі.

Маргарыта ДРАЗДОВА

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Снежань сёлета чакаецца цяплейшым за звычайны. Прагноз ад Дзмітрыя Рабава

Снежань сёлета чакаецца цяплейшым за звычайны. Прагноз ад Дзмітрыя Рабава

«Традыцыйна першы месяц зімы — самы цёмны і пахмурны месяц года». 

Палітыка

Крызіс на мяжы. Уся аператыўная інфармацыя на панядзелак (абнаўляецца)

Крызіс на мяжы. Уся аператыўная інфармацыя на панядзелак (абнаўляецца)

Аператыўная інфармацыя з беларуска-польскай мяжы.

Грамадства

Самы паспяховы сезон! З Аўгустоўскага канала сплылі цеплаходы

Самы паспяховы сезон! З Аўгустоўскага канала сплылі цеплаходы

У некаторыя выходныя цеплаход здзяйсняў па канале дванаццаць рэйсаў.

Палітыка

Крызіс на мяжы. Уся аператыўная інфармацыя на нядзелю

Крызіс на мяжы. Уся аператыўная інфармацыя на нядзелю

Аператыўная інфармацыя з беларуска-польскай мяжы.