Вы тут

Вольга Чамаданава: Калі здарылася бяда — ідзіце туды, калі можаце дапамагаць — дапамагайце


Яшчэ нядаўна Вольга Чамаданава лічылася тварам беларускай міліцыі. З’яўляючыся начальнікам упраўлення інфармацыі і грамадскіх сувязяў МУС, яна заўсёды была ў эпіцэнтры падзей, аператыўна рэагуючы на тое, што адбываецца ў сілавым ведамстве і ўвогуле ў краіне. Якія б пасады Вольга Мікалаеўна ў свой час ні займала, заўсёды было зразумела: чалавек яна неабыякавы — ні да сваёй прафесіі, ні ў цэлым да таго, што адбываецца навокал.


З нядаўняга часу Вольга Чамаданава ўзначальвае Галоўнае ўпраўленне ідэалагічнай работы і па справах моладзі Мінгарвыканкама. Нягледзячы на тое, што цяпер яна ходзіць на работу, а не на службу, вольнага часу ў палкоўніка міліцыі запасу больш не стала. Ці хапае яго на сябе і на сям’ю, улічваючы той шалёны рытм, у якім яна апошнія гады жыве, карэспандэнт «Звязды» даведалася з першых вуснаў.

— Вольга Мікалаеўна, як вы адчуваеце сябе ў новым калектыве?

— Дзякуй богу, мне заўсёды шанцавала на людзей. Я вельмі патрабавальны кіраўнік. З якога б калектыву ні прыходзіла, усе гэта заўважаюць, абмяркоўваюць. Аднак у першую чаргу я вельмі патрабавальная да сябе. І людзі, якія працуюць побач, гэта адчуваюць, бо такое стаўленне плаўна пераходзіць і на іх абавязкі на працы. Таму тут яшчэ пытанне: каму пашанцавала больш?

— Вы працаголік?

— Вядома! Магчыма, для некаторых людзей гэта не вельмі камфортна. Я — чалавек справы. Калі разумею, што для кагосьці хоць нейкая частка маёй работы неабходная і прынясе пэўную карысць, усё зраблю дзеля гэтага. Аднак не кожны гэта разумее і прымае. Многія людзі не прызвычаіліся шмат мітусіцца. Ёсць працоўны дзень, працоўны час: можна яго адбыць і спакойна пайсці дадому. Адпрацаваць жа можна па-рознаму. Увогуле адмаўляю фармалізм. Мне патрэбна, каб усё было якасна, аператыўна там, дзе сапраўды гэта трэба. Ніякага чакання быць не павінна. Калі работу можна зрабіць якасна і хутка, значыць, яе трэба зрабіць менавіта так. Аднак гэта абсалютна не азначае, што я спяшаюся жыць.

— А хто вы па знаку задыяка?

— Шалі. Адна з маіх якасцяў — узважваць многія сітуацыі. Па іншых рысах характару я, хутчэй, Скарпіён.

— Вольга Мікалаеўна, дзе і ў якой сям’і вы нарадзіліся?

— Нарадзілася ў Астрашыцкім Гарадку, што ў Мінскім раёне. Мае бацькі — простыя людзі са звычайных сельскіх сем’яў. Яны — людзі зямлі. Бацька — заслужаны чалавек, у свой час перадавік гаспадаркі. Ён быў найлепшым камбайнерам раёна, вобласці. Большую частку свайго жыцця прысвяціў таму, каб карміць людзей. Мая мама шмат гадоў працавала ў краме, нямала клопату было і дома, па гаспадарцы. Гэта людзі, якія заўсёды працавалі на зямлі, таму ў маім жыцці ніколі кавалак хлеба не даваўся лёгка. Кожны мой крок прадугледжваў прыкладанне шматлікіх намаганняў. Для таго, каб нешта атрымаць, я павінна была працаваць. А сёння людзі ў большасці сваёй атрымліваюць шматлікія магчымасці, нават не прыкладаючы для гэтага намаганняў.

— Мала ў каго, хто нарадзіўся ў вёсцы, было лёгкае, бесклапотнае дзяцінства...

— Дзякуй Богу, я нарадзілася не падчас вайны, але дзяцінства ў мяне сапраўды было складанае. Бачыла, як цяжка маёй маці: трое дзяцей. На мне як на старэйшай таксама было шмат абавязкаў. З сямігадовага ўзросту ўсё рабіла па хаце, па гаспадарцы. Таму з тым, што сёння бачу ў школах, не хачу мірыцца. Мне часам здаецца, што сучасныя дзеці, акрамя ручкі, больш нічога ў руках трымаць не могуць. Куды падзелася працатэрапія? Пачынаючы з 5–6 класа мы самі прыбіралі класы: насілі ў вёдрах ваду, мылі падлогу, спаборнічалі, хто прыбярэ чысцей. Палолі грады, садзілі кветкі, працавалі на прысядзібных участках... І мая мама не абуралася, маўляў, на якой падставе яе дзіця прымусілі прыбіраць класы і мыць парты з парашком? Кожнае маё лета не праходзіла выключна ў гульнях з дзецьмі. Я разумела: каб набыць пэўную рэч і пайсці ў новым вучэбным годзе ў школу ў абноўцы, мне трэба працаваць. Помню, як хацела займацца музыкай, мне неабходны быў баян. Бацькі не маглі дазволіць сабе такую пакупку: як цяпер помню, каштаваў ён сто рублёў. На інструмент я зарабіла сама: ездзіла па калгасах і рабіла пасільную працу. Мне тады было гадоў 11–12. Потым зарабляла грошы на веласіпед. Я разумела бацькоў, якім было фінансава цяжка, таму дапамагала як магла. Час быў складаны. Я радуюся, што мае дзеці сёння так не жывуць: яны ходзяць у школу, атрымліваюць дадатковую адукацыю, маюць магчымасць вывучаць замежныя мовы, наведваць басейн, гандлёвыя цэнтры... Мне ёсць з чым параўноўваць. І калі я ўбачыла тую звар’яцелую моладзь, якая выйшла на вуліцы ў жніўні 2020-га, была ў шоку. Гэта ж нашы дзеці, якія выраслі на беларускай зямлі. Магчыма, у іх жыцці таксама ёсць свае цяжкасці, але яны не параўнальныя з тымі, якія былі ў нас і ў нашых папярэднікаў.

— Вы вучыліся ў сельскай школе...

— У мяне былі выдатныя педагогі. Калі ў жыцці чалавека на шляху сустракаюцца такія людзі, шчаслівы той, хто іх рэсурс мудрасці прымае. Мой класны кіраўнік навучыла мяне любіць Радзіму. Гэта, вядома, і заслуга бацькоў-працаўнікоў. Я балюча ўспрымаю, калі бачу ў грамадстве безадказнасць, расхлябанасць, адсутнасць ініцыятывы. Чалавек, які працуе ў грамадстве, павінен выкладвацца на ўсе сто працэнтаў.

— Па адукацыі вы філолаг. Хто паўплываў на ваш выбар вывучаць беларускую мову і літаратуру ва ўніверсітэце?

— Мая настаўніца беларускай мовы і літаратуры — Святлана Уладзіміраўна. Тое, як моцна я хацела паступіць на філфак БДУ, менавіта на спецыяльнасць «Беларуская мова і літаратура», — адно з найбольш яркіх успамінаў дзяцінства. Студэнцкія гады былі напоўнены сустрэчамі, весялосцю, але і тады мы не сядзелі склаўшы рукі: пры любой магчымасці працавалі.

— А ў школе ці ўдалося папрацаваць?

— Я прайшла практыку ў Ліцэі БДУ і зразумела, што школа — гэта цудоўна, але мой характар дзесьці далей. Ад работы трэба атрымліваць задавальненне. Вядома, я змагла б вучыць дзяцей, але мая дзейнасць павінна быць больш рухомая, не кабінетная.

— Як у настаўніцы з’явіліся пагоны?

— У маім радаводзе ніколі да мяне не было міліцыянераў. І калі б не адзін выпадак, то і я б ім не стала. Па волі лёсу стала сведкай адной размовы, калі гаварылі аб працы інспектараў па справах непаўналетніх. І мне так захацелася паспрабаваць сябе ў гэтай прафесіі! Нават не разважала, атрымаецца ці не. Атрымаецца! Рэкамендацыю на службу мне не было ў каго прасіць, таму я пайшла ўладкоўвацца сама. Была ўпэўнена, што ніхто не возьме. Узялі! Адразу ўчастковым.

— І кінулі вас на амбразуру. Участковы — найбольш мужчынская прафесія, дзе часта трэба праявіць і характар, а калі нават і сілу...

— Мяне гэта не палохала. Яшчэ і іншым давала настаўленні: калі здарылася бяда — ідзіце туды, калі можаце дапамагаць — дапамагайце. Шмат было цяжкасцяў. Не хапала супрацоўнікаў, міліцыя была без транспарту: адна машына — на ўвесь аддзел. Прытулкаў не існавала. Мы забіралі з сем’яў галодных, кінутых дзяцей і не ведалі, куды іх везці. Акрамя бальніцы, дзе таксама іх хапала, не было куды. За апошнія 20 гадоў дзяржава зрабіла шмат у галіне аховы правоў дзяцей.

— Як вы вытрымлівалі? Напэўна, кожны дзіцячы лёс прапускалі праз сябе...

— Характар. Я стойкая была. Такая і засталася. Больш галава, чым эмоцыі. Аднак і сёння не магу забыць адну гісторыю. У пасёлку на маім участку жыла сям’я, у якой выхоўваліся малыя дзеці. Прыйшлі да іх на праверку, а ў хаце — цішыня. У адным з пакояў убачылі амаль нежывых бацькоў, якія знаходзіліся ў моцным алкагольным ап’яненні. Іх чатырохгадовага сына знайшлі ў сабачай будцы. Была зіма, у доме холадна: каб сагрэцца, хлопчык залез да сабакі. Выцягвалі яго адтуль разам з сацыяльным педагогам, павезлі ў Дом Марыі ў Бараўлянах, які даваў прытулак кінутым дзецям... Усялякае было. І з чыстым сумленнем я магу сказаць дакладна: дзякуй Богу, што ён мяне ўвесь час вёў да гэтых дзяцей. У мяне наконт аховы дзяцей было сваё меркаванне, якое не заўсёды супадала з думкамі іншых.

— Вольга Мікалаеўна, вы заўжды добра выглядаеце. Як пры вашай занятасці ўдаецца трымаць сябе ў выдатнай фізічнай форме?

— Вельмі рана ўстаю: у 5.00 ужо на нагах. Імкнуся не прапускаць трэніроўкі: як мінімум тры-чатыры разы на тыдзень я ў спартыўнай зале. Перад гэтым — ранішняя прабежка. Калі па пэўных прычынах не даехала ў спартзалу, значыць, мінімум паўгадзіны раблю зарадку. Калі мая раніца спартыўная, мой фізічны і маральны стан гарманічныя і сябе выдатна адчуваю на працягу дня.

— А ці не церпіць ад вашай загружанасці сям’я?

— Усе таксама занятыя. Дачка вучыцца ў старэйшых класах, сын пайшоў у першы. Я прывучаю іх з дзяцінства быць самастойнымі: каб яны самі вучылі ўрокі, самі кантралявалі свой час, спраўляліся з хатнімі абавязкамі. Асабліва гэта датычыцца хлопчыка. Іначай каго я выхаваю? Гэта будучы мужчына. У нас кожны другі «косіць» ад арміі. І ў мяне пытанне: чаму так адбылося? З усіх бакоў — гіперапека. Мамкі ўдзельнічаюць ва ўсім, што звязана з іх сынамі. Вакол гэтых хлопцаў пастаянна нейкія апякункі. Я свайго сына выхоўваю ў іншым духу: ідзі і спрабуй сам, дзе ты можаш. Там, дзе не можаш, я заўсёды павінна быць побач.

— Ці часта атрымліваецца праводзіць час усёй сям’ёй?

— Як правіла, у суботні вечар мы збіраемся ў бацькоўскай хаце. У нас запланаваны лазневыя мерапрыемствы. Гэта фактычна нагода для таго, каб мы ўсе сабраліся за круглым сталом: пагутарылі, абмеркавалі падзеі, планы. Летам абавязкова адпачываем на нашых рэках, азёрах, у іншых месцах Беларусі.

— Ваш муж — таксама палкоўнік. І калі ў званні вы роўныя, то хто з вас вышэйшы чынам дома?

— Мы ніколі ў жыцці гэтага не вызначалі. У нас галоўнае — размеркаваць абавязкі, каб мы маглі распараджацца сваім часам: і службовым, і асабістым. Мы ўсе занятыя людзі. Наша жыццё не павінна выходзіць з пэўнага рытму. Дарэчы, калі мяне прызначылі на пасаду начальніка ўпраўлення інфармацыі і грамадскіх сувязяў МУС, на той час муж займаў ніжэйшую пасаду. Аднак у нас у сям’і гэта ніяк не абмяркоўвалася. У нас абсалютна роўныя адносіны. І ў цяжкі час у 2020 годзе мы былі адзіныя. Суткамі знаходзіліся на працы, прасілі, каб хтосьці глядзеў нашых дзяцей. Я не помню ні аднаго вечара, каб мы паскардзіліся адно аднаму, як нам цяжка: ні муж, ні я, ні нават дзеці. Усе разумелі, што адбываецца. Хаця мы адчувалі маральнае напружанне не толькі на рабоце, але і дома — было вельмі складана. Булінг, пагрозы, усё, што кожны дзень сыпалася на нашу сям’ю, мы вытрымалі спакойна. Для мяне самым важным было, каб не пацярпелі дзеці. І, дзякуй богу, усё абышлося.

— А якая Вольга Чамаданава гаспадыня? Ці любіце гатаваць?

— Практычна ніколі не набываю нічога ў кулінарыі. Усё здольная прыгатаваць хутка і сама. Нават калі я прыйду позна вечарам, усё роўна нешта замарыную, а заўтра папрашу дачку, каб яна паставіла ў духоўку. У выхадныя адназначна гатую розныя стравы: і лазанню, і супы з гародніны, пяку пірагі, тарты. Напрыклад «Напалеон», прычым і класічны, і тварожны. Гэта для мяне не праблема. Заўсёды на Новы год, на свой Дзень нараджэння — тарты ўласнай вытворчасці. Магу і савецкія «арэхі» спячы са згушчонкай, шарлотка — гэта ўвогуле паміж справай, пакуль катлеты пякуцца. Я ў пэўнай ступені распесціла сваю сям’ю, бо ўсе чакаюць смачненькага.

— Наперадзе Новы год. Як звычайна святкуеце?

— Новы год — заўсёды ў сям’і. Мы накрываем стол, усё ўпрыгожваем, слухаем выступленне Прэзідэнта, спяваем гімн — усё, як у савецкай сям’і.

— Што найбольш цэніце ў чалавеку?

— Шчырасць і адданасць. Для мяне самае страшнае — гэта здрадзіць. У маім жыцці такое было. Я абсалютна не злапамятны чалавек, але ўсё помню. Аднак магу пераступіць праз свае амбіцыі: галоўнае — разумець, дзеля чаго. Не прывыкла людзям не верыць. У маім жыцці, на жаль, былі памылкі. У любым выпадку, я чалавек неабыякавы: і да людзей, і да таго, што адбываецца навокал. Гэта ж трэба было менавіта мне ў адзін з найбольш складаных для краіны перыядаў апынуцца ва ўпраўленні інфармацыі і ўзяць на сябе ўвесь той бруд. Аднак я не буду ніколі аб гэтым шкадаваць. Значыць, так было дадзена Богам.

Вераніка КАНЮТА

Фота з уласнага архіва гераіні публікацыі.

Выбар рэдакцыі

Культура

Біблія на беларускай мове: «Галоўнае — абапірацца не на прыдуманыя ўяўленні, а на тысячагадовы вопыт набожных папярэднікаў»

Біблія на беларускай мове: «Галоўнае — абапірацца не на прыдуманыя ўяўленні, а на тысячагадовы вопыт набожных папярэднікаў»

 У 2019 годзе прэміяй «За духоўнае адраджэнне» былі адзначаны перакладчыкі Бібліі на беларускую мову.

Палітыка

Алег Іваноў: Наша супрацоўніцтва — вуліца з двухбаковым рухам

Алег Іваноў: Наша супрацоўніцтва — вуліца з двухбаковым рухам

У бягучым годзе стартуе рэалізацыя 28 інтэграцыйных праграм Саюзнай дзяржавы.

Грамадства

Чым прыцягвае гісторыя ваеннай авіяцыі бераставіцкіх аматараў тэхнічнай творчасці

Чым прыцягвае гісторыя ваеннай авіяцыі бераставіцкіх аматараў тэхнічнай творчасці

Ідэя стварыць гурток авіямадэлістаў у нейкім сэнсе звязана і з размяшчэннем побач з райцэнтрам былога ваеннага аэрадрома.

Грамадства

Інавацыі ў будаўнічай навуцы. Як стварыць тое, што ніхто дагэтуль не ствараў?

Інавацыі ў будаўнічай навуцы. Як стварыць тое, што ніхто дагэтуль не ствараў?

Будаўнічыя ідэі распрацоўваюцца ў лабараторыі аднаго брэсцкага вучонага.